Ngay trước ngày 1/7/2025, TP Hồ Chí Minh có 22 đơn vị cấp huyện: một thành phố thuộc thành phố là TP Thủ Đức, 16 quận (Quận 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 10, 11, 12, Bình Tân, Bình Thạnh, Gò Vấp, Phú Nhuận, Tân Bình, Tân Phú) và 5 huyện ngoại thành (Bình Chánh, Cần Giờ, Củ Chi, Hóc Môn, Nhà Bè). Từ 1/7/2025, theo Nghị quyết 202/2025/QH15, thành phố nhập thêm tỉnh Bình Dương và tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, vẫn giữ tên TP Hồ Chí Minh, đồng thời cấp quận huyện không còn.
Vì vậy khi giấy tờ ghi "Quận 5" hay "huyện Hóc Môn", đó là tên của một đơn vị đã thôi tồn tại về mặt hành chính, nhưng vẫn sống trong lời ăn tiếng nói, trên bảng hiệu cũ và trong ký ức của người ở đây. Trang này gom lại cả 22 cái tên ấy: chúng từ đâu ra, đã tách nhập mấy lần, và đất của từng nơi nay nằm trong những phường, xã nào của thành phố mới.
Từ Sài Gòn – Gia Định đến TP Hồ Chí Minh
Vùng đất này được ghi vào sử Việt như một đơn vị hành chính từ năm 1698, khi Nguyễn Hữu Cảnh vào kinh lý và lập phủ Gia Định. Trong hơn hai thế kỷ sau đó, tên gọi và ranh giới đổi nhiều lần: thời nhà Nguyễn có trấn rồi tỉnh Gia Định; thời Pháp có thành phố Sài Gòn, thành phố Chợ Lớn và tỉnh Gia Định bao quanh; sau năm 1954 phía Việt Nam Cộng hòa gọi phần lõi là Đô thành Sài Gòn, còn các vùng ven như Gò Vấp, Thủ Đức, Nhà Bè, Hóc Môn, Củ Chi thuộc tỉnh Gia Định hoặc các tỉnh lân cận.
Sau năm 1975, Sài Gòn và tỉnh Gia Định được gộp làm một với tên Thành phố Sài Gòn – Gia Định. Ngày 2/7/1976, Quốc hội khóa VI đổi tên thành Thành phố Hồ Chí Minh. Từ đó các quận nội thành mang số hoặc mang tên khu vực quen thuộc, còn vùng ven là các huyện. Năm 1978, huyện Duyên Hải được chuyển từ tỉnh Đồng Nai về thành phố, tới năm 1991 đổi tên thành huyện Cần Giờ, nhờ vậy thành phố có thêm một dải bờ biển ngắn và cả vùng rừng ngập mặn ở cửa sông.
Người lớn tuổi đến giờ vẫn gọi cả thành phố là Sài Gòn. Hai cái tên sống song song, một trên giấy tờ, một trong câu chuyện hằng ngày, và chuyện đó không làm ai nhầm lẫn.
Các mốc tách nhập quận huyện từ 1997 đến 2025
Bản đồ hành chính 22 đơn vị mà người ta quen trước năm 2025 không có sẵn từ đầu. Nó hình thành qua ba đợt lớn, mỗi đợt gắn với chuyện thành phố mở rộng ra vùng ven.
| Năm | Văn bản | Thay đổi chính |
|---|---|---|
| 1997 | Nghị định 03/CP ngày 6/1/1997 | Lập Quận 2, Quận 9 và quận Thủ Đức từ huyện Thủ Đức; lập Quận 7 từ một phần huyện Nhà Bè; lập Quận 12 từ một phần huyện Hóc Môn |
| 2003 | Nghị định 130/2003/NĐ-CP | Lập quận Bình Tân từ một phần huyện Bình Chánh; lập quận Tân Phú từ một phần quận Tân Bình |
| 2021 | Nghị quyết 1111/NQ-UBTVQH14 | Từ 1/1/2021, Quận 2, Quận 9 và quận Thủ Đức hợp thành TP Thủ Đức |
| 2025 (1/1) | Nghị quyết sắp xếp đơn vị cấp xã giai đoạn 2023–2025 | Nhập bớt nhiều phường nhỏ ở các quận nội thành, quận vẫn giữ nguyên |
| 2025 (1/7) | Nghị quyết 202/2025/QH15 | Nhập Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu vào TP Hồ Chí Minh; bỏ cấp quận huyện, các phường xã sắp xếp lại |
Tới ngày 30/6/2025, thành phố vẫn là 22 đơn vị cấp huyện như đầu bài đã kể. Các huyện ngoại thành đến lúc giải thể vẫn chưa lên quận, dù đã có nhiều đề án bàn chuyện này cho Hóc Môn, Bình Chánh, Nhà Bè và Củ Chi.
Từng quận huyện cũ nay thành những phường, xã nào
Theo nghị quyết sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của TP Hồ Chí Minh năm 2025, phần đất của thành phố cũ chia thành 78 phường và 24 xã. Bảng dưới gom theo quận huyện cũ để dễ tra. Ở vài chỗ giáp ranh, một mảnh của quận này đi theo phường bên quận kia, nên khi cần chắc thì tra theo tên phường hoặc xã cũ ghi trong giấy tờ.
| Quận huyện cũ | Nay chủ yếu thuộc |
|---|---|
| TP Thủ Đức | 12 phường: An Khánh, Bình Trưng, Cát Lái, Long Bình, Long Phước, Long Trường, Phước Long, Tăng Nhơn Phú, Hiệp Bình, Tam Bình, Thủ Đức, Linh Xuân |
| Quận 1 | Sài Gòn, Tân Định, Bến Thành, Cầu Ông Lãnh |
| Quận 3 · Quận 4 · Quận 5 | Bàn Cờ, Xuân Hòa, Nhiêu Lộc · Xóm Chiếu, Khánh Hội, Vĩnh Hội · Chợ Quán, An Đông, Chợ Lớn |
| Quận 6 · Quận 7 · Quận 8 | Bình Tây, Bình Tiên, Bình Phú, Phú Lâm · Tân Mỹ, Tân Hưng, Tân Thuận, Phú Thuận · Chánh Hưng, Phú Định, Bình Đông |
| Quận 10 · Quận 11 | Diên Hồng, Vườn Lài, Hòa Hưng · Hòa Bình, Phú Thọ, Bình Thới, Minh Phụng |
| Quận 12 | Đông Hưng Thuận, Trung Mỹ Tây, Tân Thới Hiệp, Thới An, An Phú Đông |
| Bình Thạnh · Phú Nhuận | Gia Định, Bình Thạnh, Bình Lợi Trung, Thạnh Mỹ Tây, Bình Quới · Đức Nhuận, Cầu Kiệu, Phú Nhuận |
| Gò Vấp | Gò Vấp, Hạnh Thông, An Nhơn, An Hội Đông, An Hội Tây, Thông Tây Hội |
| Tân Bình · Tân Phú | Tân Sơn Hòa, Tân Sơn Nhất, Tân Hòa, Bảy Hiền, Tân Bình, Tân Sơn · Tân Phú, Tây Thạnh, Tân Sơn Nhì, Phú Thọ Hòa, Phú Thạnh |
| Bình Tân | Bình Tân, Bình Hưng Hòa, Bình Trị Đông, An Lạc, Tân Tạo |
| Huyện Bình Chánh | Xã Vĩnh Lộc, Tân Vĩnh Lộc, Bình Lợi, Tân Nhựt, Bình Chánh, Hưng Long, Bình Hưng |
| Huyện Củ Chi | Xã Củ Chi, Tân An Hội, Thái Mỹ, An Nhơn Tây, Nhuận Đức, Phú Hòa Đông, Bình Mỹ |
| Huyện Hóc Môn · Nhà Bè · Cần Giờ | Xã Hóc Môn, Bà Điểm, Xuân Thới Sơn, Đông Thạnh · Nhà Bè, Hiệp Phước · Cần Giờ, Bình Khánh, An Thới Đông, Thạnh An |
Thành phố mới lớn tới đâu sau ngày 1/7/2025
Nghị quyết 202/2025/QH15 ngày 12/6/2025 của Quốc hội giảm số đơn vị cấp tỉnh của cả nước từ 63 xuống 34. TP Hồ Chí Minh là một trong những đơn vị nhận thêm nhiều đất nhất: toàn bộ tỉnh Bình Dương ở phía bắc và toàn bộ tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu ở phía đông nam được nhập vào, trung tâm hành chính vẫn đặt tại thành phố cũ. Cùng thời điểm, chính quyền địa phương chỉ còn hai cấp là thành phố và xã, phường, đặc khu.
Kết quả là một thành phố vừa có phố cổ Chợ Lớn, vừa có các khu công nghiệp lớn ở Thuận An, Dĩ An, Bến Cát, vừa có cảng nước sâu Cái Mép ở Phú Mỹ, bãi biển Vũng Tàu và cả đặc khu Côn Đảo ngoài khơi. Diện tích thành phố cũ chỉ vào khoảng hơn hai nghìn kilômét vuông; thành phố mới rộng gấp mấy lần như vậy. Các trang riêng về Bình Dương cũ và Bà Rịa – Vũng Tàu cũ trên 63VN kể chi tiết từng thành phố, huyện của hai tỉnh đó.
Với người đọc giấy tờ, điều cần nhớ đơn giản: "TP Hồ Chí Minh" trên giấy tờ trước 7/2025 và sau 7/2025 không còn cùng một vùng đất. Một địa chỉ ở Thủ Dầu Một hay Vũng Tàu nay cũng ghi TP Hồ Chí Minh.
Mấy điều hay hỏi khi đọc địa chỉ cũ
Tên quận vẫn còn trên bảng hiệu, có sai không? Không sai về lịch sử. Bảng hiệu, sổ hồng, hợp đồng lập trước 7/2025 ghi quận huyện cũ là đúng vào thời điểm lập. Từ nay giấy tờ làm mới sẽ ghi số nhà, đường, phường hoặc xã, rồi thành phố.
Tên quận số có được giữ lại ở đâu không? Không có phường nào mang tên Quận 1 hay Quận 10. Một số tên cũ được giữ cho phường trung tâm: phường Gò Vấp, phường Bình Thạnh, phường Phú Nhuận, phường Tân Bình, phường Tân Phú, phường Bình Tân, phường Thủ Đức, và các xã Củ Chi, Hóc Môn, Bình Chánh, Nhà Bè, Cần Giờ.
Phường mới có trùng tên phường cũ ở chỗ khác không? Có. Phường Tân Phú mới nằm ở quận Tân Phú cũ, nhưng phường Tân Phú cũ của Quận 7 nay là phường Tân Mỹ, còn phường Tân Phú cũ của Thủ Đức nay thuộc phường Tăng Nhơn Phú. Tương tự, phường Phú Thọ mới ở Quận 11 cũ không dính gì tới phường Phú Thọ cũ của Thủ Dầu Một. Gặp tên trùng thì đối chiếu thêm tên đường.
Có phải đổi căn cước, sổ đỏ ngay không? Theo hướng dẫn chung khi sắp xếp đơn vị hành chính, giấy tờ đã cấp vẫn còn giá trị; người dân cập nhật khi làm thủ tục mới hoặc khi cơ quan yêu cầu. Chi tiết từng loại giấy nên hỏi trực tiếp trung tâm phục vụ hành chính công của phường, xã.
Đọc 22 bài về quận huyện cũ trên trang này thế nào
Mỗi quận huyện cũ có một bài riêng, theo cùng một mạch: vị trí, lịch sử tên gọi, những gì làm nên bộ mặt của nơi đó, và phần đất ấy nay thuộc những phường, xã nào. Các quận trung tâm như Quận 1, Quận 3, Quận 5 nặng phần di tích, phố xá và đời sống buôn bán. Các quận lập sau năm 1997 như Quận 7, Quận 12, Bình Tân, Tân Phú lại là câu chuyện đô thị hóa nhanh từ ruộng vườn. Năm huyện ngoại thành giữ được nhiều nét làng quê nhất, từ vườn trầu Bà Điểm, bò sữa Củ Chi đến rừng Sác Cần Giờ.
Bài không nêu số dân hay diện tích khi không chắc chắn, vì số liệu thống kê của từng quận thay đổi theo năm và theo cách tính. Ở chỗ nào cần con số, bài ghi rõ là ước lượng và nguồn phổ thông. Tên phường, xã mới chỉ nêu khi đã đối chiếu với nghị quyết sắp xếp; chỗ nào ranh giới bị chia cắt phức tạp, bài viết chung để người đọc tự tra lại theo địa chỉ cụ thể.
Nếu bạn đang tìm quê cũ của gia đình, hãy đi từ tên xã hoặc phường cũ trong giấy khai sinh, giấy tờ đất của ông bà. Tên đó thường cụ thể hơn tên quận huyện và dẫn thẳng tới phường, xã mới bây giờ.
Câu hỏi thường gặp
TP Hồ Chí Minh trước 1/7/2025 có bao nhiêu quận huyện?
Có 22 đơn vị cấp huyện: TP Thủ Đức, 16 quận gồm Quận 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 10, 11, 12, Bình Tân, Bình Thạnh, Gò Vấp, Phú Nhuận, Tân Bình, Tân Phú, và 5 huyện Bình Chánh, Cần Giờ, Củ Chi, Hóc Môn, Nhà Bè.
Vì sao không có Quận 2 và Quận 9 trong danh sách?
Vì từ ngày 1/1/2021, Quận 2, Quận 9 và quận Thủ Đức đã hợp lại thành TP Thủ Đức. Ba cái tên đó vẫn được dùng trong đời sống nhưng không còn là đơn vị hành chính từ năm 2021, trước cả đợt sáp nhập năm 2025.
TP Hồ Chí Minh mới gồm những tỉnh thành cũ nào?
Theo Nghị quyết 202/2025/QH15, TP Hồ Chí Minh mới gồm TP Hồ Chí Minh cũ, tỉnh Bình Dương và tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu. Tên gọi giữ là TP Hồ Chí Minh, trung tâm hành chính vẫn ở thành phố cũ.
Huyện Cần Giờ có phải từ đầu đã thuộc TP Hồ Chí Minh không?
Không. Huyện này có tên Duyên Hải và thuộc tỉnh Đồng Nai, đến năm 1978 mới chuyển về TP Hồ Chí Minh. Năm 1991 huyện đổi tên thành Cần Giờ, cái tên giữ đến khi cấp huyện được bỏ vào giữa năm 2025.
Muốn biết quận cũ nay thuộc phường nào thì tra ở đâu?
Cách chắc nhất là lấy tên phường hoặc xã cũ trong giấy tờ rồi tra bảng sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của thành phố, hoặc hỏi trực tiếp trung tâm phục vụ hành chính công gần nhà. Bảng tóm tắt trong bài này chỉ để định hướng nhanh theo quận huyện.
Vì sao người ta vẫn gọi là Sài Gòn?
Sài Gòn là tên gắn với vùng đất này hàng trăm năm, trước khi có tên TP Hồ Chí Minh vào năm 1976. Người dân quen dùng tên cũ trong giao tiếp, còn văn bản hành chính dùng tên chính thức. Hai cách gọi cùng tồn tại mà không gây nhầm.