Ngay trước ngày 1/7/2025, tỉnh Sóc Trăng có mười một đơn vị cấp huyện: thành phố Sóc Trăng (tỉnh lỵ), thị xã Ngã Năm, thị xã Vĩnh Châu và tám huyện Châu Thành, Cù Lao Dung, Kế Sách, Long Phú, Mỹ Tú, Mỹ Xuyên, Thạnh Trị, Trần Đề. Từ 1/7/2025, theo Nghị quyết 202/2025/QH15, toàn tỉnh cùng tỉnh Hậu Giang nhập vào thành phố Cần Thơ; cấp huyện bị bỏ, phường xã cũ được gộp thành phường xã mới trực thuộc thành phố.
Sóc Trăng là vùng đất của ba cộng đồng Kinh, Khmer, Hoa sống đan xen lâu đời, có bờ biển, có cửa sông Hậu, có những ngôi chùa Khmer mái cong giữa hàng thốt nốt, có lúa thơm, hành tím, bánh pía. Dưới đây là các lớp tên gọi của tỉnh, mười một huyện thị trước sáp nhập, cách chia tách từ năm 1992 về sau, và những điều cần biết khi ghi địa chỉ hôm nay.
Từ Srok Khleang, Ba Xuyên đến tỉnh Sóc Trăng
Tên Sóc Trăng được nhiều tài liệu giải thích là phiên âm từ tiếng Khmer, thường dẫn là Srok Khleang, nghĩa là xứ có kho, kho bạc hay kho lúa. Người Việt đọc trại thành Sốc Kha Lang, rồi Sóc Trăng. Cách giải thích này phổ biến nhất, dù chi tiết về loại kho được nhắc tới mỗi sách nói một kiểu.
Thời nhà Nguyễn, vùng đất này thuộc phủ Ba Xuyên của tỉnh An Giang. Thời Pháp thuộc, tỉnh Sóc Trăng được lập vào cuối thế kỷ 19 và giữ tên ấy nhiều thập niên. Năm 1956, chính quyền Sài Gòn đổi thành tỉnh Ba Xuyên, tỉnh lỵ mang tên Khánh Hưng. Người lớn tuổi còn nhớ cả hai cái tên này, và giấy tờ đất đai, hộ tịch rất cũ đôi khi vẫn ghi Ba Xuyên hoặc Khánh Hưng.
Sau năm 1975, chính quyền mới dùng lại tên Sóc Trăng trong một thời gian ngắn, rồi đầu năm 1976 nhập Sóc Trăng với Cần Thơ thành tỉnh Hậu Giang, tỉnh lỵ đặt ở Cần Thơ. Đây là tỉnh Hậu Giang lớn, khác hẳn tỉnh Hậu Giang nhỏ lập năm 2004 sau này. Người sinh ở Sóc Trăng trong khoảng 1976 đến 1991 thường có giấy khai sinh ghi tỉnh Hậu Giang.
Cuối năm 1991, Quốc hội chia tỉnh Hậu Giang làm hai: tỉnh Cần Thơ và tỉnh Sóc Trăng, áp dụng từ năm 1992. Từ đó đến hết tháng 6/2025, tỉnh Sóc Trăng tồn tại liên tục hơn ba mươi ba năm, tỉnh lỵ ở thị xã Sóc Trăng, sau này là thành phố Sóc Trăng.
Các lần chia tách huyện từ năm 1992 về sau
Lúc mới tái lập, tỉnh Sóc Trăng có ít huyện hơn và các huyện rộng hơn nhiều. Long Phú ôm cả dãy cù lao giữa sông Hậu lẫn vùng ven biển gần cửa Trần Đề; Thạnh Trị ôm cả vùng Ngã Năm; Mỹ Tú ôm cả vùng phía bắc tỉnh lỵ. Trong hai thập niên sau, các huyện lớn lần lượt được tách để chính quyền gần dân hơn.
Năm 2002, phần cù lao của Long Phú tách ra thành huyện Cù Lao Dung. Khoảng năm 2003, vùng Ngã Năm tách khỏi Thạnh Trị thành huyện Ngã Năm. Năm 2008, một phần Mỹ Tú tách thành huyện Châu Thành. Năm 2009, đất ven biển của Long Phú và Mỹ Xuyên góp lại lập huyện Trần Đề. Các mốc này được nhắc lại trong bài riêng của từng huyện.
Song song, các đô thị được nâng cấp: thị xã Sóc Trăng lên thành phố năm 2007, huyện Vĩnh Châu lên thị xã năm 2011, huyện Ngã Năm lên thị xã năm 2013. Từ đó đến tháng 6/2025, danh sách mười một đơn vị cấp huyện không đổi nữa. Đợt nhập huyện, nhập xã giai đoạn 2019 đến 2025 ở nhiều tỉnh khác không làm mất huyện nào của Sóc Trăng.
Hệ quả là một gia đình có thể có giấy tờ ghi ba bốn tên huyện khác nhau qua các đời mà nhà vẫn ở yên một chỗ. Ví dụ một thửa đất ở xã An Thạnh 1 trên cù lao: trước năm 2002 ghi huyện Long Phú, sau đó ghi huyện Cù Lao Dung, từ 7/2025 ghi xã An Thạnh, thành phố Cần Thơ. Biết năm cấp giấy là biết lúc đó nơi ấy thuộc huyện nào.
Mười một đơn vị cấp huyện của Sóc Trăng trước 1/7/2025
Bảng dưới liệt kê đủ mười một đơn vị theo đúng tên ngay trước ngày sáp nhập, kèm mốc hình thành gần nhất và nét nhận diện. Tất cả nay đều thuộc thành phố Cần Thơ; phường xã mới của từng nơi có trong bài riêng về đơn vị đó.
| Đơn vị cũ | Mốc gần nhất | Nét nhận diện |
|---|---|---|
| Thành phố Sóc Trăng | Lên thành phố 2007 | Tỉnh lỵ; chùa Dơi, chùa Đất Sét, kênh Maspero |
| Thị xã Ngã Năm | Tách từ Thạnh Trị, lên thị xã 2013 | Năm ngả kênh, chợ nổi, giáp Hậu Giang và Bạc Liêu cũ |
| Thị xã Vĩnh Châu | Lên thị xã 2011 | Hành tím, giồng cát ven biển, nuôi tôm |
| Huyện Châu Thành | Lập 2008 từ Mỹ Tú | Quốc lộ 1, bánh pía Phú Tâm |
| Huyện Cù Lao Dung | Lập 2002 từ Long Phú | Cù lao giữa sông Hậu, mía, rừng bần |
| Huyện Kế Sách | Huyện lâu đời | Vườn cây trái, cồn trên sông Hậu |
| Huyện Long Phú | Huyện lâu đời, nhiều lần nhường đất | Đại Ngãi, điện lực Long Phú |
| Huyện Mỹ Tú | Huyện lâu đời | Đồng lúa, rừng tràm Mỹ Phước |
| Huyện Mỹ Xuyên | Huyện lâu đời | Bãi Xàu, chùa Chén Kiểu, lúa – tôm |
| Huyện Thạnh Trị | Huyện lâu đời | Phú Lộc, đồng lúa giáp Bạc Liêu cũ |
| Huyện Trần Đề | Lập 2009 từ Long Phú, Mỹ Xuyên | Cửa biển, cảng cá, tàu đi Côn Đảo |
Ngoài mười một đơn vị này, trước 1992 còn có những tên huyện cũ hơn đã thay đổi địa bàn nhiều lần. Bài này chỉ đi theo danh sách ngay trước 7/2025, vì đó là danh sách in trên phần lớn giấy tờ đang dùng.
Ba vùng đất, ba nhịp sống
Nhìn từ trên cao, Sóc Trăng cũ chia khá rõ ba vùng. Dải phía đông bắc dọc sông Hậu gồm Kế Sách, Long Phú, Cù Lao Dung là vùng nước ngọt nhiều tháng trong năm, phù sa dày, vườn cây trái và mía. Chợ ven sông ở đây hình thành sớm, vì thuyền buôn từ Cần Thơ, Sài Gòn xuống tận nơi.
Vùng giữa gồm thành phố Sóc Trăng, Châu Thành, Mỹ Tú, Mỹ Xuyên, Thạnh Trị, Ngã Năm là vùng lúa. Ruộng rộng, kênh rạch dày, xen giữa là những phum sóc Khmer với ngôi chùa làm trung tâm sinh hoạt cộng đồng. Ở phía nam vùng này, nước mặn len vào mùa khô, nên nhiều nơi làm một vụ lúa xen một vụ tôm.
Dải ven biển gồm Vĩnh Châu, Trần Đề là vùng giồng cát và bãi bồi. Đất cát pha trên giồng trồng hành tím, củ cải, rau màu; đất trũng phía ngoài nuôi tôm nước lợ; mép biển là rừng ngập mặn phòng hộ. Cửa Trần Đề có cảng cá và bến tàu khách ra Côn Đảo.
Ba vùng khác nhau đến mức người trong tỉnh vẫn nói "dưới Vĩnh Châu", "trên Kế Sách" như nói hai miền. Khi đọc bài riêng của từng huyện, hãy đặt nó vào đúng vùng này để hiểu vì sao nơi ấy trồng thứ ấy, ăn món ấy, lo chuyện mặn ngọt kiểu ấy.
Kinh, Khmer, Hoa: ba cộng đồng trên một vùng đất
Sóc Trăng là một trong những nơi có tỷ lệ người Khmer cao nhất cả nước. Các phum sóc Khmer tập trung nhiều ở Vĩnh Châu, Trần Đề, Mỹ Xuyên, Châu Thành, Mỹ Tú, Thạnh Trị và cả trong thành phố. Mỗi phum sóc thường gắn với một ngôi chùa Nam tông, vừa là nơi tu hành, vừa là trường học chữ Khmer, nơi hội họp, nơi giữ nhạc cụ ngũ âm và chiếc ghe ngo của sóc.
Người Hoa đến Sóc Trăng từ nhiều thế kỷ trước, phần đông gốc Triều Châu, lập phố chợ ở Bãi Xàu, Đại Ngãi, Vĩnh Châu, Lịch Hội Thượng và khu chợ tỉnh lỵ. Dấu vết còn ở các hội quán, chùa người Hoa, món lạp xưởng, bánh pía, và cả trong cách nói tiếng Việt pha chữ Triều Châu của một số vùng.
Lễ hội lớn nhất trong năm là Ok Om Bok của người Khmer vào rằm tháng mười âm lịch, với lễ cúng trăng và đua ghe ngo trên kênh Maspero ở thành phố. Người Kinh, người Hoa cũng ra xem đông như hội chung. Ngoài ra có Tết Chôl Chnăm Thmây vào tháng tư dương lịch, lễ Sene Dolta cúng ông bà, và các lễ vía ở chùa, miếu người Hoa.
Sự đan xen này thấy rõ ở bữa ăn: bún nước lèo nấu mắm bò hóc của người Khmer, bánh pía, lạp xưởng của người Hoa, cá kho, canh chua của người Kinh. Người ở đây quen đi đám của nhau, nói vài câu tiếng của nhau, và gọi chung là "người Sóc Trăng" khi ra khỏi tỉnh.
Từ 1/7/2025: nhập vào thành phố Cần Thơ
Theo Nghị quyết 202/2025/QH15 ngày 12/6/2025, thành phố Cần Thơ cũ, tỉnh Sóc Trăng và tỉnh Hậu Giang hợp thành thành phố Cần Thơ, áp dụng từ 1/7/2025. Trung tâm hành chính đặt ở Cần Thơ. Cùng lúc, cả nước bỏ cấp huyện, nên thành phố Sóc Trăng, hai thị xã và tám huyện không còn là đơn vị hành chính.
Phường, xã, thị trấn của Sóc Trăng cũ được gộp thành phường xã mới; thường hai đến bốn đơn vị cũ hợp thành một. Phần lớn tên mới lấy lại tên đã có: phường Sóc Trăng, phường Phú Lợi, phường Vĩnh Châu, phường Ngã Năm, xã Kế Sách, xã Long Phú, xã Trần Đề, xã Cù Lao Dung. Nhưng xã mới mang tên huyện cũ thường chỉ là một phần của huyện ấy.
Một chuyện hay bị hiểu lầm: Sóc Trăng không nhập với Bạc Liêu. Bạc Liêu cũ nay thuộc tỉnh Cà Mau. Vì thế ranh giới phía tây nam của Sóc Trăng cũ, chỗ Vĩnh Châu, Thạnh Trị, Ngã Năm giáp Bạc Liêu, nay là ranh giới giữa thành phố Cần Thơ và tỉnh Cà Mau.
Với dân số, theo điều tra năm 2019, tỉnh Sóc Trăng có khoảng 1,2 triệu người, nên phần Sóc Trăng cũ là một khối lớn của thành phố Cần Thơ mới cả về người lẫn về đất. Thành phố mới trải từ ranh An Giang ở phía bắc xuống tận biển Đông ở Vĩnh Châu, Trần Đề.
Ghi địa chỉ và làm giấy tờ ở vùng Sóc Trăng cũ
Cách ghi chuẩn hiện nay là số nhà, ấp hoặc khóm, phường xã mới, rồi thành phố Cần Thơ. Không thêm chữ "tỉnh Sóc Trăng" vào địa chỉ mới. Khi gửi cho người ở xa hoặc điền hồ sơ có lịch sử đất đai, có thể ghi thêm trong ngoặc tên cũ, ví dụ "(trước là xã Đại Hải, huyện Kế Sách, tỉnh Sóc Trăng)".
Giấy tờ cấp trước 7/2025 ghi huyện cũ vẫn có giá trị, không phải đổi chỉ vì tên địa giới thay đổi. Căn cước công dân, sổ đỏ, bằng lái được cập nhật khi người dân làm thủ tục khác hoặc theo hướng dẫn của cơ quan cấp. Biển số xe đầu 83 vẫn giữ nguyên.
Việc hằng ngày như hộ tịch, chứng thực, cư trú làm ở uỷ ban hoặc công an phường xã mới. Việc trước đây thuộc tỉnh nay thuộc các sở ngành của thành phố Cần Thơ; trong thời gian chuyển tiếp, một số nơi vẫn giữ điểm tiếp nhận ở trụ sở cũ tại Sóc Trăng. Trước khi đi xa, nên hỏi phường xã hoặc tra cổng dịch vụ công.
Danh mục này có mười hai bài: bài tổng quan bạn đang đọc và mười một bài cho mười một huyện thị cũ. Mỗi bài huyện nói về vị trí, lịch sử tên gọi, nét đất và nghề, các phường xã cũ và nay thuộc phường xã mới nào. Nơi nào bảng đối chiếu chưa rõ, bài ghi chung và khuyên bạn kiểm tại chỗ.
Câu hỏi thường gặp
Tỉnh Sóc Trăng cũ nay thuộc tỉnh, thành nào?
Từ 1/7/2025, theo Nghị quyết 202/2025/QH15, toàn bộ tỉnh Sóc Trăng cũ thuộc thành phố Cần Thơ, cùng với thành phố Cần Thơ cũ và tỉnh Hậu Giang cũ. Sóc Trăng không nhập với Bạc Liêu; Bạc Liêu cũ nay thuộc tỉnh Cà Mau.
Trước 7/2025 Sóc Trăng có bao nhiêu huyện?
Có mười một đơn vị cấp huyện: thành phố Sóc Trăng, thị xã Ngã Năm, thị xã Vĩnh Châu và tám huyện Châu Thành, Cù Lao Dung, Kế Sách, Long Phú, Mỹ Tú, Mỹ Xuyên, Thạnh Trị, Trần Đề. Danh sách này ổn định từ năm 2013 đến tháng 6/2025.
Ba Xuyên và Khánh Hưng là gì?
Ba Xuyên là tên tỉnh mà chính quyền Sài Gòn đặt cho vùng Sóc Trăng từ năm 1956, tỉnh lỵ mang tên Khánh Hưng. Sau năm 1975 các tên này không còn dùng làm tên hành chính, nhưng vẫn gặp trên giấy tờ rất cũ và trong sách sử địa phương.
Vì sao giấy khai sinh của người sinh năm 1980 ở Sóc Trăng ghi tỉnh Hậu Giang?
Từ năm 1976 đến 1991, Sóc Trăng và Cần Thơ nhập chung thành tỉnh Hậu Giang lớn, tỉnh lỵ ở Cần Thơ. Người sinh trong giai đoạn đó có giấy tờ ghi tỉnh Hậu Giang. Tỉnh Hậu Giang này khác tỉnh Hậu Giang nhỏ lập năm 2004.
Địa chỉ mới ở vùng Sóc Trăng cũ ghi thế nào cho đúng?
Ghi số nhà, ấp hoặc khóm, tên phường xã mới rồi thành phố Cần Thơ, không thêm tỉnh Sóc Trăng. Khi cần giúp người khác định vị, có thể ghi tên xã và huyện cũ trong ngoặc. Tên xã mới của từng huyện có trong các bài riêng của danh mục này.
Biển số xe 83 có phải đổi sau sáp nhập không?
Không. Xe đã đăng ký mang biển 83 vẫn giữ nguyên biển. Các giấy tờ khác như căn cước, sổ đỏ cũng không phải đổi chỉ vì địa giới thay đổi; thông tin được cập nhật khi bạn làm thủ tục khác hoặc theo hướng dẫn của cơ quan quản lý.