Thị xã Buôn Hồ là đơn vị cấp huyện lập năm 2008 của Đắk Lắk cũ, tách từ phần trung tâm huyện Krông Búk, nằm trên quốc lộ 14 ở phía bắc Buôn Ma Thuột. Trước đó, thị trấn Buôn Hồ là huyện lỵ của Krông Búk. Từ 1/7/2025, thị xã không còn là cấp hành chính; địa bàn được sắp xếp thành phường, xã của tỉnh Đắk Lắk mới.
Buôn Hồ là kiểu đô thị lớn lên nhờ con đường: phố xá chạy dọc quốc lộ 14, phía sau là vườn cà phê, hồ tiêu xanh kín. Người đi xe khách từ Buôn Ma Thuột lên Gia Lai đều qua đây. Bài này kể lại chuyện tách huyện, các phường xã trước sáp nhập, đời sống nông nghiệp và những điều cần biết khi tra địa chỉ Buôn Hồ cũ.
Từ thị trấn huyện lỵ Krông Búk đến thị xã năm 2008
Trước năm 2008, Buôn Hồ là thị trấn, huyện lỵ của huyện Krông Búk. Huyện Krông Búk khi đó rộng, trải từ vùng giáp Cư M'gar ở phía tây sang tận vùng Krông Năng, Ea H'Leo. Thị trấn Buôn Hồ là nơi đặt các cơ quan huyện, chợ lớn, bến xe, là điểm dừng của xe chạy quốc lộ 14.
Năm 2008, Chính phủ quyết định lập thị xã Buôn Hồ trên cơ sở thị trấn Buôn Hồ và một số xã của huyện Krông Búk. Phần còn lại của Krông Búk tiếp tục là huyện, huyện lỵ dời về vùng Pơng Drang ở phía tây nam thị xã. Từ đó, người địa phương phải phân biệt rõ "Buôn Hồ" là thị xã, còn "Krông Búk" là huyện bên cạnh.
Tên Buôn Hồ gắn với một buôn Ê Đê cũ trong vùng. Cũng như nhiều địa danh Tây Nguyên, tên buôn trở thành tên thị trấn, rồi thành tên đơn vị hành chính lớn hơn. Nhiều buôn Ê Đê vẫn còn trong địa bàn thị xã, xen giữa các khu dân cư của người Kinh và người các dân tộc phía Bắc vào lập nghiệp.
Giấy tờ làm trước năm 2008 của người ở trung tâm Buôn Hồ vì thế sẽ ghi thị trấn Buôn Hồ, huyện Krông Búk. Giấy tờ từ 2008 đến tháng 6/2025 ghi phường hoặc xã, thị xã Buôn Hồ. Hai cách ghi chỉ cùng một nơi, chỉ khác thời điểm.
Các phường, xã của Buôn Hồ trước 7/2025
Khi lập thị xã, Buôn Hồ có các phường An Lạc, An Bình, Thống Nhất, Thiện An, Đạt Hiếu, Đoàn Kết, Bình Tân và các xã như Ea Blang, Ea Drông, Ea Siên, Bình Thuận, Cư Bao. Khu phố đông nhất nằm quanh chợ và đoạn quốc lộ 14 qua trung tâm.
Các phường mang tên như An Lạc, An Bình, Thiện An gợi lại nguồn gốc dân cư: nhiều người từ miền Trung, đặc biệt là Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, vào đây lập nghiệp từ trước và sau năm 1975, đặt tên làng xóm theo thói quen quê cũ. Các xã mang tên Ê Đê như Ea Blang, Ea Drông, Ea Siên lại cho thấy vùng đất gốc của các buôn bản địa.
Các xã của Buôn Hồ chủ yếu là vườn cà phê, hồ tiêu, xen ít ruộng ở vùng trũng ven suối. Dân cư sống theo trục đường, nhà ống mặt tiền buôn bán, phía sau là vườn. Kiểu bố trí này khiến ranh giới phường và xã nhìn ngoài thực địa rất khó phân biệt.
Thị xã nằm gần như lọt giữa huyện Krông Búk, phía đông là vùng Krông Năng. Vì nằm lọt giữa, nhiều gia đình có đất ở Buôn Hồ nhưng vườn ở huyện bên cạnh, hoặc ngược lại, nên giấy tờ đất đai thường ghi hai đơn vị khác nhau.
Cà phê, hồ tiêu và nhịp sống dọc quốc lộ 14
Buôn Hồ nằm trên vùng đất đỏ bazan cao, thích hợp cho cà phê vối và hồ tiêu. Đi dọc các con đường liên xã, cảnh quen thuộc là hàng trụ tiêu xanh, vườn cà phê có cây che bóng, sân phơi trước nhà. Mùa thu hoạch cà phê cuối năm, đường làng thơm mùi quả chín, xe công nông chở bao tải ra vào liên tục.
Hồ tiêu từng đem lại nhiều thu nhập cho người Buôn Hồ, nhưng cũng có những năm giá xuống thấp, dịch bệnh trên cây khiến nhiều vườn phải phá bỏ. Nhiều hộ chuyển sang trồng xen sầu riêng, bơ, mắc ca để không phụ thuộc một loại cây. Cảnh vườn vì vậy ngày càng đa dạng.
Quốc lộ 14 qua trung tâm là trục buôn bán chính, có chợ, cửa hàng vật tư nông nghiệp, đại lý thu mua nông sản, quán ăn phục vụ xe đường dài. Buổi sáng sớm, chợ Buôn Hồ đông người các xã xuống bán rau, gà, trái cây, mua phân bón, dụng cụ.
Nhiều người trẻ ở Buôn Hồ đi làm ở Buôn Ma Thuột hoặc các tỉnh phía Nam, dịp Tết mới về. Một số khác ở lại làm vườn kết hợp buôn bán, chạy xe, mở xưởng sửa chữa máy móc nông nghiệp. Nhịp sống của thị xã vì thế gần với một thị trấn lớn hơn là thành phố.
Người Ê Đê và các cộng đồng ở Buôn Hồ
Các buôn Ê Đê ở Buôn Hồ phần lớn nằm ở các xã và rìa phường, vẫn giữ nhà dài, bến nước, cồng chiêng, dù nhiều nhà đã chuyển sang nhà xây. Lễ cúng bến nước, lễ mừng lúa mới là dịp cả buôn tụ họp, mời khách quen trong vùng.
Người Kinh ở Buôn Hồ đến từ nhiều quê, nên cách ăn uống, giọng nói rất pha trộn. Có quán mì Quảng, bánh xèo kiểu miền Trung cạnh quán phở, bún kiểu miền Bắc. Đồng bào Tày, Nùng từ phía Bắc vào lập nghiệp ở một số xã, mang theo các món ăn và cách làm nhà riêng.
Sự pha trộn này khiến Buôn Hồ có nhiều lễ, hội nhỏ quanh năm: lễ của buôn Ê Đê, giỗ họ, Tết của người Kinh, các dịp của đồng bào phía Bắc. Người mới đến ở trọ, làm ăn nên hỏi hàng xóm để biết dịp nào nên đến chúc, dịp nào nên tránh làm phiền.
Các trường học, trạm y tế ở thị xã phục vụ cả người dân từ các xã lân cận của Krông Búk, Krông Năng. Ca bệnh nặng thường được chuyển xuống các bệnh viện lớn ở Buôn Ma Thuột, nên các gia đình ở đây quen với chuyến xe xuôi quốc lộ 14 vào lúc nửa đêm.
Đi lại từ Buôn Hồ và các vùng xung quanh
Từ Buôn Ma Thuột, đi theo quốc lộ 14 về phía bắc qua Cư M'gar là tới Buôn Hồ, khoảng hơn một giờ xe tuỳ đường. Tiếp tục đi lên là huyện Ea H'Leo rồi sang Gia Lai. Xe khách tuyến Buôn Ma Thuột – Pleiku và nhiều tuyến đường dài đều dừng ở Buôn Hồ.
Từ trung tâm thị xã có đường sang Krông Năng ở phía đông, đi tiếp có thể tới vùng giáp Phú Yên cũ. Phía tây, đường liên xã nối sang Krông Búk, Cư M'gar. Các tuyến đường này nhiều đoạn hẹp, xe tải nông sản chạy nhiều, nên người lái xe máy cần cẩn thận, nhất là mùa thu hoạch.
Mùa mưa, các con đường đất đỏ trong vườn trở nên trơn, xe máy dễ trượt. Mùa khô, bụi đỏ phủ hai bên đường. Người đi từ xa đến nên mang khẩu trang, kính, và hỏi người địa phương lối đi trước khi vào các thôn, buôn xa.
Quanh Buôn Hồ có những thác nhỏ, suối, hồ thuỷ lợi mà người dân hay ra chơi cuối tuần, nhưng phần lớn chưa được làm thành điểm tham quan. Đi các nơi này nên đi theo nhóm, có người địa phương dẫn, và tránh lúc mưa lớn vì nước suối lên nhanh.
Thuê nhà, mua đất ở Buôn Hồ cũ: vài điều nên hỏi
Đất ở Buôn Hồ phần lớn là đất vườn trồng cây lâu năm, một phần nhỏ là đất ở dọc các trục đường. Trước khi mua, người từ xa đến nên xem kỹ giấy chứng nhận ghi loại đất gì, diện tích đất ở bao nhiêu, vì một lô đất rộng có thể chỉ có một phần nhỏ được phép xây nhà.
Nhiều vườn cà phê, hồ tiêu được mua bán cả cây trên đất. Khi đó, tuổi vườn, giống cây, nguồn nước tưới, giếng khoan, ao trữ là những thứ ảnh hưởng tới giá trị nhiều hơn diện tích. Người bán thường nói năng suất năm tốt nhất; nên hỏi thêm hàng xóm về những năm hạn hoặc năm sâu bệnh.
Giấy tờ đất cấp trước năm 2008 sẽ ghi huyện Krông Búk, từ 2008 tới tháng 6/2025 ghi thị xã Buôn Hồ, sau 7/2025 sẽ ghi xã, phường mới thuộc tỉnh Đắk Lắk. Việc ghi khác nhau theo thời kỳ là bình thường. Khi sang tên, cán bộ địa chính sẽ cập nhật theo đơn vị hành chính hiện hành.
Thuê nhà ở trung tâm Buôn Hồ chủ yếu là nhà ống mặt đường hoặc phòng trọ gần chợ, trường học. Mùa thu hoạch cà phê, người làm thuê từ nơi khác đến đông, phòng trọ có thể khan. Nên thoả thuận rõ giá điện nước, thời gian thuê và đặt cọc bằng giấy viết tay có chữ ký hai bên.
Buôn Hồ cũ sau ngày 1/7/2025
Từ 1/7/2025, thị xã Buôn Hồ không còn là cấp hành chính. Các phường, xã cũ được sắp xếp thành một số phường, xã mới trực thuộc tỉnh Đắk Lắk. Khu trung tâm chủ yếu thành phường, các xã phía ngoài có thể nhập với xã lân cận, kể cả xã của huyện Krông Búk cũ.
Vì tên Buôn Hồ đã gắn với vùng này qua nhiều thời kỳ, người địa phương vẫn quen gọi như cũ khi chỉ đường, hẹn hò, ghi tên cửa hàng. Tên phường mới cụ thể nên tra trên danh sách chính thức của tỉnh, vì một số tổ dân phố, thôn có thể đã chuyển sang đơn vị khác.
Khi ghi địa chỉ trên giấy tờ, cách rõ nhất là ghi tên mới kèm chú thích tên cũ, ví dụ "phường X, tỉnh Đắk Lắk (trước là phường An Lạc, thị xã Buôn Hồ)". Với người có giấy tờ từ trước năm 2008, có thể cần nêu cả thị trấn Buôn Hồ, huyện Krông Búk.
Các việc như chứng thực, xác nhận cư trú, cấp giấy tờ cá nhân phần lớn giải quyết ở cấp xã, phường. Trước khi đi làm thủ tục, nên xem thông báo của ủy ban phường, xã nơi mình ở để biết đúng địa điểm tiếp dân sau sáp nhập.
Câu hỏi thường gặp
Thị xã Buôn Hồ cũ nay thuộc tỉnh nào?
Từ 1/7/2025, địa bàn thị xã Buôn Hồ cũ thuộc tỉnh Đắk Lắk mới, gồm Đắk Lắk cũ và Phú Yên cũ, theo Nghị quyết 202/2025/QH15. Thị xã không còn là đơn vị hành chính, các phường xã cũ được sắp xếp lại.
Buôn Hồ lên thị xã từ năm nào?
Thị xã Buôn Hồ được lập năm 2008 trên cơ sở thị trấn Buôn Hồ và một số xã của huyện Krông Búk. Trước đó, thị trấn Buôn Hồ là huyện lỵ của Krông Búk, nên giấy tờ cũ có thể ghi huyện Krông Búk.
Buôn Hồ và Krông Búk khác nhau thế nào?
Trước năm 2008, Buôn Hồ là thị trấn thuộc huyện Krông Búk. Từ 2008 đến tháng 6/2025, Buôn Hồ là thị xã riêng, còn Krông Búk là huyện bên cạnh với huyện lỵ mới ở vùng Pơng Drang. Hai đơn vị giáp nhau và có chung nguồn gốc.
Thị xã Buôn Hồ trước sáp nhập có những phường nào?
Thị xã có các phường An Lạc, An Bình, Thống Nhất, Thiện An, Đạt Hiếu, Đoàn Kết, Bình Tân và một số xã như Ea Blang, Ea Drông, Ea Siên, Bình Thuận, Cư Bao. Sau 7/2025, các đơn vị này được gộp thành phường, xã mới.
Đi từ Buôn Ma Thuột lên Buôn Hồ thế nào?
Đi theo quốc lộ 14 về phía bắc qua vùng Cư M'gar là tới Buôn Hồ, mất khoảng hơn một giờ xe tuỳ đường. Xe khách tuyến đi Gia Lai và nhiều tuyến đường dài đều dừng ở trung tâm thị xã.
Buôn Hồ nổi tiếng với cây trồng gì?
Buôn Hồ chủ yếu trồng cà phê vối và hồ tiêu trên đất đỏ bazan. Những năm gần đây nhiều hộ trồng xen sầu riêng, bơ, mắc ca để giảm rủi ro khi giá một loại nông sản xuống thấp.