Thành phố Bạc Liêu là tỉnh lỵ của tỉnh Bạc Liêu cho tới ngày 30/6/2025. Trước đó là thị xã Bạc Liêu, lên thành phố năm 2010. Từ 1/7/2025, địa bàn thành phố cũ được sắp xếp thành ba phường của tỉnh Cà Mau: phường Bạc Liêu, phường Vĩnh Trạch và phường Hiệp Thành.
Đây là một thành phố nhỏ, nhịp sống chậm, nổi tiếng vì những thứ ít liên quan tới kích thước: ngôi nhà của công tử Bạc Liêu, bản Dạ cổ hoài lang, cánh đồng điện gió trên bãi biển bùn và Quán Âm Phật đài ở Nhà Mát. Bài này kể các lớp tên gọi, khu phố cũ, các phường xã trước sáp nhập và cách địa bàn ấy chia về ba phường mới.
Từ tỉnh lỵ thời Pháp, thị xã thời Minh Hải đến thành phố năm 2010
Thành phố hôm nay mọc lên từ tỉnh lỵ mà chính quyền thuộc địa đặt khi lập tỉnh Bạc Liêu. Khu trung tâm hình thành dọc bờ sông, với dinh chủ tỉnh, nhà việc, chợ, các dãy phố buôn của người Hoa và những ngôi nhà kiểu Pháp của các gia đình điền chủ. Nhiều công trình từ thời ấy vẫn còn quanh khu phố cũ.
Thời Minh Hải từ 1976 đến 1996, Bạc Liêu là một thị xã thuộc tỉnh, không còn là nơi đặt bộ máy cấp tỉnh. Nhiều người lớn tuổi nhớ giai đoạn này như lúc thị xã lặng đi, cán bộ và học sinh phải xuống Cà Mau cho các việc lớn. Khi tỉnh Bạc Liêu tái lập năm 1997, thị xã trở lại làm tỉnh lỵ.
Năm 2010, thị xã Bạc Liêu được nâng lên thành phố thuộc tỉnh. Từ đó đến tháng 6/2025, thành phố có các phường 1, 2, 3, 5, 7, 8, phường Nhà Mát và ba xã Hiệp Thành, Vĩnh Trạch, Vĩnh Trạch Đông. Các phường đánh số nằm quanh khu trung tâm; Nhà Mát và ba xã trải ra phía biển.
Người nơi khác hay thắc mắc vì các phường đánh số của Bạc Liêu không liền nhau: có phường 1, 2, 3, 5, 7, 8 mà không có phường 4 và phường 6. Đây không phải lỗi in trên giấy tờ. Khi gặp một địa chỉ ghi phường số trên giấy tờ cũ, chỉ cần biết nó thuộc khu nội thị Bạc Liêu là đủ để định hướng, rồi tra tiếp phường mới như hướng dẫn ở cuối bài.
Khu phố cũ: nhà công tử, chợ và những dãy phố người Hoa
Ngôi nhà được gọi là nhà công tử Bạc Liêu nằm bên sông ở khu trung tâm, là dinh thự của gia đình điền chủ Trần Trinh Trạch, cha của Trần Trinh Huy, người được gọi là Ba Huy hay công tử Bạc Liêu. Nhà xây theo kiểu châu Âu, vật liệu nhiều thứ đưa từ Pháp sang, nay được dùng để đón khách tham quan và lưu trú.
Quanh nhà công tử là những câu chuyện như đốt tiền nấu trứng, thả tiền xuống sông. Đó là giai thoại, không có tư liệu xác nhận, nhưng giúp hiểu Bạc Liêu đầu thế kỷ 20: lúa gạo theo kênh xáng về đây, tạo ra những gia tộc giàu tới mức câu "ai giàu bằng công tử Bạc Liêu" đi vào lời ăn tiếng nói cả miền Nam.
Khu chợ trung tâm và các dãy phố cạnh đó vẫn giữ dấu vết của người Hoa gốc Triều Châu: tiệm thuốc bắc, tiệm vàng, quán hủ tiếu, xá xíu, bánh bao. Những hội quán, miếu Hoa nằm xen trong phố, đông nhất vào dịp rằm tháng giêng.
Muốn cảm khu phố cũ, nên đi bộ buổi sáng sớm hoặc chiều mát, ghé chợ, rồi ngồi một quán cà phê bên sông. Thành phố nhỏ nên đi bộ hoặc xe máy là đủ, không cần lên kế hoạch dày. Buổi trưa nắng gắt, lúc đó hợp để vào nhà trưng bày hơn là đi ngoài phố.
Cao Văn Lầu, Dạ cổ hoài lang và quảng trường bên đường ra biển
Nhạc sĩ Cao Văn Lầu, thường gọi là Sáu Lầu, sống ở Bạc Liêu, ban ngày làm ruộng, làm thuê, tối mới đờn. Bản Dạ cổ hoài lang ông viết vào khoảng năm 1918 đến 1919, kể nỗi nhớ chồng của người vợ nghe trống canh khuya. Qua nhiều lần kéo giãn nhịp, bản nhạc trở thành bài vọng cổ, xương sống của sân khấu cải lương.
Thành phố có khu lưu niệm Cao Văn Lầu, nơi giới thiệu cuộc đời ông và nghệ thuật đờn ca tài tử, đôi khi tổ chức biểu diễn cho khách. Năm 2013, UNESCO ghi danh nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ là di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại; Bạc Liêu là một trong những địa phương được nhắc nhiều nhất trong hồ sơ ấy.
Quảng trường Hùng Vương nằm ở phía đường ra biển, rộng, nhiều bóng cây ở rìa, là nơi người dân đi dạo buổi tối. Nhà hát mang tên Cao Văn Lầu bên quảng trường có mái gợi hình những chiếc nón lá, dễ nhận ra từ xa và hay xuất hiện trong ảnh giới thiệu thành phố.
Nghe đờn ca tài tử ở Bạc Liêu không cần vào nhà hát lớn. Nhiều câu lạc bộ sinh hoạt trong nhà dân, quán cà phê, đình làng vào tối cuối tuần hay ngày giỗ. Người lạ đến nghe thường được chào đón, chỉ cần ngồi yên, không nói chuyện to khi đang có người ca.
Phía biển: Nhà Mát, Quán Âm Phật đài, điện gió và vườn chim
Đường từ trung tâm ra biển đi về hướng đông nam, qua vùng phường 5, xã Vĩnh Trạch, rồi tới Nhà Mát. Theo lời kể phổ biến, tên Nhà Mát bắt nguồn từ một ngôi nhà nghỉ mát ven biển thời Pháp. Biển ở đây là bãi bùn, nước đục phù sa, không phải nơi tắm biển; người ta ra để ăn hải sản, hóng gió chiều.
Quán Âm Phật đài ở Nhà Mát là quần thể chùa Bắc tông hướng ra biển, có tượng Quán Âm lớn, đông khách vào lễ hội khoảng giữa tháng ba âm lịch và các ngày rằm. Gần đó, chùa Khmer Xiêm Cán ở Vĩnh Trạch Đông cũ có kiến trúc Nam tông với mái nhọn nhiều tầng, đi chung một chuyến là thấy được hai truyền thống của vùng.
Xa hơn về phía Vĩnh Trạch Đông là cánh đồng điện gió dựng ngay trên bãi bồi ven biển, một trong những dự án điện gió gần bờ đầu tiên của Việt Nam. Hàng tua bin chạy dài ra biển, có cầu dẫn bê tông cho người đi bộ ra xem. Hoàng hôn ở đây là cảnh người Bạc Liêu hay giới thiệu cho khách.
Vườn chim Bạc Liêu ở vùng Hiệp Thành cũ là khu rừng ven biển giữ lại giữa vuông tôm, nơi cò, vạc và nhiều loài chim nước về trú. Mùa chim về đông thường rơi vào khoảng mùa mưa đến cuối năm; buổi chiều khi chim về tổ là lúc đáng xem nhất. Nên giữ im lặng, không cho chim ăn, mang rác về.
Ăn gì, sống thế nào ở thành phố Bạc Liêu cũ
Bữa sáng ở Bạc Liêu có bánh tằm cay, bún bò cay kiểu Bạc Liêu, bún nước lèo của người Khmer, hủ tiếu, bánh bao. Bữa chiều ra phía biển có cá kèo kho rau răm, cá kèo nướng, ba khía muối, ốc len. Các món này đều có ở chợ trung tâm và dọc đường ra biển, không cần tìm quán nổi tiếng.
Kinh tế thành phố dựa vào hành chính, dịch vụ, thương mại, chế biến thuỷ sản và gần đây là điện gió, du lịch. Vùng ven có vuông tôm, ruộng muối và một số trại tôm công nghệ cao. Nhiều người trẻ vẫn đi làm ăn ở Thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương cũ, Tết mới về quê.
Thời tiết chia hai mùa: mùa khô từ khoảng tháng 12 đến tháng 4, nắng nhiều, gió chướng thổi từ biển vào; mùa mưa từ khoảng tháng 5 đến tháng 11, mưa chiều. Một số khu thấp có thể ngập khi triều cường gặp mưa lớn, nên người thuê nhà thường hỏi kỹ hàng xóm.
Đi lại từ Thành phố Hồ Chí Minh xuống Bạc Liêu chủ yếu bằng xe khách hoặc xe riêng theo quốc lộ 1, qua Cần Thơ, Sóc Trăng. Thời gian đi tuỳ đoạn đang sửa đường và giờ xuất phát, nên tra trước. Từ Bạc Liêu xuống Cà Mau, nơi đặt trung tâm tỉnh mới, đi theo quốc lộ 1 qua Giá Rai.
Thành phố Bạc Liêu cũ nay là ba phường nào
Từ 1/7/2025, thành phố Bạc Liêu không còn là đơn vị hành chính. Địa bàn được chia thành ba phường của tỉnh Cà Mau. Phường Bạc Liêu gồm các phường 1, 2, 3, 7, 8 cũ, tức khu nội thị và phố cũ. Phường Vĩnh Trạch gồm phường 5 và xã Vĩnh Trạch cũ. Phường Hiệp Thành gồm phường Nhà Mát, xã Hiệp Thành và xã Vĩnh Trạch Đông cũ.
Như vậy, nhà công tử, chợ trung tâm và quảng trường nằm trong phường Bạc Liêu hoặc vùng sát đó; còn Quán Âm Phật đài, chùa Xiêm Cán, cánh đồng điện gió và vườn chim nằm phía phường Hiệp Thành. Khi hỏi đường, người địa phương vẫn quen nói tên cũ như Nhà Mát, phường 5, cứ dùng cả hai tên là dễ hiểu nhất.
Một chỗ hay nhầm: phường Bạc Liêu mới không bao gồm toàn bộ thành phố cũ. Người ở phường 5 cũ nay thuộc phường Vĩnh Trạch, người ở Nhà Mát nay thuộc phường Hiệp Thành. Ghi "phường Bạc Liêu" cho mọi địa chỉ trong thành phố cũ là sai, dễ làm hồ sơ bị trả lại.
Vì trung tâm tỉnh mới đặt ở Cà Mau, một số việc cấp tỉnh trước đây làm ở Bạc Liêu nay phải xuống Cà Mau hoặc làm trực tuyến. Còn các việc thường ngày như chứng thực, hộ tịch, đăng ký cư trú được làm ở phường nơi bạn cư trú.
Câu hỏi thường gặp
Thành phố Bạc Liêu cũ nay thuộc tỉnh nào?
Từ 1/7/2025, thành phố Bạc Liêu cũ thuộc tỉnh Cà Mau, sau khi Bạc Liêu và Cà Mau hợp nhất theo Nghị quyết 202/2025/QH15. Địa bàn thành phố cũ nay là ba phường: Bạc Liêu, Vĩnh Trạch và Hiệp Thành.
Nhà Mát cũ nay thuộc phường nào?
Phường Nhà Mát cũ cùng xã Hiệp Thành và xã Vĩnh Trạch Đông cũ nay hợp thành phường Hiệp Thành, tỉnh Cà Mau. Quán Âm Phật đài, chùa Xiêm Cán và cánh đồng điện gió đều nằm ở phía phường mới này.
Bạc Liêu lên thành phố năm nào?
Thị xã Bạc Liêu được nâng lên thành phố thuộc tỉnh năm 2010. Trước đó, thời Minh Hải từ 1976 đến 1996, Bạc Liêu là một thị xã thuộc tỉnh Minh Hải, rồi trở lại làm tỉnh lỵ khi tỉnh Bạc Liêu tái lập năm 1997.
Biển Nhà Mát có tắm được không?
Biển Nhà Mát là bãi bùn phù sa, nước đục, không phải bãi tắm cát như các biển miền Trung. Người ta ra đây để hóng gió, ăn hải sản, xem điện gió và hoàng hôn. Muốn tắm biển nên đi nơi khác.
Chuyện công tử Bạc Liêu đốt tiền có thật không?
Đó là giai thoại được kể rộng rãi, chưa có tư liệu nào xác nhận. Có thật là gia tộc Trần Trinh rất giàu nhờ ruộng đất và Trần Trinh Huy có lối sống phô trương. Ngôi nhà của gia đình vẫn còn ở trung tâm và đón khách tham quan.
Phường 5 Bạc Liêu cũ nay thuộc phường nào?
Phường 5 cũ cùng xã Vĩnh Trạch cũ nay hợp thành phường Vĩnh Trạch, tỉnh Cà Mau. Phường Bạc Liêu mới chỉ gồm các phường 1, 2, 3, 7, 8 cũ, nên đừng ghi phường Bạc Liêu cho địa chỉ ở phường 5 cũ.