Quận Sơn Trà là quận nằm trên bờ đông sông Hàn và bán đảo Sơn Trà của Đà Nẵng cũ, có cảng Tiên Sa, âu thuyền Thọ Quang và một phần bãi biển Mỹ Khê. Từ 1/7/2025 cấp quận bị bỏ; địa bàn Sơn Trà cũ nay thuộc các phường của thành phố Đà Nẵng mới, hợp nhất từ Đà Nẵng và Quảng Nam.
Sơn Trà là nơi hiếm có: rừng nguyên sinh, cảng biển, làng chài và phố biển nằm trong cùng một quận. Bài nói về lịch sử, thiên nhiên, đời sống và cách đọc địa chỉ Sơn Trà sau sắp xếp.
Bờ đông sông Hàn: từ bãi cát thành phố
Sơn Trà cũ trải từ bờ đông sông Hàn ra tới bờ biển, phía bắc là bán đảo Sơn Trà. Quận giáp Hải Châu qua sông Hàn, giáp Ngũ Hành Sơn ở phía nam. Trước tháng 7/2025, quận có các phường như An Hải Bắc, An Hải Đông, An Hải Tây, Mân Thái, Nại Hiên Đông, Phước Mỹ, Thọ Quang; khi tra giấy tờ nên dùng đúng tên phường ghi trên đó.
Trong một thời gian dài, bờ đông là vùng làng chài, bãi cát và đồn lũy, kém sầm uất hơn bờ tây. Muốn sang phố phải đi đò hoặc qua số ít cây cầu. Từ khi cầu sông Hàn, cầu Rồng, cầu Trần Thị Lý, cầu Thuận Phước lần lượt được xây, bờ đông đô thị hoá rất nhanh với đường ven biển, khách sạn, khu dân cư mới.
Tên các phường An Hải gắn với đồn An Hải, công trình phòng thủ thời Nguyễn đối diện thành Điện Hải bên kia sông, cùng canh giữ cửa biển. Nại Hiên, Mân Thái là tên làng cũ, nơi cư dân sống bằng nghề biển, nghề muối, nghề sông từ nhiều đời.
Đời sống bờ đông hôm nay pha trộn: nhà phố mới, khách sạn ven biển, những con đường nhiều quán hải sản, xen với làng chài Mân Thái còn giữ thuyền thúng và lễ cầu ngư.
Bán đảo Sơn Trà: rừng, voọc và những bãi biển nhỏ
Bán đảo Sơn Trà nhô ra biển ở phía bắc, che chắn vịnh Đà Nẵng. Phần lớn bán đảo là rừng, được bảo vệ trong khu bảo tồn thiên nhiên, với nhiều loài động thực vật. Nổi tiếng nhất là voọc chà vá chân nâu — loài linh trưởng có bộ lông nhiều màu, được ví như “nữ hoàng linh trưởng”, sống thành đàn trên các tán cây.
Đường lên bán đảo vòng quanh sườn núi, dẫn tới những điểm quen thuộc như đỉnh Bàn Cờ, cây đa cổ thụ rễ rủ, các bãi biển nhỏ Bãi Bụt, Bãi Bắc, Bãi Rạng, Bãi Nam. Ở Bãi Bụt có chùa Linh Ứng với pho tượng trắng lớn nhìn ra biển, là công trình dễ thấy từ khắp nơi trong thành phố; bài tả như một công trình kiến trúc của bán đảo.
Rừng Sơn Trà là “lá phổi” của thành phố, nhưng cũng chịu áp lực từ các dự án du lịch, đường xá và lượng khách tăng nhanh. Các tranh luận về giữ rừng Sơn Trà từng thu hút sự quan tâm lớn của người dân Đà Nẵng. Đó là một phần lịch sử gần của quận.
Khi lên bán đảo, không cho voọc, khỉ ăn, không mang loa nghe nhạc to, không bẻ cây, mang rác về. Đường dốc và nhiều khúc cua gắt, xe máy nên kiểm phanh; mùa mưa có thể sạt lở, nên theo dõi thông báo đóng đường.
Cảng Tiên Sa, âu thuyền Thọ Quang và nghề biển
Cảng Tiên Sa nằm ở chân bán đảo, phía trong vịnh, là cảng biển chính của Đà Nẵng nhiều năm qua, nơi tàu hàng và tàu du lịch quốc tế cập bến. Từ cảng, hàng hoá đi ra quốc lộ, qua hầm Hải Vân hoặc theo các tuyến xuyên Lào lên vùng cao nguyên.
Phía trong là âu thuyền và cảng cá Thọ Quang, nơi tàu cá của ngư dân Đà Nẵng và các tỉnh lân cận neo đậu, tránh bão và bán cá. Rạng sáng, khu vực này nhộn nhịp người bốc dỡ, phân loại, chở cá đi chợ. Mùa bão, âu thuyền chật kín tàu, là hình ảnh quen của người Sơn Trà.
Nghề biển ở Sơn Trà gồm cả đánh bắt xa bờ và nghề gần bờ bằng thuyền thúng. Các làng Mân Thái, Nại Hiên giữ tục cầu ngư, thờ cá Ông. Mấy năm gần đây, nghề biển gần bờ chịu cạnh tranh của du lịch, nhiều nhà chài chuyển sang chở khách, mở quán.
Ăn hải sản ở Sơn Trà, người địa phương thường chọn chợ cá buổi sáng hoặc quán quen trong các con đường ven biển; hỏi giá trước khi gọi món, kiểm cân với món tính theo ký.
Năm 1858, nghĩa địa Y Pha Nho và Nhà trưng bày Hoàng Sa
Ngày 1/9/1858, liên quân Pháp – Tây Ban Nha nổ súng tấn công cửa biển Đà Nẵng, đổ bộ lên bờ đông và bán đảo Sơn Trà. Quân dân xứ Quảng chống trả quyết liệt, và cuộc tấn công giằng co nhiều tháng. Dấu tích còn lại là nghĩa địa Y Pha Nho trên bán đảo, nơi chôn binh lính liên quân tử trận và chết vì bệnh dịch thời đó.
Ở Sơn Trà còn có Nhà trưng bày Hoàng Sa, nơi giới thiệu tư liệu, hiện vật về quần đảo Hoàng Sa và quá trình xác lập chủ quyền của Việt Nam qua các thời kỳ: châu bản triều Nguyễn, bản đồ cổ, tư liệu về Hải đội Hoàng Sa, đời sống cư dân liên quan. Đây là nơi nên ghé nếu muốn hiểu vì sao Đà Nẵng có huyện đảo Hoàng Sa.
Lịch sử bờ đông vì vậy không chỉ là làng chài: đây là mặt trận đầu tiên khi thực dân Pháp tới, và là nơi thành phố đặt các thiết chế ghi nhớ về biển đảo.
Khi đến các điểm di tích, nên giữ yên lặng, ăn mặc phù hợp và hỏi trước khi chụp ảnh trong khu trưng bày.
Biển Mỹ Khê và phố biển bờ đông
Đoạn bờ biển phía nam bán đảo thuộc Sơn Trà, quen gọi chung là biển Mỹ Khê, chạy dọc các đường ven biển dài. Đây là bãi tắm đông người nhất thành phố, cát mịn, sóng vừa, nhiều đoạn có cứu hộ. Người Đà Nẵng tắm biển chủ yếu lúc sáng sớm và chiều tối.
Phía sau bãi biển là phố du lịch với khách sạn, căn hộ, quán ăn, chợ đêm gần đầu cầu Rồng. Nhịp sống ở đây khác hẳn các khu dân cư cũ phía trong: nhiều khách nước ngoài, nhiều dịch vụ, giá thuê nhà cao hơn.
Mùa đẹp nhất để tắm biển thường là từ khoảng tháng 4 đến tháng 8. Từ tháng 9 đến tháng 12 là mùa mưa bão, biển có thể động mạnh, nhiều ngày cấm tắm. Đi biển nên để ý cờ báo hiệu và hướng dẫn của đội cứu hộ.
Muốn thấy bờ đông của người địa phương, hãy đi chợ sáng ở các phường cũ, ghé đình làng An Hải, Nại Hiên, xem thuyền thúng ở Mân Thái — những thứ còn lại trước khi phố biển thay hết.
Ở và đi Sơn Trà cũ: những điều nên biết trước
Đình làng giữa phố. Các làng cũ bờ đông như An Hải, Nại Hiên, Mân Thái vẫn còn đình làng và lăng thờ cá Ông. Nhiều nơi nằm lọt giữa nhà cao tầng, chỉ người địa phương chỉ mới tìm được. Vào xem nên hỏi người trông coi, ăn mặc kín đáo.
Lễ cầu ngư đầu năm. Làng biển bờ đông tổ chức lễ cầu ngư hằng năm, có tế lễ, hát bả trạo và đua thuyền. Đây là sinh hoạt của cộng đồng làng chài, người ngoài đến xem nên đứng ở chỗ được hướng dẫn, không chen vào khu nghi lễ.
Thuê nhà gần biển. Nhà gần biển thoáng nhưng đồ sắt dễ gỉ vì hơi muối, mùa bão gió lớn. Hỏi chủ nhà về cửa chống bão, mái, và năm trước có bị ngập hay tốc mái không.
Giờ đẹp để lên bán đảo. Sáng sớm trời mát, ít xe, dễ gặp voọc và nhìn rõ vịnh. Buổi trưa nắng gắt, chiều tối đường vắng và tối nhanh trong rừng; tránh ở lại muộn.
Mua hải sản về làm quà. Hải sản khô như mực, cá khô, cá cơm có bán ở chợ và cửa hàng quanh Sơn Trà. Hỏi rõ nguồn hàng, ngửi mùi, xem màu; hàng phơi quá trắng hoặc mùi lạ nên tránh.
Đường qua cầu giờ cao điểm. Các cây cầu nối Sơn Trà với Hải Châu đông vào giờ đi làm và tan tầm; buổi tối cuối tuần quanh cầu Rồng đông người xem cầu phun lửa, nên tính trước đường đi.
Từ 1/7/2025: Sơn Trà cũ nay thuộc đâu
Theo Nghị quyết 202/2025/QH15, từ 1/7/2025 Đà Nẵng hợp nhất với Quảng Nam, giữ tên thành phố Đà Nẵng; quận Sơn Trà không còn là đơn vị hành chính. Các phường cũ của Sơn Trà được sắp xếp lại vào một số phường mới lớn hơn của thành phố.
Tên Sơn Trà vẫn là tên bán đảo, tên khu bảo tồn, tên gọi đời thường. Khi nói về địa giới trước tháng 7/2025, viết “quận Sơn Trà cũ”. Để biết địa chỉ cụ thể nay thuộc phường nào, tra theo tên phường cũ trên giấy tờ bằng bảng đối chiếu của thành phố.
Người làm thủ tục đất đai ven biển nên chú ý: khu vực này có nhiều dự án và quy hoạch thay đổi qua các thời kỳ, nên đối chiếu kỹ tên phường, số thửa, tờ bản đồ cũ và mới.
Với cư dân lâu năm, giấy tờ trước 1997 ghi thành phố Đà Nẵng thuộc tỉnh Quảng Nam – Đà Nẵng; từ 1997 ghi quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng; từ 7/2025 ghi phường mới, thành phố Đà Nẵng.
Câu hỏi thường gặp
Quận Sơn Trà nay thuộc đâu?
Sơn Trà cũ nay thuộc thành phố Đà Nẵng, đơn vị trực thuộc trung ương hình thành từ 1/7/2025 do hợp nhất Đà Nẵng và Quảng Nam. Cấp quận đã bỏ; các phường cũ của Sơn Trà được sắp xếp vào phường mới của thành phố.
Voọc chà vá chân nâu ở Sơn Trà có dễ thấy không?
Voọc sống thành đàn trên tán rừng bán đảo, thường dễ thấy vào sáng sớm hoặc chiều muộn ở những đoạn đường yên tĩnh. Khi gặp, giữ khoảng cách, không gọi to, không cho ăn và không dùng đèn chớp khi chụp ảnh.
Biển Mỹ Khê thuộc quận nào?
Bãi Mỹ Khê quen gọi chủ yếu nằm ở bờ biển phía nam bán đảo thuộc Sơn Trà cũ, nối liền với dải bờ biển của Ngũ Hành Sơn cũ phía nam. Từ 7/2025 địa chỉ ghi theo phường mới của thành phố Đà Nẵng.
Nhà trưng bày Hoàng Sa ở đâu?
Nhà trưng bày Hoàng Sa nằm ở địa bàn Sơn Trà cũ, trưng bày tư liệu, hiện vật về quần đảo Hoàng Sa và quá trình xác lập chủ quyền của Việt Nam. Nên kiểm giờ mở cửa trước khi đến.
Đi bán đảo Sơn Trà bằng xe máy có an toàn không?
Đi được nhưng đường dốc và nhiều cua gắt, cần xe tốt, phanh tốt và tay lái vững. Nên đi ban ngày, tránh ngày mưa lớn vì có thể sạt lở, và chú ý thông báo đóng đường của khu bảo tồn.
Cảng Tiên Sa và cảng cá Thọ Quang khác nhau thế nào?
Tiên Sa là cảng biển cho tàu hàng và tàu du lịch, còn Thọ Quang là âu thuyền và cảng cá nơi tàu cá neo đậu, tránh bão và bán hải sản. Cả hai đều thuộc địa bàn Sơn Trà cũ.