Quận Liên Chiểu nằm ở cực bắc Đà Nẵng cũ, dưới chân đèo Hải Vân, được thành lập năm 1997 khi Đà Nẵng lên thành phố trực thuộc trung ương, phần lớn từ các xã phía bắc của huyện Hòa Vang. Từ 1/7/2025 cấp quận bị bỏ; địa bàn Liên Chiểu cũ nay thuộc các phường của thành phố Đà Nẵng mới, hợp nhất từ Đà Nẵng và Quảng Nam.
Liên Chiểu là cửa ngõ phía bắc: ai đi tàu, đi xe từ Huế vào đều qua đây trước khi tới trung tâm. Bài nói về vị trí, lịch sử, những địa danh làm nên quận này và cách đọc địa chỉ Liên Chiểu sau sắp xếp.
Vị trí: nơi dãy Bạch Mã chạm biển
Liên Chiểu cũ giáp đèo Hải Vân và đất Huế ở phía bắc, giáp Hòa Vang ở phía tây, giáp Thanh Khê ở phía đông nam, mặt đông bắc mở ra vịnh Đà Nẵng. Địa hình chuyển rất nhanh từ núi xuống biển: vài cây số từ những sườn rừng của dãy Bạch Mã đã gặp bãi cát và làng chài.
Khi thành lập năm 1997, quận được ghép từ các xã phía bắc của Hòa Vang như Hòa Hiệp, Hòa Khánh, Hòa Minh. Về sau các xã chuyển thành phường và được chia ra; trước tháng 7/2025 Liên Chiểu có các phường Hòa Hiệp Bắc, Hòa Hiệp Nam, Hòa Khánh Bắc, Hòa Khánh Nam và Hòa Minh. Các tên “Hòa” này là dấu vết của thời còn là xã ngoại thành.
Tên Liên Chiểu có từ trước khi lập quận, gắn với vùng đất ven vịnh phía bắc. Người địa phương vẫn dùng tên làng cũ như Nam Ô, Xuân Thiều, Kim Liên để chỉ chỗ, và nhiều tên trong số đó nay là tên đường, tên ga, tên khu dân cư.
Quốc lộ 1 và đường sắt Bắc – Nam đều chạy qua Liên Chiểu trước khi vào nội thành. Ga Kim Liên là ga nhỏ phía bắc thành phố; bến xe trung tâm của Đà Nẵng cũng đặt ở khu vực này, nên với người đi xe khách, Liên Chiểu là điểm đến và điểm đi đầu tiên.
Đèo Hải Vân, Hải Vân Quan và hai đường hầm
Đèo Hải Vân là ranh giới tự nhiên giữa Đà Nẵng và Huế, một nhánh của dãy Bạch Mã đổ ra biển. Đường đèo quanh co, một bên vách núi một bên biển, nổi tiếng vì cảnh mây phủ đỉnh và vịnh xanh bên dưới. Trong lịch sử, đèo là ranh giới văn hoá, khí hậu giữa hai vùng: phía bắc đèo mùa đông lạnh và mưa dầm hơn, phía nam ấm hơn.
Trên đỉnh đèo có Hải Vân Quan, cửa ải dựng thời Minh Mạng, xây bằng gạch đá, có hai cổng quay về hai phía. Trên cổng có bức hoành khắc chữ Hán, và người ta quen gọi nơi này bằng danh xưng “Thiên hạ đệ nhất hùng quan”. Cửa ải là di tích, đã được trùng tu trong những năm gần đây; khu đỉnh đèo còn lô cốt xây thời Pháp.
Từ năm 2005, hầm đường bộ Hải Vân xuyên qua núi giúp xe đi từ Liên Chiểu sang Lăng Cô của Huế chỉ trong vài phút, không phải vượt đèo. Sau đó một ống hầm thứ hai được xây thêm. Nhờ vậy đường đèo cũ giảm hẳn xe tải, trở thành cung đường ngắm cảnh của người đi xe máy, xe đạp.
Đường sắt Bắc – Nam thì vẫn men theo sườn núi sát biển, qua nhiều hầm nhỏ. Đoạn tàu chạy qua đèo được nhiều người xem là một trong những đoạn đẹp nhất của tuyến đường sắt.
Làng Nam Ô: nước mắm, gành đá và lễ cầu ngư
Nam Ô là làng chài cổ nằm ở mép vịnh, gần cửa sông Cu Đê, thuộc địa bàn phường Hòa Hiệp Nam cũ. Tên làng thường được người ta liên hệ với châu Ô trong câu chuyện hai châu Ô, Lý đầu thế kỷ XIV; đây là cách giải thích được truyền miệng nhiều, nên đọc như một truyền thuyết về đất chứ không như văn bản hành chính.
Làng nổi tiếng với nghề làm nước mắm truyền thống từ cá cơm và muối, ủ trong thùng gỗ, chum sành nhiều tháng. Nước mắm Nam Ô có vị đậm, mùi thơm riêng, từng là thứ người Đà Nẵng mang đi biếu. Làng nghề đã được thành phố công nhận và được hỗ trợ giữ nghề, nhưng số hộ còn làm đã ít hơn xưa vì đô thị lấn ra biển.
Ven làng có gành đá Nam Ô — những rạn đá đen nhô ra biển, nước trong, rêu xanh vào mùa xuân. Nhiều người trẻ đến đây ngắm bình minh. Gỏi cá Nam Ô, làm từ cá trích hoặc cá mai tươi trộn thính, ăn với rau rừng và bánh tráng, là món người địa phương tự hào.
Lễ cầu ngư hằng năm của làng là dịp cả cộng đồng chài lưới tụ họp: tế lễ ở lăng ông, hát bả trạo, đua thuyền. Lễ được tả và gìn giữ như sinh hoạt văn hoá của làng biển miền Trung, không phải điểm du lịch đông đúc.
Hòa Khánh: khu công nghiệp, trường đại học và người nhập cư
Từ cuối những năm 1990, Liên Chiểu là nơi đặt các khu công nghiệp lớn của Đà Nẵng ở hướng bắc, trong đó khu công nghiệp Hòa Khánh là cái tên quen thuộc. Nhà máy may, chế biến, cơ khí, điện tử kéo theo dòng công nhân từ Quảng Nam, Quảng Ngãi, Huế và các tỉnh khác đến ở trọ.
Cũng ở Liên Chiểu có cụm trường của Đại học Đà Nẵng, trong đó có Trường Đại học Bách khoa và Trường Đại học Sư phạm, cùng nhiều trường cao đẳng, ký túc xá. Vì vậy quanh khu Hòa Khánh có cả một nền kinh tế phục vụ sinh viên và công nhân: phòng trọ, quán cơm bình dân, tiệm photo, chợ chiều.
Sự pha trộn này làm Liên Chiểu khác các quận nội thành: dân số trẻ, nhiều người không có hộ khẩu gốc ở đây, nhịp sống theo ca làm và lịch học. Đi vào khu trọ giờ tan ca có thể thấy dòng xe máy đông như ở các khu công nghiệp miền Nam.
Mặt trái là áp lực hạ tầng, môi trường: nước thải công nghiệp, bụi từ xe tải, và những lo ngại về ô nhiễm ở các con sông, bãi biển phía bắc vịnh từng được báo chí nêu. Đây là chuyện người dân Liên Chiểu cũ quan tâm khi chọn chỗ ở.
Cảng Liên Chiểu, bãi Xuân Thiều và bờ vịnh phía bắc
Đà Nẵng từ lâu dựa vào cảng Tiên Sa bên Sơn Trà. Để mở rộng năng lực cảng, thành phố triển khai dự án cảng Liên Chiểu ở bờ vịnh phía bắc, được xem là cảng biển quan trọng trong tương lai. Dự án kéo theo đường nối, khu hậu cần và thay đổi lớn về sử dụng đất ven biển; tiến độ và quy mô cụ thể nên theo dõi qua thông tin chính thức.
Dọc đường Nguyễn Tất Thành, bãi biển Xuân Thiều và các đoạn bờ phía bắc vịnh từng là nơi người dân Liên Chiểu tắm biển, câu cá, kéo lưới. So với Mỹ Khê, bãi phía bắc yên hơn, ít khách du lịch hơn, sóng thường lặng vì nằm trong vịnh.
Cửa sông Cu Đê, nơi sông từ Hòa Vang đổ ra vịnh, là khu vực sinh thái quen thuộc với dân địa phương: bãi bồi, rừng ven sông, ghe thuyền nhỏ. Thượng nguồn Cu Đê ở Hòa Bắc có làng của đồng bào Cơ Tu — đó là phần đất Hòa Vang, nhưng liên hệ với Liên Chiểu qua con sông.
Bờ vịnh phía bắc đang ở giai đoạn chuyển đổi: từ làng chài và bãi tắm bình dân sang cảng, khu đô thị, khu nghỉ dưỡng. Người muốn thấy Nam Ô, Xuân Thiều như xưa nên đến sớm.
Từ 1/7/2025: Liên Chiểu cũ nay thuộc đâu
Từ ngày 1/7/2025, quận Liên Chiểu không còn là đơn vị hành chính. Theo Nghị quyết 202/2025/QH15, Đà Nẵng hợp nhất với Quảng Nam, giữ tên thành phố Đà Nẵng trực thuộc trung ương; các phường Hòa Hiệp Bắc, Hòa Hiệp Nam, Hòa Khánh Bắc, Hòa Khánh Nam, Hòa Minh được sắp xếp lại vào các phường mới.
Bài này không ghép cụ thể phường cũ nào vào phường mới nào, vì cần đối chiếu theo văn bản sắp xếp của thành phố. Với giấy tờ, cách làm chắc nhất là lấy tên phường cũ, tra bảng đối chiếu, rồi khi làm thủ tục mới ghi tên phường mới cùng thành phố Đà Nẵng, không ghi quận.
Một trường hợp hay gặp: giấy tờ trước 1997 của cư dân Nam Ô, Hòa Khánh ghi “xã … huyện Hòa Vang, tỉnh Quảng Nam – Đà Nẵng”. Đó là ghi đúng theo thời điểm cấp. Từ 1997 đến 2025 ghi quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng; từ 7/2025 ghi phường mới, thành phố Đà Nẵng.
Với người lao động nhập cư ở trọ, đăng ký tạm trú làm theo phường mới; thông tin cụ thể hỏi công an phường nơi ở.
Sống và đi lại ở Liên Chiểu cũ: điều người địa phương hay dặn
Gió và sương ở chân đèo. Khu vực sát đèo Hải Vân thời tiết thay đổi nhanh: có hôm trung tâm nắng mà chân đèo mưa, sương mù dày trên đèo vào sáng sớm mùa mưa. Đi đèo nên xem trời trước, bật đèn xe, đi chậm ở những khúc cua có vực.
Giờ tan ca ở Hòa Khánh. Quanh khu công nghiệp, giờ vào ca và tan ca xe máy rất đông, các ngã tư dễ ùn. Ai ở trọ hoặc đi qua khu này nên tránh khung giờ đó nếu không cần thiết, và cẩn thận với xe tải ra vào cổng nhà máy.
Chọn phòng trọ kỹ. Liên Chiểu có nhiều phòng trọ cho sinh viên và công nhân. Trước khi thuê, xem nơi đó có ngập khi mưa lớn không, đường vào có đèn không, có chỗ để xe an toàn không, hợp đồng ghi rõ tiền điện nước tính thế nào.
Biển phía bắc vịnh khác Mỹ Khê. Bãi Xuân Thiều, Nam Ô nằm trong vịnh nên sóng lặng hơn, nhưng có đoạn đáy đá, có đoạn gần cửa sông nước đục sau mưa. Tắm ở nơi đông người, hỏi dân địa phương đoạn nào an toàn.
Mua nước mắm làng. Muốn mua nước mắm Nam Ô, nên vào tận làng, hỏi hộ làm lâu năm, xem chum, thùng ủ và hỏi thời gian ủ. Nước mắm truyền thống có màu, mùi và độ đạm khác nước mắm công nghiệp; hỏi kỹ để chọn loại hợp khẩu vị.
Ghé đỉnh đèo vào buổi sáng. Lên Hải Vân Quan buổi sáng trời trong sẽ nhìn được cả vịnh Đà Nẵng và phía Lăng Cô. Đỉnh đèo có người bán hàng rong; giữ đồ cẩn thận và đỗ xe đúng chỗ, không dừng ở khúc cua.
Câu hỏi thường gặp
Quận Liên Chiểu thành lập năm nào?
Quận Liên Chiểu thành lập năm 1997, khi Đà Nẵng tách khỏi tỉnh Quảng Nam – Đà Nẵng để thành thành phố trực thuộc trung ương. Đất quận phần lớn là các xã phía bắc của huyện Hòa Vang trước đó như Hòa Hiệp, Hòa Khánh, Hòa Minh.
Liên Chiểu nay thuộc đâu?
Liên Chiểu cũ nay thuộc thành phố Đà Nẵng hình thành từ 1/7/2025 do hợp nhất Đà Nẵng và Quảng Nam. Cấp quận không còn; các phường cũ của Liên Chiểu được sắp xếp vào phường mới của thành phố, tra theo tên phường trên giấy tờ.
Đèo Hải Vân thuộc Đà Nẵng hay Huế?
Đèo Hải Vân là ranh giới giữa Đà Nẵng và Huế; phía nam đèo thuộc Liên Chiểu cũ, phía bắc là đất Huế với vùng Lăng Cô. Hải Vân Quan nằm ngay trên đỉnh đèo, nơi giáp ranh hai địa phương.
Làng Nam Ô nổi tiếng về gì?
Nam Ô nổi tiếng với nước mắm truyền thống ủ từ cá cơm và muối, gành đá đen ven biển, gỏi cá và lễ cầu ngư hằng năm. Làng nằm sát vịnh, gần cửa sông Cu Đê, thuộc phường Hòa Hiệp Nam cũ.
Đi hầm Hải Vân hay đi đèo?
Xe ô tô, xe khách thường đi hầm vì nhanh và an toàn. Xe máy không được đi trong hầm mà phải đi đường đèo; đường đèo đẹp nhưng nhiều khúc cua, có sương mù vào mùa mưa, nên đi ban ngày, giữ tốc độ và chú ý xe ngược chiều.
Trường Đại học Bách khoa Đà Nẵng ở quận nào?
Trường nằm ở khu vực Hòa Khánh thuộc Liên Chiểu cũ, cùng cụm với Trường Đại học Sư phạm thuộc Đại học Đà Nẵng. Từ 7/2025 địa chỉ ghi theo phường mới của thành phố Đà Nẵng.