Quận Hải Châu là quận trung tâm của Đà Nẵng cũ, nằm trên bờ tây sông Hàn, nơi đặt phần lớn cơ quan của thành phố, chợ Hàn, chợ Cồn và sân bay quốc tế Đà Nẵng ở phía tây. Từ 1/7/2025 cấp quận bị bỏ; địa bàn Hải Châu cũ nay thuộc các phường của thành phố Đà Nẵng mới, hợp nhất từ Đà Nẵng và Quảng Nam.
Nói “xuống phố” ở Đà Nẵng trong nhiều thập niên nghĩa là xuống Hải Châu. Bài này đi qua lịch sử tên gọi, những địa điểm làm nên trung tâm, và cách đọc địa chỉ Hải Châu sau khi không còn quận.
Tên Hải Châu và lõi đô thị cũ
Hải Châu vốn là tên một làng cổ bên bờ tây sông Hàn, trong đất huyện Hòa Vang xưa. Khi người Pháp lập nhượng địa Tourane cuối thế kỷ XIX, khu phố hành chính, thương mại mọc lên dọc bờ sông chính là trên đất các làng Hải Châu, Phước Ninh, Thạch Thang… Tên làng sau trở thành tên phường, rồi tên quận.
Thời trước 1975 và những năm đầu sau đó, nội thành Đà Nẵng chia thành các quận đánh số; vùng trung tâm bờ tây tương ứng phần lớn với Hải Châu sau này. Khi Đà Nẵng tách khỏi Quảng Nam năm 1997, Hải Châu là một trong năm quận của thành phố trực thuộc trung ương. Năm 2005, phường Khuê Trung ở phía nam được chuyển sang quận Cẩm Lệ mới lập.
Qua các thời kỳ, Hải Châu có những phường mà tên gọi đã thành địa danh quen của cả thành phố: Thạch Thang, Hải Châu I, Hải Châu II, Phước Ninh, Bình Hiên, Bình Thuận, Hòa Thuận, Nam Dương, Hòa Cường, Thuận Phước, Thanh Bình. Trong những năm gần đây có lần nhập, đổi tên phường nhỏ, vì vậy khi tra giấy tờ nên dùng đúng tên phường ghi trên đó chứ đừng dựa vào trí nhớ.
Dù quy mô không lớn nếu so với các quận ngoại thành, Hải Châu dồn nén nhiều thứ nhất: cơ quan hành chính, ngân hàng, trường học lâu năm, bệnh viện lớn, khách sạn ven sông và những dãy phố buôn bán cũ. Đó là lý do người ta vẫn gọi đây là “trung tâm” ngay cả khi thành phố đã có thêm nhiều trung tâm mới.
Thành Điện Hải và dấu vết năm 1858
Ngay trung tâm Hải Châu có thành Điện Hải, công trình phòng thủ cửa biển do nhà Nguyễn dựng đầu thế kỷ XIX, dời về vị trí bên sông Hàn và đổi tên Điện Hải trong thời Minh Mạng. Thành có hình dáng phòng thủ kiểu Vauban rút gọn, hào nước, cổng và tường đất, thuộc hệ thống đồn lũy canh giữ vịnh Đà Nẵng cùng đồn An Hải bên bờ đông.
Năm 1858, khi liên quân Pháp – Tây Ban Nha tấn công Đà Nẵng, thành Điện Hải là một trong những điểm kháng cự. Những năm gần đây khu di tích được trùng tu, mở cửa cho người dân vào xem tường thành, hào nước và khu trưng bày. Đây là nơi hợp để hiểu vì sao Đà Nẵng mang dấu ấn quân sự từ rất sớm, trước cả khi là phố cảng.
Cách thành Điện Hải không xa là nhà thờ chính tòa Đà Nẵng trên đường Trần Phú, được người dân quen gọi là nhà thờ Con Gà vì chiếc chong chóng hình con gà trên đỉnh tháp. Công trình xây thời Pháp, tường màu hồng, kiến trúc kiểu Gothic, là một trong những công trình cũ dễ nhận ra nhất của Hải Châu và được tả như một di sản kiến trúc của thành phố.
Bảo tàng Điêu khắc Chăm ở góc đường Bạch Đằng – 2 Tháng 9 lưu giữ nhiều hiện vật đá sa thạch từ các di tích Chăm ở Quảng Nam, Đà Nẵng và các tỉnh miền Trung. Toà nhà có từ đầu thế kỷ XX; bộ sưu tập ở đây được giới nghiên cứu đánh giá cao về nghệ thuật điêu khắc Chăm.
Nếu chỉ có một buổi, có thể đi theo vòng: thành Điện Hải và khu trưng bày lịch sử thành phố đặt trong khuôn viên thành, sang nhà thờ chính tòa, rồi xuống bờ sông tới bảo tàng Điêu khắc Chăm. Vòng này đi bộ được, cho thấy ba lớp lịch sử chồng lên nhau trên cùng một khu phố: Chăm cổ, triều Nguyễn và thời Pháp thuộc. Nên đi buổi sáng, kiểm giờ mở cửa trước vì các bảo tàng có ngày nghỉ riêng.
Chợ Hàn, chợ Cồn: hai cái chợ của người Đà Nẵng
Chợ Hàn nằm sát bờ sông, gần đường Bạch Đằng, là chợ lâu đời và gắn với hình ảnh bến sông buôn bán của Đà Nẵng xưa. Ngày nay chợ là nơi người địa phương mua vải, đồ khô, và cũng là chỗ khách đi mua đặc sản như mực khô, chả bò, tré, nước mắm. Tầng trên bán vải và may đo, tầng dưới bán đồ ăn, đồ khô.
Chợ Cồn nằm phía tây, khu đường Hùng Vương – Ông Ích Khiêm, là chợ đầu mối bán lẻ lớn với không khí bình dân hơn. Người Đà Nẵng hay ra chợ Cồn ăn vặt: bánh bèo, bánh xèo, ốc, chè, gỏi. Chợ từng trải qua những đợt cải tạo, nhưng cái tên vẫn giữ nguyên trong ký ức nhiều thế hệ.
Ngoài hai chợ lớn, Hải Châu có nhiều chợ nhỏ trong khu dân cư, mỗi chợ một kiểu: chợ bán đồ ăn sáng, chợ bán cá ven sông, chợ chiều cho người đi làm về. Cách sinh hoạt này cho thấy Hải Châu, dù là trung tâm, vẫn là chỗ ở của rất nhiều gia đình lâu đời chứ không chỉ là khu văn phòng.
Khi đến chợ, nên đi buổi sáng sớm để thấy chợ thật của người địa phương; mặc cả nhẹ nhàng, hỏi giá trước khi lấy hàng, và hỏi rõ hàng làm ở đâu với các món đặc sản đóng gói. Bài không nêu giá vì giá thay đổi theo mùa và theo quầy.
Sông Hàn và những cây cầu nối hai bờ
Bờ tây sông Hàn thuộc Hải Châu là trục cảnh quan chính của thành phố với đường Bạch Đằng chạy dọc sông. Trong khoảng hai thập niên, Đà Nẵng xây thêm nhiều cây cầu nối Hải Châu với Sơn Trà: cầu sông Hàn với nhịp quay mở cho tàu qua, cầu Rồng có hình rồng phun lửa, phun nước vào tối cuối tuần, cầu Trần Thị Lý dây văng, cầu Thuận Phước ở cửa sông nối khu Thuận Phước sang bán đảo.
Trước khi có các cây cầu này, sang bờ đông phải đi đò hoặc qua những cây cầu ít ỏi; Sơn Trà và Hải Châu như hai thế giới. Chính các cây cầu làm hai bờ gắn liền, kéo theo đô thị hoá mạnh ở Sơn Trà và Ngũ Hành Sơn.
Buổi tối, công viên ven sông, khu vực quanh cầu Rồng và phố đi bộ ven sông là chỗ người dân tản bộ, tập thể dục. Mùa lễ hội pháo hoa quốc tế, bờ sông Hàn là chỗ đông người nhất thành phố.
Sân bay quốc tế Đà Nẵng nằm ở phía tây, giáp ranh Thanh Khê và Cẩm Lệ, nên Hải Châu là quận gần sân bay nhất. Từ sân bay đi xe vài phút đã vào trung tâm, một lợi thế hiếm thấy ở các thành phố lớn. Mặt trái là tiếng ồn máy bay ở các khu dân cư nằm dưới đường bay.
Ăn ở Hải Châu: những món quen của phố cũ
Hải Châu là nơi gặp gần đủ các món người Đà Nẵng hay ăn, vì vừa có chợ lớn, vừa có những con hẻm dân cư lâu đời. Mì Quảng với nước nhưn sệt, ăn kèm bánh tráng nướng bẻ vụn, rau sống và đậu phộng rang là món sáng phổ biến. Bún chả cá nấu với chả cá thu hoặc cá nhồng, thêm bí đỏ, bắp cải, là món đặc trưng của thành phố biển.
Bánh tráng cuốn thịt heo — thịt luộc thái mỏng cuốn với bánh tráng, rau sống, chấm mắm nêm — là món người Đà Nẵng hay đãi khách. Bánh xèo, nem lụi, bánh bèo, bánh nậm, ram cuốn cải thì có nhiều ở các quán quanh chợ Cồn. Buổi chiều, người ta đi ăn ốc, ăn chè trong các con kiệt nhỏ.
Chữ “kiệt” là cách người Đà Nẵng gọi hẻm. Hải Châu có rất nhiều kiệt nhỏ ngoằn ngoèo, nhà sát nhau, quán ăn nằm ngay trong nhà. Nhiều quán ngon nhất lại không nằm ở mặt đường lớn mà ở sâu trong kiệt, chỉ người quen mới biết.
Bài không nêu tên quán hay giá, vì quán đổi chủ, đổi giá liên tục, và trang không quảng cáo cho cơ sở nào. Cách chọn đơn giản: quán đông người địa phương vào buổi sáng, món ra nhanh, nước dùng nóng, rau sạch. Hỏi người bán hàng nước gần đó thường được chỉ đúng hơn đọc trên mạng.
Từ 1/7/2025: Hải Châu cũ nay thuộc đâu
Từ 1/7/2025, quận Hải Châu không còn là đơn vị hành chính. Theo Nghị quyết 202/2025/QH15, Đà Nẵng hợp nhất với Quảng Nam thành thành phố Đà Nẵng trực thuộc trung ương, trung tâm hành chính vẫn ở Đà Nẵng cũ. Các phường của Hải Châu cũ được sắp xếp lại thành một số phường mới lớn hơn.
Một số phường mới mang tên gợi lại tên cũ, nhưng ranh giới không nhất thiết trùng với quận cũ. Vì vậy, khi đọc địa chỉ “phường X, quận Hải Châu”, hãy tra theo tên phường X để biết nay thuộc phường mới nào; đừng mặc định mọi địa chỉ Hải Châu cũ đều về cùng một phường.
Với doanh nghiệp đóng trụ sở ở Hải Châu, việc cập nhật địa chỉ trên hồ sơ đăng ký thực hiện theo hướng dẫn của cơ quan đăng ký kinh doanh tại thời điểm làm thủ tục; con dấu, hóa đơn cũ có quy định chuyển tiếp riêng. Hộ gia đình thì cập nhật cư trú theo hướng dẫn của công an phường mới.
Trong đời thường, tên Hải Châu sẽ còn được gọi rất lâu: “trường ở Hải Châu”, “nhà gần chợ Hàn”. Tên gọi đó gắn với cả một thế kỷ lịch sử đô thị, sống lâu hơn bất kỳ nghị quyết nào.
Câu hỏi thường gặp
Quận Hải Châu nay thuộc tỉnh nào?
Hải Châu cũ nay thuộc thành phố Đà Nẵng, đơn vị trực thuộc trung ương hình thành từ 1/7/2025 do hợp nhất Đà Nẵng và Quảng Nam. Cấp quận đã bỏ, địa bàn Hải Châu cũ chia vào một số phường mới của thành phố.
Chợ Hàn và chợ Cồn khác nhau thế nào?
Chợ Hàn sát sông Hàn, lâu đời, hợp mua vải và đặc sản khô mang đi xa. Chợ Cồn phía tây, rộng và bình dân hơn, nổi tiếng với các món ăn vặt xứ Quảng. Cả hai đều thuộc địa bàn Hải Châu cũ.
Thành Điện Hải có từ khi nào?
Thành Điện Hải là công trình phòng thủ của nhà Nguyễn đầu thế kỷ XIX, dời về bờ sông Hàn và mang tên Điện Hải thời Minh Mạng. Thành từng là điểm kháng cự khi liên quân Pháp – Tây Ban Nha tấn công Đà Nẵng năm 1858.
Sân bay Đà Nẵng thuộc quận nào?
Sân bay quốc tế Đà Nẵng nằm ở phía tây nội thành cũ, khu vực giáp ranh giữa Hải Châu, Thanh Khê và Cẩm Lệ. Từ 7/2025 không còn quận, nên địa chỉ sân bay ghi theo phường mới của thành phố Đà Nẵng.
Phường Khuê Trung trước thuộc Hải Châu phải không?
Đúng. Phường Khuê Trung từng thuộc quận Hải Châu, đến năm 2005 được chuyển sang quận Cẩm Lệ khi quận này được thành lập. Giấy tờ trước 2005 của cư dân Khuê Trung vì thế thường ghi quận Hải Châu.
Đi bộ ở Hải Châu nên đi khu nào?
Dải bờ sông Hàn theo đường Bạch Đằng, quanh cầu Rồng và cầu sông Hàn là nơi dễ đi bộ nhất, nhất là sáng sớm và buổi tối. Kết hợp ghé bảo tàng Điêu khắc Chăm, chợ Hàn và thành Điện Hải trong một buổi là đủ thấy lõi đô thị cũ.