Huyện Vĩnh Thuận là đơn vị cấp huyện nội đồng cực nam tỉnh Kiên Giang, giáp tỉnh Cà Mau. Ngay trước 1/7/2025 huyện có thị trấn Vĩnh Thuận và bảy xã Bình Minh, Phong Đông, Tân Thuận, Vĩnh Bình Bắc, Vĩnh Bình Nam, Vĩnh Phong, Vĩnh Thuận. Nay địa bàn này thuộc tỉnh An Giang, chia thành ba xã Vĩnh Thuận, Vĩnh Phong và Vĩnh Bình.
Vĩnh Thuận là miệt quê sâu nhất của Kiên Giang cũ: xa Rạch Giá, gần Cà Mau, đất phèn, kênh rạch dày đặc, đời sống chậm. Bài này kể vị trí, lịch sử tên gọi, chuyện chuyển đổi từ lúa sang tôm – lúa, đời sống vùng giáp ranh, và một chỗ dễ nhầm khi đổi địa chỉ: thị trấn Vĩnh Thuận không về xã Vĩnh Thuận.
Vị trí: miệt cuối tỉnh, sát đất U Minh Hạ
Vĩnh Thuận nằm ở góc đông nam Kiên Giang cũ, phía tây là U Minh Thượng và An Minh, phía bắc giáp Gò Quao, An Biên, phía nam và đông nam giáp đất Cà Mau. Từ Vĩnh Thuận đi xuống Thới Bình, U Minh của Cà Mau gần hơn nhiều so với đi lên Rạch Giá.
Đất Vĩnh Thuận thấp, phèn, nhiều nơi có lớp than bùn mỏng của vùng U Minh. Kênh rạch chằng chịt, có những con kênh lớn nối với sông Cái Lớn ở phía bắc và các kênh xuống vùng Cà Mau ở phía nam. Trước khi có đường bộ, đi đâu cũng bằng xuồng, ghe.
Thị trấn Vĩnh Thuận, huyện lỵ cũ, là nơi có chợ, bệnh viện, trường trung học, bến xe. Ngoài thị trấn là ruộng, vuông tôm, vườn dừa, những xóm nhà ven kênh.
Vì xa trung tâm tỉnh, Vĩnh Thuận ít người lạ, ít đầu tư lớn, nhịp sống còn giữ nhiều nét quê. Người đi làm xa thì nhiều, như hầu hết các huyện vùng U Minh.
Tên Vĩnh Thuận và những lần đổi địa giới
Tên Vĩnh Thuận đã có từ trước năm 1975 trong địa danh hành chính vùng này; chữ Vĩnh là chữ quen trong tên làng, tên xã miền Tây thời Nguyễn và thời Pháp. Sau năm 1975, Vĩnh Thuận là huyện của tỉnh Kiên Giang.
Năm 2007, một phần đất phía tây Vĩnh Thuận, giáp rừng U Minh, được tách ra cùng đất An Biên, An Minh để lập huyện U Minh Thượng. Từ đó Vĩnh Thuận gọn lại về phía đông, với một thị trấn và bảy xã ngay trước năm 2025.
Một số xã của huyện mang tên có hậu tố Bắc, Nam như Vĩnh Bình Bắc, Vĩnh Bình Nam, dấu vết của những lần chia xã để quản lý dân cư. Người có giấy tờ cũ có thể thấy tên xã trước khi chia, nên đối chiếu theo tên ấp là chắc nhất.
Người ở vùng tách sang U Minh Thượng năm 2007 có thể có giấy tờ ghi huyện Vĩnh Thuận nếu cấp trước năm đó. Giấy tờ ấy vẫn có giá trị, chỉ cần đối chiếu khi làm thủ tục mới.
Từ ruộng lúa một vụ đến tôm – lúa
Trước đây, ruộng Vĩnh Thuận chủ yếu làm lúa mùa một vụ trên đất phèn, năng suất thấp, phụ thuộc mưa. Khoảng hai thập niên gần đây, khi nước lợ được dẫn vào qua hệ thống kênh, nhiều nơi chuyển sang mô hình tôm – lúa: mùa khô nuôi tôm, mùa mưa làm lúa.
Chuyển đổi giúp nhiều gia đình khá lên nhờ con tôm, nhưng cũng làm thay đổi đất, nước, có nơi lúa khó lên vì mặn tồn lưu. Ở những vùng phèn nặng, người dân giữ ruộng lúa, nuôi cá đồng, trồng tràm; ở vùng nhận nước lợ, tôm là nguồn thu chính.
Vườn dừa, chuối, khóm trên bờ liếp, ao cá sau nhà là phần quen của mỗi hộ. Nhiều gia đình nuôi heo, gà vịt để có thêm thu nhập. Lúa, tôm bán cho thương lái đến tận nhà bằng ghe hoặc xe tải nhỏ.
Những năm hạn mặn hay mưa thất thường, người Vĩnh Thuận phải điều chỉnh lịch thời vụ theo thông báo của ngành nông nghiệp. Câu chuyện năm được mùa hay mất mùa ở đây gắn chặt với con nước nhiều hơn với giá cả.
Đời sống vùng giáp ranh hai tỉnh
Ở các xã giáp Cà Mau, người dân quen qua lại bên kia ranh đi chợ, khám bệnh, thăm họ hàng. Nhiều gia đình có con cái lập gia đình bên Cà Mau, nên ranh giới tỉnh với họ chỉ là một con kênh hay một cây cầu.
Từ 1/7/2025, phía bên kia là tỉnh Cà Mau mới, gồm Cà Mau cũ và Bạc Liêu cũ; phía bên này là tỉnh An Giang mới. Hai tỉnh mới đều rộng hơn trước, nhưng ranh giới giữa Vĩnh Thuận cũ và Cà Mau vẫn y như cũ.
Khi làm thủ tục hành chính, người dân phải làm ở xã thuộc tỉnh An Giang nơi mình cư trú, dù chợ quen hay bệnh viện quen ở bên Cà Mau. Bảo hiểm y tế đi khám trái tuyến bên kia ranh cần hỏi kỹ quy định hiện hành.
Giọng nói, món ăn ở Vĩnh Thuận gần với Cà Mau hơn Rạch Giá: cá lóc nướng trui, canh chua bông súng, mắm chưng, ba khía, các món từ tôm đất. Người hai bên ranh ăn chung khẩu vị, hát chung điệu đờn ca tài tử.
Huyện Vĩnh Thuận cũ nay thuộc ba xã nào
Theo phương án sắp xếp năm 2025, tám đơn vị cấp xã của Vĩnh Thuận gom thành ba xã của tỉnh An Giang:
| Xã mới (tỉnh An Giang) | Gồm các đơn vị cũ của Vĩnh Thuận | Ghi chú |
|---|---|---|
| Xã Vĩnh Phong | Thị trấn Vĩnh Thuận, xã Vĩnh Phong, xã Phong Đông | Vùng huyện lỵ cũ |
| Xã Vĩnh Thuận | Xã Vĩnh Thuận, xã Tân Thuận | Mang tên huyện cũ nhưng không gồm thị trấn |
| Xã Vĩnh Bình | Xã Vĩnh Bình Bắc, xã Vĩnh Bình Nam, xã Bình Minh | Gộp hai xã cùng gốc tên và Bình Minh |
Chỗ dễ nhầm nhất: thị trấn Vĩnh Thuận, nơi đặt huyện lỵ cũ, không về xã Vĩnh Thuận mà về xã Vĩnh Phong. Người sống ở chợ Vĩnh Thuận khai địa chỉ mới là xã Vĩnh Phong, tỉnh An Giang.
Xã Vĩnh Thuận mới gồm xã Vĩnh Thuận cũ và xã Tân Thuận. Khi gửi hàng, giao hàng, nên ghi rõ tên ấp và mốc như chợ, cầu, trường để khỏi lạc giữa hai xã cùng tên gọi quen.
Từ 1/7/2025: Vĩnh Thuận trong tỉnh An Giang
Theo Nghị quyết 202/2025/QH15, Kiên Giang nhập vào tỉnh An Giang, cấp huyện thôi hoạt động. Ba xã Vĩnh Thuận, Vĩnh Phong, Vĩnh Bình trực thuộc thẳng tỉnh. Trung tâm tỉnh ở Rạch Giá, đi từ Vĩnh Thuận lên mất khá lâu, nên dịch vụ công trực tuyến là lựa chọn đáng dùng.
Thủ tục hằng ngày làm ở trung tâm phục vụ hành chính công của xã. Người ở ấp xa nên hỏi cán bộ ấp xem nộp hồ sơ ở đâu gần nhất trong giai đoạn đầu, khi các xã mới còn sắp xếp chỗ làm việc.
Giấy tờ cũ ghi thị trấn Vĩnh Thuận, huyện Vĩnh Thuận, tỉnh Kiên Giang vẫn có giá trị. Khi khai mới, ghi khu phố hoặc ấp, xã Vĩnh Phong, tỉnh An Giang, có thể kèm tên cũ trong ngoặc để tránh nhầm với xã Vĩnh Thuận.
Khi tìm thông tin về Vĩnh Thuận trên mạng, bạn nên thêm chữ Kiên Giang hoặc An Giang, vì tên Vĩnh Thuận có ở nhiều nơi khác trong cả nước.
Về Vĩnh Thuận: đi lại và mùa nào
Từ Rạch Giá về Vĩnh Thuận đi xe khách hoặc xe máy theo các tuyến đường tỉnh qua Châu Thành, Gò Quao hoặc An Biên. Từ Cà Mau có đường lên qua Thới Bình. Các ấp sâu đi bằng đường bê tông nhỏ, có nơi vẫn phải đi xuồng.
Mùa khô dễ đi lại, nhưng nắng nóng và nước ngọt sinh hoạt có lúc thiếu ở các ấp xa. Mùa mưa đường đất lầy, muỗi nhiều, nên mang ủng, áo mưa, thuốc chống muỗi.
Dịp Tết, đường về Vĩnh Thuận đông xe khách từ Thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương. Đặt vé sớm và đi ban ngày để an toàn trên những đoạn đường ven kênh.
Người lần đầu về Vĩnh Thuận thăm họ hàng nên hỏi đường theo tên ấp, tên kênh, tên chợ, và nhờ người thân ra đón ở thị trấn, vì nhiều ấp ít biển báo, đường rẽ giống nhau.
Người Vĩnh Thuận đi xa và chuyện giữ quê
Như nhiều huyện vùng U Minh, Vĩnh Thuận có rất nhiều người trẻ đi làm ở các khu công nghiệp miền Đông, ở Thành phố Hồ Chí Minh. Ruộng ở nhà nhiều khi giao cho cha mẹ già hoặc cho thuê. Tiền gửi về giúp xây nhà tường, mua máy móc, đào ao nuôi tôm.
Một số người sau nhiều năm đi xa đã trở về, mở cửa hàng vật tư, xưởng sửa máy, nuôi tôm theo cách mới học được. Họ là cầu nối giữa quê và thành phố, mang về cả cách làm ăn lẫn thói quen mới.
Với người ở xa, giữ quê nhiều khi là giữ mảnh đất hương hỏa và ngôi mộ ông bà. Khi cần làm giấy tờ đất từ xa, có thể ủy quyền cho người thân tại chỗ theo đúng thủ tục công chứng, chứng thực, và nên hỏi xã mới về hồ sơ cần chuẩn bị trước khi về.
Dịp Tết, cúng đình, đám giỗ là lúc người Vĩnh Thuận khắp nơi về quê đông nhất. Những ngày ấy chợ thị trấn, bến xe nhộn nhịp hẳn lên, khác hẳn nhịp yên ả thường ngày.
Nhiều gia đình ở xa giữ liên lạc với quê qua nhóm họ hàng trên điện thoại, chia nhau việc giỗ chạp, sửa mộ, góp tiền làm đường ấp. Cách giữ quê ấy giúp Vĩnh Thuận dù xa trung tâm vẫn không bị bỏ lại phía sau.
Câu hỏi thường gặp
Huyện Vĩnh Thuận cũ gồm những xã nào?
Ngay trước 1/7/2025, Vĩnh Thuận gồm thị trấn Vĩnh Thuận và bảy xã Bình Minh, Phong Đông, Tân Thuận, Vĩnh Bình Bắc, Vĩnh Bình Nam, Vĩnh Phong, Vĩnh Thuận. Huyện lỵ đặt ở thị trấn Vĩnh Thuận.
Huyện Vĩnh Thuận nay thuộc tỉnh nào?
Vĩnh Thuận nay thuộc tỉnh An Giang, sau khi Kiên Giang nhập vào An Giang theo Nghị quyết 202/2025/QH15. Địa bàn huyện cũ chia thành ba xã Vĩnh Thuận, Vĩnh Phong và Vĩnh Bình.
Thị trấn Vĩnh Thuận nay thuộc xã nào?
Thị trấn Vĩnh Thuận cùng hai xã Vĩnh Phong, Phong Đông hợp thành xã Vĩnh Phong của tỉnh An Giang. Thị trấn không về xã Vĩnh Thuận mới, đây là chỗ nhiều người nhầm khi khai địa chỉ.
Xã Vĩnh Thuận mới gồm những đâu?
Xã Vĩnh Thuận mới gồm hai xã cũ Vĩnh Thuận và Tân Thuận của huyện Vĩnh Thuận. Tên trùng tên huyện cũ nhưng không bao trùm cả huyện, cũng không gồm thị trấn huyện lỵ cũ.
Vĩnh Thuận giáp tỉnh nào?
Vĩnh Thuận cũ giáp đất Cà Mau ở phía nam và đông nam. Từ 1/7/2025, bên kia ranh là tỉnh Cà Mau mới gồm Cà Mau cũ và Bạc Liêu cũ, bên này là tỉnh An Giang mới.
Giấy tờ ghi huyện Vĩnh Thuận có phải đổi không?
Không bắt buộc đổi chỉ vì bỏ cấp huyện. Giấy tờ cấp hợp lệ trước 1/7/2025 vẫn dùng được. Khi làm thủ tục mới, địa chỉ sẽ được ghi theo xã mới và tỉnh An Giang.