Huyện Thạnh Trị nằm ở phía tây nam tỉnh Sóc Trăng, giáp Bạc Liêu cũ, huyện lỵ ở thị trấn Phú Lộc bên quốc lộ 1, có thêm thị trấn Hưng Lợi, tồn tại đến ngày 30/6/2025. Đầu những năm 2000, Thạnh Trị nhường vùng phía bắc để lập huyện Ngã Năm. Từ 1/7/2025, địa bàn huyện cũ thuộc thành phố Cần Thơ, chủ yếu nằm trong các xã Phú Lộc, Lâm Tân, Vĩnh Lợi và một phần xã Tân Long.
Thạnh Trị là vùng lúa rộng, bằng phẳng, nơi quốc lộ 1 chạy qua trên đường từ Sóc Trăng xuống Bạc Liêu, Cà Mau. Ở đây có nhiều phum sóc Khmer với tên xã gốc Khmer như Lâm Kiết, Tuân Tức. Bài này nói về lịch sử huyện, đồng ruộng, cộng đồng, các xã cũ và một tên dễ nhầm sau sáp nhập: Vĩnh Lợi.
Từ huyện rộng đến huyện gọn: Thạnh Trị và Ngã Năm
Thạnh Trị là tên huyện có từ lâu ở phía tây nam Sóc Trăng. Lúc tỉnh tái lập năm 1992, huyện rộng, gồm cả vùng ngã năm kênh phía bắc. Huyện lỵ đặt ở Phú Lộc, bên quốc lộ 1.
Khoảng năm 2003, vùng phía bắc huyện quanh khu chợ ngã năm kênh được tách ra lập huyện Ngã Năm, sau này lên thị xã năm 2013. Thạnh Trị còn lại phần phía nam, có quốc lộ 1 đi qua.
Ngay trước 7/2025, huyện gồm hai thị trấn Phú Lộc, Hưng Lợi và tám xã Châu Hưng, Lâm Kiết, Lâm Tân, Thạnh Tân, Thạnh Trị, Tuân Tức, Vĩnh Lợi, Vĩnh Thành. Thị trấn Hưng Lợi được lập sau, làm trung tâm phụ của huyện.
Giấy tờ đất cấp trước khi tách huyện ở vùng Ngã Năm có thể ghi huyện Thạnh Trị. Ngược lại, người ở Thạnh Trị hôm nay không cần lo chuyện này, vì phần còn lại của huyện không đổi ranh từ đó đến 2025.
Phú Lộc: thị trấn bên quốc lộ 1
Thị trấn Phú Lộc nằm ngay trên quốc lộ 1, là trạm dừng quen thuộc của xe khách tuyến Sóc Trăng – Bạc Liêu – Cà Mau. Chợ Phú Lộc buổi sáng đông, có cá đồng, rau, lúa gạo, bánh dân gian, quần áo, đồ gia dụng cho cả vùng quanh đó.
Dọc quốc lộ qua Phú Lộc có nhiều quán ăn, quán cà phê, cửa hàng vật tư nông nghiệp, tiệm sửa xe. Đời sống thị trấn gắn với dòng xe qua lại: người bán hàng rong đón xe khách, quán cơm đón tài xế đường dài.
Phía trong, cách quốc lộ vài trăm mét đã là ruộng lúa, kênh rạch, nhà dân dọc bờ kênh. Nhịp sống ở đây chậm hơn nhiều so với khu chợ ven đường.
Từ 7/2025, thị trấn Phú Lộc, thị trấn Hưng Lợi và xã Thạnh Trị cũ hợp thành xã Phú Lộc. Tên Phú Lộc được giữ, nên với người đi đường, "Phú Lộc" vẫn là cái tên quen như trước.
Đồng lúa vùng giáp ranh
Thạnh Trị là vùng đất thấp, ruộng rộng, bằng phẳng. Lúa là cây chính, hai hoặc ba vụ tuỳ nơi. Thạnh Trị là một trong những vùng lúa lớn của Sóc Trăng cũ, có nhiều ruộng trồng lúa thơm.
Vì giáp Bạc Liêu cũ, nơi nhiều vùng đã chuyển sang nuôi tôm, Thạnh Trị là vùng giáp ranh mặn ngọt. Mùa khô, ở các ấp gần ranh Bạc Liêu cũ, nước mặn có thể len vào kênh. Hệ thống cống, đê bao giúp giữ ngọt cho ruộng lúa, nhưng những năm hạn mặn nặng vẫn có thiệt hại.
Ngoài lúa, người dân nuôi cá ruộng, nuôi vịt chạy đồng, trồng màu trên bờ ruộng, chăn nuôi bò. Sau mùa gặt, rơm được cuộn bán, đồng ruộng thành bãi chăn vịt.
Nhiều gia đình có người đi làm xa, gửi tiền về. Dịp Tết, quốc lộ qua Phú Lộc đông hẳn lên với xe khách chở người về quê.
Lâm Kiết, Tuân Tức: tên xã và phum sóc Khmer
Thạnh Trị có nhiều phum sóc Khmer, nhất là ở các xã Lâm Kiết, Lâm Tân, Tuân Tức cũ. Các tên này được nhiều người cho là phiên âm từ tiếng Khmer, là dấu vết của những cộng đồng đã sống ở đây từ lâu. Cách giải thích nghĩa từng tên thì mỗi tài liệu nói một kiểu.
Mỗi phum sóc có một ngôi chùa Nam tông với sân rộng, hàng thốt nốt, cổng tượng rắn thần. Chùa là nơi học chữ Khmer, nơi tổ chức các lễ Chôl Chnăm Thmây, Sene Dolta, Ok Om Bok. Nhiều chùa có ghe ngo về đua ở kênh Maspero.
Người Kinh, người Hoa ở Thạnh Trị sống quanh chợ Phú Lộc, Hưng Lợi và dọc các trục đường. Ba cộng đồng đi lễ hội, đám tiệc của nhau, nhiều gia đình đã kết hôn qua lại.
Khi đến chùa, nên ăn mặc kín đáo, cởi giày dép khi vào chánh điện, hỏi trước khi chụp ảnh sư hay người đang lễ. Không tự ý vào khu tăng xá.
Mười đơn vị cũ của huyện Thạnh Trị và nay thuộc xã nào
Bảng dưới đối chiếu mười đơn vị cấp xã của huyện Thạnh Trị trước 7/2025 với xã mới của thành phố Cần Thơ, theo bảng đối chiếu sắp xếp năm 2025.
| Đơn vị cũ (đến 30/6/2025) | Nay thuộc (từ 1/7/2025) |
|---|---|
| Thị trấn Phú Lộc, thị trấn Hưng Lợi, xã Thạnh Trị | Xã Phú Lộc |
| Xã Lâm Kiết, xã Lâm Tân, xã Tuân Tức | Xã Lâm Tân |
| Xã Châu Hưng, xã Vĩnh Lợi, xã Vĩnh Thành | Xã Vĩnh Lợi |
| Xã Thạnh Tân | Xã Tân Long (cùng xã Long Bình, Tân Long của Ngã Năm cũ) |
Thị trấn Hưng Lợi cũ không thành xã riêng mà vào xã Phú Lộc. Tên Thạnh Trị không còn là tên xã mới nào, chỉ còn trong cách gọi vùng và tên trường, tên chợ.
Xã Tân Long mới gồm đất của hai đơn vị cấp huyện cũ là Thạnh Trị và Ngã Năm, nên khi làm hồ sơ cần sổ địa chính cũ, nhớ ghi đúng huyện thị cũ.
Vĩnh Lợi: một tên hai nơi
Xã Vĩnh Lợi mới của thành phố Cần Thơ nằm ở vùng Thạnh Trị cũ, gồm các xã Châu Hưng, Vĩnh Lợi, Vĩnh Thành cũ. Trong khi đó, Vĩnh Lợi cũng là tên một huyện cũ của tỉnh Bạc Liêu, nằm ngay bên kia ranh giới.
Từ 7/2025, huyện Vĩnh Lợi của Bạc Liêu cũ thuộc tỉnh Cà Mau, còn xã Vĩnh Lợi của Thạnh Trị cũ thuộc thành phố Cần Thơ. Hai nơi gần nhau về địa lý nhưng thuộc hai đơn vị cấp tỉnh khác nhau. Nói "về Vĩnh Lợi" mà không nói rõ là dễ lạc.
Khi gửi hàng, gọi xe, ghi địa chỉ, luôn kèm "thành phố Cần Thơ" hoặc "tỉnh Cà Mau". Có thể ghi thêm "(Thạnh Trị, Sóc Trăng cũ)" cho chắc. Với các ứng dụng giao hàng chưa cập nhật kịp, nên gọi điện xác nhận với người giao.
Tương tự, xã Tân Long mới có tên giống xã Tân Long cũ của Ngã Năm; người ở Thạnh Tân cũ của Thạnh Trị nay cũng ghi xã Tân Long. Đọc giấy tờ cũ cần nhìn tên huyện đi kèm.
Đi lại và làm giấy tờ ở Thạnh Trị cũ
Từ nội ô Sóc Trăng cũ theo quốc lộ 1 về hướng Bạc Liêu là tới Phú Lộc, thời gian tuỳ xe và giờ đi. Xe khách tuyến Sóc Trăng – Bạc Liêu – Cà Mau chạy qua thường xuyên. Các xã xa quốc lộ đi theo đường tỉnh, đường huyện cũ, có đoạn nhỏ.
Khi ghi địa chỉ mới, viết tên ấp, xã mới, thành phố Cần Thơ, có thể thêm tên cũ trong ngoặc, ví dụ "xã Lâm Tân, thành phố Cần Thơ (trước là xã Tuân Tức, huyện Thạnh Trị, tỉnh Sóc Trăng)".
Thủ tục hộ tịch, chứng thực, cư trú làm ở uỷ ban hoặc công an xã mới; việc trước đây thuộc huyện chuyển lên xã hoặc sở ngành thành phố Cần Thơ, nhiều việc làm trực tuyến được.
Người mua đất ở vùng giáp ranh Bạc Liêu cũ nên hỏi kỹ về nguồn nước, độ mặn mùa khô, quy hoạch vùng lúa hay vùng tôm, vì điều này quyết định đất làm được gì.
Quốc lộ 1 và chuyện làm ăn ven đường
Quốc lộ 1 đi qua Thạnh Trị cũ là trục giao thông chính nối Sóc Trăng với Bạc Liêu, Cà Mau. Dọc trục này, đất ven đường đắt hơn hẳn đất trong đồng, nhà phố, cửa hàng, quán ăn mọc san sát, nhất là quanh Phú Lộc và các ngã ba vào xã.
Nhiều gia đình sống bằng nghề buôn bán ven quốc lộ: quán cơm cho tài xế đường dài, tiệm sửa xe, trạm xăng, cửa hàng vật tư nông nghiệp, đại lý lúa gạo. Thương lái thu mua lúa trong đồng rồi chở ra quốc lộ để xe tải lớn đưa đi.
Người mua đất ven quốc lộ nên tìm hiểu hành lang an toàn đường bộ và các dự án mở rộng đường, vì phần đất sát đường có thể bị hạn chế xây dựng. Đất trong các khu dân cư mới cũng nên kiểm tra quy hoạch và giấy phép.
Đi xe máy trên quốc lộ đoạn này nên cẩn thận với xe tải, xe khách tốc độ cao, nhất là ban đêm và lúc trời mưa. Nhiều đoạn có người dân băng qua đường, xe nông nghiệp chạy chậm.
Thạnh Trị sau sáp nhập: tên cũ còn ở đâu
Từ 7/2025, cái tên Thạnh Trị không còn là tên huyện, cũng không thành tên xã mới nào. Xã Thạnh Trị cũ vào xã Phú Lộc. Cùng với Châu Thành, đây là trường hợp tên huyện cũ không được giữ cho đơn vị mới nào ở vùng Sóc Trăng cũ, khác với Kế Sách, Long Phú, Mỹ Tú, Trần Đề, Cù Lao Dung.
Dù vậy, tên Thạnh Trị vẫn sống trong đời thường: nhiều trường học, cơ sở y tế, hội đồng hương ở xa vẫn mang tên này, ít nhất trong thời gian đầu. Người quê ở đây khi giới thiệu vẫn nói "dân Thạnh Trị", và người nghe trong vùng hiểu ngay.
Với giấy tờ cũ, tên Thạnh Trị còn xuất hiện ở ba cấp: huyện Thạnh Trị, xã Thạnh Trị, và vùng Ngã Năm trước khi tách huyện. Đọc kỹ xem chữ Thạnh Trị trên giấy đang là huyện hay xã, cấp năm nào, trước khi tra xã mới.
Câu hỏi thường gặp
Huyện Thạnh Trị cũ nay thuộc đâu?
Từ 1/7/2025, huyện Thạnh Trị cũ thuộc thành phố Cần Thơ, theo Nghị quyết 202/2025/QH15. Địa bàn cũ nay chủ yếu là các xã Phú Lộc, Lâm Tân, Vĩnh Lợi và một phần xã Tân Long. Tên huyện không còn trên giấy tờ mới.
Thị trấn Phú Lộc nay là xã nào?
Theo bảng đối chiếu sắp xếp năm 2025, thị trấn Phú Lộc, thị trấn Hưng Lợi và xã Thạnh Trị cũ hợp thành xã Phú Lộc, thành phố Cần Thơ. Khu chợ Phú Lộc bên quốc lộ 1 vẫn ở chỗ cũ.
Xã Vĩnh Lợi mới có phải huyện Vĩnh Lợi của Bạc Liêu không?
Không. Xã Vĩnh Lợi mới thuộc thành phố Cần Thơ, gồm các xã Châu Hưng, Vĩnh Lợi, Vĩnh Thành của Thạnh Trị cũ. Huyện Vĩnh Lợi cũ của Bạc Liêu nay thuộc tỉnh Cà Mau. Khi ghi địa chỉ luôn kèm tên thành phố hoặc tỉnh.
Thạnh Trị đã nhường đất lập huyện nào?
Khoảng năm 2003, vùng phía bắc của Thạnh Trị quanh khu ngã năm kênh được tách ra lập huyện Ngã Năm, sau này lên thị xã Ngã Năm năm 2013. Giấy tờ đất cũ ở vùng Ngã Năm có thể ghi huyện Thạnh Trị.
Thạnh Trị có nhiều người Khmer không?
Có. Thạnh Trị cũ có nhiều phum sóc Khmer, nhất là ở vùng Lâm Kiết, Lâm Tân, Tuân Tức, quanh những ngôi chùa Nam tông. Các xã này nay hợp thành xã Lâm Tân của thành phố Cần Thơ.
Thạnh Trị sống bằng nghề gì?
Phần lớn người dân Thạnh Trị cũ sống bằng trồng lúa, kèm nuôi cá ruộng, nuôi vịt, chăn bò, trồng màu. Khu Phú Lộc bên quốc lộ 1 có buôn bán, dịch vụ phục vụ xe khách và người đi đường.