Huyện Thái Thụy nằm ở phía đông bắc tỉnh Thái Bình cũ, giáp biển, kẹp giữa sông Trà Lý ở phía nam và sông Hóa, cửa sông Thái Bình ở phía bắc; huyện được lập năm 1969 từ Thụy Anh và Thái Ninh. Thái Thụy có cảng cá Diêm Điền, đồng muối, bãi Cồn Đen và rừng ngập mặn ven biển. Từ 1/7/2025, đất huyện cũ chia thành một số xã thuộc tỉnh Hưng Yên.
Đây là huyện có bờ biển dài nhất phía bắc tỉnh cũ, nơi đời sống gắn chặt với con nước. Bài dưới kể tên gọi, các cửa sông, nghề muối, nghề cá, bãi biển và những điều cần biết khi đọc lại địa chỉ Thái Thụy sau năm 2025.
Thụy Anh, Thái Ninh và tên Thái Thụy
Thái Thụy ghép từ chữ Thái của Thái Ninh và chữ Thụy của Thụy Anh, hai huyện cũ gộp lại năm 1969. Thụy Anh ở phía bắc, sát sông Hóa và cửa sông Thái Bình; Thái Ninh ở phía nam, giáp sông Trà Lý. Trước đó, cả hai là những huyện có lịch sử lâu đời trong phủ Thái Bình xưa.
Người lớn tuổi ở Thái Thụy vẫn hay phân biệt mình là người bên Thụy hay bên Thái, vì tên nhiều xã ở hai nửa huyện vẫn mang tiền tố của huyện cũ: các xã bắt đầu bằng chữ Thụy nằm về phía bắc, các xã bắt đầu bằng chữ Thái nằm về phía nam. Cách đặt tên này giúp người ngoài đoán được vị trí của một xã khá nhanh.
Trung tâm huyện là thị trấn Diêm Điền, nằm gần cửa sông Diêm Hộ đổ ra biển. Tên Diêm Điền nghĩa là ruộng muối, nhắc lại nghề làm muối đã có từ rất lâu ở vùng này.
Bờ biển và những cửa sông
Thái Thụy có bờ biển trải từ cửa sông Thái Bình ở phía bắc đến cửa Trà Lý ở phía nam. Dọc bờ là bãi triều bùn, bãi cát, rừng ngập mặn, đầm nuôi và đê biển. Biển ở đây nước đục vì phù sa sông, thủy triều lên xuống rõ, bãi bùn lộ rộng khi nước ròng.
Phía bắc, sông Hóa và cửa sông Thái Bình ngăn Thái Thụy với đất Hải Phòng. Ở giữa, sông Diêm Hộ chảy qua Diêm Điền ra biển. Phía nam, sông Trà Lý ngăn Thái Thụy với Tiền Hải. Những cửa sông này là nơi tàu thuyền ra vào, cũng là nơi dễ có dòng chảy mạnh, bãi bùn sâu.
Người đi biển, đi bãi ở Thái Thụy luôn xem lịch con nước. Ra bãi khi nước ròng, về trước khi nước lên; không đi một mình vào bãi bùn lạ, không tắm ở cửa sông. Đó là kinh nghiệm truyền đời của người dân ven biển ở đây.
Đê biển Thái Thụy được gia cố qua nhiều đợt, có đoạn kè đá, có đoạn đổ bê tông. Đi trên mặt đê, một bên là đầm nuôi, ruộng muối, một bên là bãi triều và biển, thấy rõ ranh giới mong manh giữa đất và nước.
Diêm Điền và nghề cá
Diêm Điền là cảng cá lớn nhất của Thái Bình cũ. Tàu thuyền đánh bắt gần bờ và xa bờ cập bến, cá tôm được bán buôn ngay tại cảng, rồi chuyển lên thành phố, đi các tỉnh. Buổi sáng, khu chợ cá ven cảng nhộn nhịp, mùi biển, tiếng mặc cả, xe chở hàng ra vào liên tục.
Ngoài đánh bắt, người Thái Thụy nuôi ngao, tôm, cua trong đầm và trên bãi triều. Nghề làm hải sản khô như cá khô, tôm khô, mực khô cũng phổ biến. Diêm Điền là điểm cuối của quốc lộ 39 từ phía Hưng Yên về, nên hàng biển từ đây đi lên phía bắc khá thuận.
Ai đến Diêm Điền mua hải sản nên đi sớm, hỏi người địa phương giờ thuyền về, vì giờ cập bến phụ thuộc con nước. Hải sản tươi nên mua ở người bán trực tiếp từ thuyền hoặc đầm, và đóng đá cẩn thận khi chở đi xa.
Nghề cá ở đây cũng nhiều nỗi lo: chi phí dầu, ngư trường gần bờ cạn dần, thời tiết thất thường. Nhiều gia đình vừa giữ thuyền vừa cho con cái đi làm công nhân hay xuất khẩu lao động, để không dồn hết rủi ro vào biển.
Đồng muối, rừng ngập mặn và Cồn Đen
Đồng muối. Một số xã ven biển Thái Thụy vẫn làm muối theo cách phơi cát, lọc nước chạt rồi phơi kết tinh. Nghề vất vả, phụ thuộc nắng, thu nhập lên xuống theo năm, nên số người làm muối giảm dần.
Rừng ngập mặn. Dọc bờ biển có rừng bần, sú, vẹt giữ đất, chắn sóng, là nơi sinh sống của cua, cáy, chim nước. Một số khu đã được bảo vệ, trồng bổ sung để giữ đê.
Bãi Cồn Đen. Ở phía nam huyện, gần cửa Trà Lý, bãi Cồn Đen có cát, phi lao và nhịp sống còn khá hoang sơ. Mùa hè có người địa phương và khách từ thành phố ra tắm biển, ăn hải sản.
Cáy và rạm. Bãi bùn ven sông, ven biển là nơi bắt cáy, rạm làm mắm, nấu canh. Mắm cáy là món quen trong mâm cơm người Thái Thụy.
Nhiệt điện, công nghiệp và đường sá
Trên đất Thái Thụy có trung tâm nhiệt điện Thái Bình, một trong những công trình công nghiệp lớn nhất của tỉnh cũ. Việc xây dựng nhà máy kéo theo đường sá, cảng, khu dân cư và thay đổi đời sống một số xã xung quanh.
Gần đây, khu kinh tế ven biển của Thái Bình được quy hoạch trên đất Thái Thụy và Tiền Hải, với các khu công nghiệp, cảng, đô thị mới. Nhiều thửa ruộng, đầm nuôi chuyển sang đất công nghiệp; người dân có việc làm mới nhưng cũng phải thay đổi nghề.
Đường ven biển, quốc lộ 39 và các tuyến tỉnh lộ nối Thái Thụy với thành phố Thái Bình, Hải Phòng. Đi từ thành phố ra Diêm Điền chỉ mất một quãng ngắn; sang Hải Phòng qua các cầu trên sông Hóa và sông Thái Bình cũng thuận hơn trước.
Người dân các xã quanh nhà máy có nhiều ý kiến khác nhau: có người được làm công nhân, mở dịch vụ, có người lo về bụi, nước thải và đất canh tác bị thu hẹp. Những câu chuyện ấy là một phần của đời sống ven biển Thái Thụy những năm gần đây.
Làng quê phía trong và nếp sống
Không chỉ có biển, Thái Thụy còn có những làng nông nghiệp ở phía trong đê, trồng lúa, rau màu, nuôi lợn gà như các huyện khác. Làng có đình, chùa, miếu, hội làng mùa xuân; nhiều làng có phường chèo, đội múa lân của riêng mình.
Người Thái Thụy ven biển quen sống với bão. Mỗi mùa bão, cả làng gia cố nhà cửa, kéo thuyền vào nơi tránh trú, canh đê. Những trận bão lớn đi vào ký ức chung, được người già kể lại cho con cháu.
Như nhiều huyện Thái Bình, Thái Thụy có đông người đi làm xa. Thuyền viên, công nhân, lao động nước ngoài gửi tiền về, nhà cửa ven biển những năm gần đây khang trang hơn nhiều so với trước.
Mâm cơm hằng ngày của người Thái Thụy thường có cá biển kho, canh cua hay canh cáy, rau muống, dưa cà, chấm mắm cáy. Ngày giỗ, ngày Tết thì có thêm gỏi nhệch, nem, giò, những món đãi khách quen thuộc của cả vùng Thái Bình.
Đi biển Thái Thụy: lời khuyên thực tế
Từ thành phố Thái Bình, đi theo quốc lộ 39 hoặc các tỉnh lộ về phía đông là tới Diêm Điền, quãng đường không dài. Từ Diêm Điền có đường ra các xã ven biển và bãi Cồn Đen. Đường ven đê có đoạn hẹp, gió lớn, đi xe máy cần cẩn thận, nhất là buổi chiều khi gió biển mạnh.
Mùa hè là mùa tắm biển, mùa thu và mùa xuân là lúc dễ chịu để đi xem rừng ngập mặn, đồng muối, cảng cá. Mùa đông gió bấc lạnh, biển xám, ít khách nhưng có cảnh đẹp riêng với bãi triều rộng và đàn chim nước.
Nên mang theo áo khoác gió, mũ, nước uống, kem chống nắng; đi bãi thì mang ủng hoặc dép bám tốt. Hỏi người địa phương về giờ nước lên xuống trước khi ra bãi, và không để xe ở chỗ trũng sát mép nước.
Ăn hải sản ở Diêm Điền thì hỏi giá trước khi chế biến, chọn quán đông người địa phương. Mua mang về thì đóng thùng xốp, đá lạnh, và đi ngay trong ngày.
Thái Thụy sau ngày 1/7/2025
Từ 1/7/2025, khi Thái Bình nhập vào tỉnh Hưng Yên và bỏ cấp huyện, Thái Thụy không còn là đơn vị hành chính. Các xã và thị trấn Diêm Điền được sắp xếp thành một số xã mới lớn hơn, trực thuộc tỉnh Hưng Yên.
Tên xã mới và ranh giới cụ thể nên tra trong danh sách chính thức của tỉnh hoặc hỏi ủy ban xã nơi ở. Giấy tờ cũ ghi huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình vẫn có giá trị. Với giấy tờ trước năm 1969 ghi Thụy Anh hay Thái Ninh, nên giữ bản gốc để đối chiếu.
Với tỉnh Hưng Yên mới, Thái Thụy và Tiền Hải là hai vùng duy nhất giáp biển, vì Hưng Yên cũ nằm hoàn toàn trong đất liền. Điều này khiến bờ biển Thái Thụy có thêm một ý nghĩa mới đối với tỉnh mới.
Người dân ven biển làm thủ tục liên quan đến tàu cá, đầm nuôi, đất bãi nên mang theo giấy tờ cũ khi làm việc với cơ quan mới, vì nhiều loại giấy phép gắn với tên đơn vị hành chính cũ. Hỏi rõ nơi tiếp nhận hồ sơ trước khi đi để đỡ mất công.
Câu hỏi thường gặp
Huyện Thái Thụy cũ nay thuộc tỉnh nào?
Từ ngày 1/7/2025, huyện Thái Thụy không còn là đơn vị hành chính. Đất huyện cũ chia thành một số xã thuộc tỉnh Hưng Yên mới, sau khi tỉnh Thái Bình nhập vào Hưng Yên theo Nghị quyết 202/2025/QH15.
Thái Thụy được gộp từ những huyện nào?
Thái Thụy được lập năm 1969 từ hai huyện Thụy Anh và Thái Ninh. Nhiều xã phía bắc vẫn mang chữ Thụy, xã phía nam mang chữ Thái, nhắc lại hai huyện cũ.
Diêm Điền nghĩa là gì?
Diêm Điền nghĩa là ruộng muối, nhắc lại nghề làm muối lâu đời ở vùng ven biển này. Diêm Điền là thị trấn trung tâm huyện Thái Thụy trước 7/2025 và có cảng cá lớn nhất Thái Bình cũ.
Bãi biển Cồn Đen có tắm được không?
Cồn Đen có bãi cát và phi lao, mùa hè có người ra tắm. Tuy nhiên đây là vùng gần cửa sông, nước đục, dòng chảy và con nước thay đổi; nên tắm nơi có người địa phương, tránh cửa sông và ngày sóng to.
Mua hải sản ở Diêm Điền lúc nào tốt nhất?
Nên đi sớm vào lúc thuyền về bến, giờ cụ thể phụ thuộc con nước nên hãy hỏi người địa phương. Mua trực tiếp từ thuyền hoặc đầm và đóng đá cẩn thận khi chở đi xa.
Thái Thụy có những sông nào?
Phía bắc là sông Hóa và cửa sông Thái Bình, giữa huyện có sông Diêm Hộ chảy qua Diêm Điền, phía nam là sông Trà Lý ngăn với Tiền Hải. Cả ba đều đổ ra biển trên đất huyện cũ.