Huyện Nhơn Trạch được lập lại năm 1994 từ phần đất phía tây huyện Long Thành, nằm ở góc tây nam Đồng Nai cũ, nhìn sang Thành phố Hồ Chí Minh qua sông Đồng Nai và sông Nhà Bè. Ngay trước 1/7/2025, đây là huyện công nghiệp lớn với nhiều khu công nghiệp và trung tâm điện khí. Từ 1/7/2025, địa bàn Nhơn Trạch cũ thuộc một số xã mới của tỉnh Đồng Nai.
Ít nơi nào gần trung tâm Sài Gòn mà vẫn giữ nhiều rạch nước, dừa nước như Nhơn Trạch. Bài này kể về vùng sông nước ấy, các mốc tên gọi, những khu công nghiệp, đường đi lại và những điều cần biết sau ngày sáp nhập.
Tên Nhơn Trạch qua các thời kỳ
Tên Nhơn Trạch đã có từ trước năm 1975, là một quận thuộc tỉnh Biên Hòa dưới thời chính quyền Sài Gòn. Vùng đất khi ấy chủ yếu là ruộng lúa, vườn dừa, rạch nước và rừng ngập mặn ở phía nam.
Sau năm 1975, phần lớn vùng này nhập vào huyện Long Thành. Gần hai mươi năm, người dân vùng Nhơn Trạch làm giấy tờ ở thị trấn Long Thành, đường đi khá xa so với khoảng cách sang Thành phố Hồ Chí Minh.
Năm 1994, Chính phủ quyết định lập lại huyện Nhơn Trạch từ phần đất phía tây của Long Thành. Huyện mới có định hướng phát triển công nghiệp và đô thị từ đầu, tận dụng vị trí sát Thành phố Hồ Chí Minh và hệ thống sông sâu.
Người Nhơn Trạch sinh trước 1994 thường có giấy khai sinh ghi huyện Long Thành. Đó là địa danh đúng của thời ấy.
Vùng sông nước: rạch, dừa nước và Rừng Sác
Nhơn Trạch nằm ở chỗ sông Đồng Nai hợp với sông Sài Gòn thành sông Nhà Bè, rồi chia ra sông Lòng Tàu, sông Soài Rạp đi ra biển. Huyện có nhiều rạch nhỏ ăn sâu vào đất, nước lên xuống theo con triều.
Phía nam huyện giáp vùng Rừng Sác, rừng ngập mặn nối liền với Cần Giờ. Trong chiến tranh, đây là căn cứ của lực lượng đặc công, nổi tiếng với những trận đánh vào kho xăng Nhà Bè và các tàu trên sông Lòng Tàu.
Dừa nước mọc dày ven rạch, người dân lấy lá lợp nhà, lấy trái dừa nước ăn. Nghề đánh bắt cá, tôm, cua trên sông rạch, nghề nuôi thủy sản ở các vuông vẫn còn ở một số xã.
Vùng đất thấp nên khi triều cường lớn, nhiều đoạn đường, sân nhà ven sông bị ngập. Người dân quen kê cao nền, xây bờ bao, theo dõi lịch triều để lên kế hoạch.
Khu công nghiệp và trung tâm điện khí
Từ cuối thập niên 1990, Nhơn Trạch được quy hoạch nhiều khu công nghiệp nối nhau, từ các khu Nhơn Trạch đánh số đến khu Ông Kèo. Ngành dệt, may, hóa chất, cơ khí, vật liệu xây dựng tập trung ở đây, cùng các cảng trên sông như cảng Phước An.
Trung tâm điện lực Nhơn Trạch gồm các nhà máy điện chạy khí; các dự án nhà máy dùng khí hóa lỏng tiếp tục được đầu tư mở rộng. Ống khói, đường dây cao thế là hình ảnh quen thuộc khi nhìn từ sông.
Lực lượng công nhân đông đảo khiến Nhơn Trạch có nhiều khu nhà trọ, chợ, quán ăn, trường học mới. Dân số tăng nhanh hơn hạ tầng, nhiều tuyến đường giờ tan ca kẹt xe.
Khu đô thị mới Nhơn Trạch được quy hoạch từ lâu với nhiều dự án nhà ở. Một phần dự án còn dang dở; trước khi mua nhà đất, nên kiểm tra kỹ tiến độ, pháp lý, không chỉ nghe chủ đầu tư.
Phà Cát Lái và những cây cầu mới
Với nhiều thế hệ người Nhơn Trạch, đường sang Sài Gòn nhanh nhất là phà Cát Lái, nối bờ Nhơn Trạch với Cát Lái bên Thủ Đức. Phà chạy liên tục, đông nhất vào giờ đi làm và chiều về, ngày lễ có thể phải chờ lâu.
Cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh – Long Thành – Dầu Giây đi qua phía bắc huyện, có nút giao kết nối. Đường 25B, đường 25C và các trục khác nối khu công nghiệp với cao tốc, quốc lộ 51.
Cầu Nhơn Trạch thuộc tuyến vành đai 3 nối Nhơn Trạch với Thủ Đức qua sông Đồng Nai, khi đưa vào sử dụng sẽ giảm phụ thuộc vào phà. Thời điểm thông xe nên xem theo thông báo chính thức.
Trong quy hoạch còn có cầu Cát Lái, đường sắt nối Thủ Thiêm với Long Thành qua vùng này. Người dân nghe nói từ lâu, nên chờ thông tin chính thức thay vì tin lời rao bán đất.
Đi phà bằng xe máy nên chạy chậm khi lên xuống bến, giữ khoảng cách với ô tô, không đứng sát mép phà. Ngày gió lớn, mặt sông có sóng; trẻ em nên được người lớn giữ chặt.
Cù lao Ông Cồn và những làng ven sông
Ở xã Đại Phước có cù lao Ông Cồn nằm giữa sông, từng là vùng vườn cây, nay phần lớn được quy hoạch làm khu đô thị, du lịch. Cảnh sông nước ở đây khi chiều xuống vẫn đẹp, nhìn thấy các tòa nhà cao tầng bên Thủ Đức.
Những làng cũ ven sông ở Phú Hữu, Phú Đông, Phước Khánh, Vĩnh Thanh còn giữ đình làng, miếu, chùa và lễ cúng đình hằng năm. Đình là nơi người làng họp mặt, tổ chức lễ kỳ yên theo phong tục Nam Bộ.
Đồ ăn ở Nhơn Trạch đậm vị miền sông nước: cá kho tộ, lẩu cá kèo, canh chua, ba khía, gỏi cá. Các quán ven sông thường đông vào cuối tuần, có người từ Thành phố Hồ Chí Minh qua phà để ăn.
Nhiều vườn cũ đang chuyển sang đất ở, khu dân cư. Người lớn tuổi hay tiếc khung cảnh vườn dừa, ruộng lúa ngày trước, nhưng cũng nhận rằng công ăn việc làm nay nhiều hơn.
Nhơn Trạch cũ nay thuộc đâu
Từ 1/7/2025, huyện Nhơn Trạch không còn là đơn vị hành chính. Các xã và thị trấn Hiệp Phước cũ được sắp xếp thành một số xã mới thuộc tỉnh Đồng Nai; tên cụ thể nên tra bảng sắp xếp chính thức hoặc hỏi công an xã.
Do nằm sát Thành phố Hồ Chí Minh, có người nghĩ Nhơn Trạch sau sáp nhập thuộc thành phố. Thực tế Nhơn Trạch vẫn thuộc tỉnh Đồng Nai, ranh giới với thành phố vẫn là dòng sông.
Trước khi bỏ cấp huyện, Nhơn Trạch từng có định hướng lên thành phố trực thuộc tỉnh. Nay với cách tổ chức hai cấp, việc phát triển đô thị ở đây đi theo quy hoạch chung của tỉnh Đồng Nai mới.
Địa chỉ mới ghi: số nhà, đường hoặc ấp, xã mới, tỉnh Đồng Nai. Giấy tờ cũ ghi huyện Nhơn Trạch vẫn còn hiệu lực.
Sống và làm việc ở Nhơn Trạch
Người làm ở Thành phố Hồ Chí Minh mà muốn ở Nhơn Trạch nên tính kỹ đường đi: phà Cát Lái, cao tốc, hay cầu mới khi thông. Giờ cao điểm, thời gian chờ phà và kẹt xe có thể dài hơn dự tính.
Khu nhà trọ gần khu công nghiệp giá vừa phải nhưng ồn, nhiều xe. Khu dân cư cũ gần sông yên hơn, có chợ quê, nhưng dễ ngập khi triều cường.
Trường học, trạm y tế có ở các xã; bệnh viện lớn hơn thì người dân hay qua Biên Hòa hoặc Thành phố Hồ Chí Minh. Nên lưu số cấp cứu và địa chỉ cơ sở y tế gần nhất khi mới đến.
Khi mua nhà đất ở các khu đô thị mới, nên kiểm tra tiến độ hạ tầng, giấy phép xây dựng và sổ đỏ của từng nền, tránh mua dự án chỉ có hình phối cảnh.
Người làm việc ca đêm ở khu công nghiệp nên chọn chỗ trọ gần nơi làm, tránh phải đi đường vắng ven sông lúc khuya. Khu trọ có cổng, có người quản lý, có chỗ để xe trong nhà thường an toàn hơn những dãy phòng nằm riêng lẻ giữa vườn.
Nước sinh hoạt ở một số khu vực trước đây dùng giếng khoan, nước nhiễm phèn, mặn vào mùa khô. Khi thuê nhà, nên hỏi nhà có dùng nước máy không, nếu dùng giếng thì có hệ thống lọc hay chưa.
Người có con nhỏ nên tìm hiểu trường mầm non, trường tiểu học gần nhà trước khi chuyển đến, vì ở các khu đông công nhân, số chỗ học công lập thường không đủ, nhiều gia đình phải gửi trường tư thục.
Triều cường và chuyện giữ nhà ven sông
Nhơn Trạch là vùng đất thấp nằm giữa nhiều con sông chịu ảnh hưởng thủy triều biển Đông. Mỗi năm, vào các tháng cuối năm âm lịch, triều cường dâng cao nhất, nước tràn qua bờ bao vào vườn, sân, có khi vào cả nhà ở các xóm sát rạch.
Người dân lâu năm biết đọc con nước: xem lịch triều, nhìn mực nước ở cầu, ở bến. Nhà xây mới thường tôn nền cao, đường làng được nâng dần qua từng đợt sửa. Bờ bao, cống ngăn triều do địa phương quản lý; khi có sự cố, người dân báo cho ấp, xã để kịp xử lý.
Khu đô thị, khu công nghiệp mới được san lấp cao, nhưng chính vì vậy nước dồn về những vùng thấp còn lại. Đó là chuyện người mua nhà ở các xóm cũ nên hỏi kỹ: mùa triều nước lên tới đâu, mấy ngày mới rút.
Triều cường cũng mang theo nước lợ vào sâu trong mùa khô, ảnh hưởng vườn cây, ao cá. Một số hộ chuyển sang cây chịu mặn hoặc nuôi thủy sản nước lợ để thích nghi.
Câu hỏi thường gặp
Huyện Nhơn Trạch nay thuộc tỉnh nào?
Nhơn Trạch cũ nay thuộc tỉnh Đồng Nai mới, gồm Đồng Nai và Bình Phước cũ theo Nghị quyết 202/2025/QH15. Từ 1/7/2025, cấp huyện bị bỏ, địa bàn chia thành các xã mới.
Nhơn Trạch có thuộc Thành phố Hồ Chí Minh không?
Không. Dù chỉ cách Thủ Đức một dòng sông, Nhơn Trạch vẫn thuộc tỉnh Đồng Nai. Sau sáp nhập, Thành phố Hồ Chí Minh mở rộng với Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu, không gồm Nhơn Trạch.
Huyện Nhơn Trạch thành lập năm nào?
Huyện Nhơn Trạch được lập lại năm 1994 từ phần đất phía tây huyện Long Thành. Tên Nhơn Trạch đã có từ trước năm 1975, khi đây là một quận của tỉnh Biên Hòa.
Phà Cát Lái nối đâu với đâu?
Phà Cát Lái nối Nhơn Trạch với khu Cát Lái của Thủ Đức qua sông Đồng Nai. Đây là đường sang Thành phố Hồ Chí Minh nhanh và quen thuộc nhất của người dân Nhơn Trạch nhiều năm qua.
Rừng Sác ở Nhơn Trạch là gì?
Rừng Sác là vùng rừng ngập mặn ở cửa sông phía nam Nhơn Trạch nối với Cần Giờ. Trong chiến tranh, đây là căn cứ của lực lượng đặc công, nay còn nhiều dấu tích và rừng ngập mặn.
Nhơn Trạch có những khu công nghiệp nào?
Nhơn Trạch có chuỗi khu công nghiệp mang tên Nhơn Trạch đánh số, khu Ông Kèo và các cụm gắn với cảng ven sông, cùng trung tâm điện lực Nhơn Trạch chạy bằng khí.