Huyện Long Thành là một trong những đơn vị có tên lâu đời nhất của Đồng Nai cũ, đã xuất hiện từ đầu thế kỷ XIX dưới thời nhà Nguyễn. Ngay trước 1/7/2025, huyện nằm ở phía nam tỉnh, giữa Biên Hòa, Nhơn Trạch và Bà Rịa – Vũng Tàu cũ, là nơi xây cảng hàng không quốc tế Long Thành. Sau khi bỏ cấp huyện, địa bàn Long Thành cũ thuộc một số xã mới của tỉnh Đồng Nai.
Long Thành hôm nay được nhắc chủ yếu vì sân bay, nhưng vùng đất này còn có cao su, khu công nghiệp ven sông Thị Vải và nhiều lần "cho đất" để lập đơn vị khác. Bài này lần lại các mốc đó và nói tới những điều người dân, người mua đất cần biết.
Một cái tên từ thời Gia Long
Đầu thời Gia Long, khi tổ chức lại vùng đất Biên Hòa, nhà Nguyễn lập huyện Long Thành thuộc phủ Phước Long. Huyện khi ấy rộng, gồm cả vùng ven sông Đồng Nai phía nam và nhiều vùng đất nay thuộc các đơn vị khác.
Qua thời Pháp và thời chính quyền Sài Gòn, Long Thành là tên quận thuộc tỉnh Biên Hòa, trung tâm ở chợ Long Thành bên quốc lộ 15 cũ, nay là quốc lộ 51. Sau năm 1975, huyện Long Thành thuộc tỉnh Đồng Nai.
Năm 1994, phần đất phía tây giáp sông được tách ra để lập lại huyện Nhơn Trạch. Năm 2010, một số xã phía bắc giáp Biên Hòa chuyển về thành phố Biên Hòa. Mỗi lần như vậy, huyện Long Thành nhỏ lại, nhưng phần còn lại vẫn rộng.
Vì vậy, người già sinh ở Nhơn Trạch hay ở vùng Tam Phước, Phước Tân có giấy tờ ghi huyện Long Thành. Đó là địa danh đúng của thời điểm cấp giấy.
Trong cách nói thường ngày, người ở đây vẫn phân biệt "chợ Long Thành" là khu trung tâm thị trấn cũ, còn "Long Thành" nói chung là cả vùng huyện, nay rộng nghĩa thêm vì gắn với tên sân bay.
Cảng hàng không quốc tế Long Thành
Dự án cảng hàng không quốc tế Long Thành được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư năm 2015, khởi công giai đoạn một vào đầu năm 2021. Sân bay nằm trên đất một số xã phía đông huyện, giữa quốc lộ 51 và cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh – Long Thành – Dầu Giây.
Để làm sân bay, hàng nghìn hộ dân phải di dời. Tỉnh xây khu tái định cư Lộc An – Bình Sơn, có trường học, trạm y tế, chợ để đón dân. Nhiều gia đình từ vườn cao su, rẫy điều chuyển sang sống trong khu phố mới, đổi nghề.
Sân bay kéo theo các dự án đường nối, khu dịch vụ, khu đô thị. Giá đất quanh sân bay từng lên rất cao qua lời rao của môi giới, và cũng có nhiều dự án "ma", đất phân lô trái phép. Người mua đất cần kiểm tra pháp lý tại cơ quan nhà nước, không tin quảng cáo.
Thời gian đưa sân bay vào khai thác đã được thông báo nhiều lần; con số chính xác nên xem theo thông tin chính thức của cơ quan quản lý tại thời điểm cần, vì tiến độ các dự án lớn thường được điều chỉnh.
Cao su, điều và những làng ven đồi
Trước khi có sân bay, Long Thành là vùng cao su, điều và cây ăn trái. Nông trường cao su An Phước, Bình Sơn thuộc các công ty cao su quốc doanh phủ những triền đồi dài, nhiều người dân làm công nhân cạo mủ từ đời cha mẹ.
Các xã phía đông như Bình Sơn, Bàu Cạn, Suối Trầu, Cẩm Đường còn giữ dáng nông thôn: vườn cây, chợ nhỏ, nhà thờ, chùa, đình. Khi sân bay xây xong, một phần vùng này sẽ đổi khác hoàn toàn.
Người Long Thành xưa cũng có nghề trồng lúa ở những cánh đồng thấp ven sông, nghề đánh bắt ở vùng nước lợ phía nam. Phần lớn đất lúa nay đã chuyển sang đô thị, khu công nghiệp.
Những món ăn bình dân như bánh canh, bún riêu, gỏi cá, các món từ cá sông vẫn có ở các chợ trong huyện, phần lớn mang vị miền Đông Nam Bộ pha chút miền Trung, miền Bắc.
Sông Thị Vải, cảng Gò Dầu và khu công nghiệp
Phía nam Long Thành giáp sông Thị Vải, con sông sâu chảy ra vịnh Gành Rái. Nhờ sông sâu, khu vực Phước Thái có cảng Gò Dầu và khu công nghiệp Gò Dầu từ khá sớm, chuyên về hóa chất, phân bón, vật liệu.
Dọc quốc lộ 51 có các khu công nghiệp Long Thành, Long Đức, An Phước và một số khu khác, thu hút lao động từ nhiều tỉnh. Nhà trọ, chợ tự phát, quán ăn mọc dày quanh cổng các khu này.
Sông Thị Vải từng là tâm điểm của vụ ô nhiễm nổi tiếng do một nhà máy xả thải, bị phát hiện năm 2008. Vụ việc khiến cả nước chú ý tới chuyện bảo vệ môi trường nước ở các vùng công nghiệp ven sông.
Ngày nay việc quan trắc nước sông được làm thường xuyên hơn, nhưng người nuôi trồng thủy sản ven sông vẫn luôn để ý màu nước, mùi nước sau mỗi đợt mưa lớn.
Những con đường lớn chạy qua
Quốc lộ 51 là trục cũ nối Biên Hòa với Vũng Tàu, đi qua trung tâm Long Thành. Đây là con đường đông xe container, xe tải, giờ cao điểm thường kẹt.
Cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh – Long Thành – Dầu Giây thông xe toàn tuyến năm 2015, có nút giao Long Thành nối quốc lộ 51. Cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu và cao tốc Bến Lức – Long Thành là những tuyến đang được làm để kết nối sân bay với các vùng xung quanh.
Đường sắt Thủ Thiêm – Long Thành và các tuyến nối sân bay được nhắc tới trong quy hoạch; tiến độ cụ thể nên xem theo thông báo chính thức.
Từ Long Thành vào trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh theo cao tốc mất khoảng một giờ khi đường thông, nhưng có thể lâu hơn nhiều vào giờ cao điểm ở đoạn cầu Phú Mỹ, Thủ Đức.
Long Thành cũ nay thuộc đâu
Từ 1/7/2025, huyện Long Thành không còn là đơn vị hành chính. Thị trấn Long Thành và các xã cũ được sắp xếp thành một số xã mới thuộc tỉnh Đồng Nai; một số xã mới giữ lại tên quen thuộc của vùng. Danh sách cụ thể nên tra bảng sắp xếp chính thức của tỉnh.
Vì sân bay nằm trên đất Long Thành cũ, nhiều người hỏi sân bay nay thuộc xã nào. Câu trả lời phụ thuộc ranh giới các xã mới, nên khi cần ghi địa chỉ chính thức, hãy dùng thông tin trên văn bản của cơ quan nhà nước.
Long Thành cũ nằm sát Thành phố Hồ Chí Minh mới, tức vùng Bà Rịa – Vũng Tàu cũ ở phía nam bên kia sông Thị Vải. Dù vậy, Long Thành vẫn thuộc tỉnh Đồng Nai, không thuộc thành phố.
Giấy tờ ghi huyện Long Thành vẫn còn giá trị. Với hợp đồng đất đai, nhất là ở vùng quy hoạch sân bay và khu tái định cư, nên hỏi văn phòng đăng ký đất đai về cách ghi địa chỉ thửa đất.
Những điều người mới đến cần biết
Người đến Long Thành làm việc ở sân bay hay khu công nghiệp thường thuê trọ quanh thị trấn cũ hoặc các xã dọc quốc lộ 51. Nên đi xem tận nơi, hỏi giờ giấc khu trọ, đường đi làm vào giờ cao điểm.
Khi mua đất, cần cảnh giác với các dự án phân lô không phép, hợp đồng góp vốn mập mờ, đặc biệt những nơi quảng cáo "sát sân bay". Kiểm tra sổ đỏ, quy hoạch tại ủy ban xã và văn phòng đăng ký đất đai.
Mùa mưa, một số đoạn đường nội bộ ở các khu dân cư mới ngập vì hệ thống thoát nước chưa hoàn chỉnh. Nên hỏi người sống lâu năm ở khu đó trước khi quyết định.
Long Thành có bệnh viện, trường học, siêu thị đủ cho sinh hoạt thường ngày; các dịch vụ lớn hơn thì người dân về Biên Hòa hoặc Thành phố Hồ Chí Minh.
Người làm việc tại công trường sân bay hay các khu công nghiệp ven quốc lộ 51 thường làm theo ca. Nên chọn chỗ trọ có lối đi sáng, gần đường lớn, và để ý giờ đóng cổng của khu trọ. Một số khu trọ có camera, bãi giữ xe riêng, giá cao hơn nhưng an tâm hơn khi về khuya.
Khi ký hợp đồng thuê nhà, nên ghi rõ tiền cọc, tiền điện nước tính theo giá nào, thời hạn báo trước khi dọn đi, để tránh tranh chấp sau này.
Đời sống của người dân sau khi giao đất làm sân bay
Với nhiều gia đình ở các xã phía đông Long Thành, việc giao đất làm sân bay là thay đổi lớn nhất trong đời. Có nhà đã sống ba bốn thế hệ trên một mảnh vườn cao su, nay chuyển về khu tái định cư, nhà mới nhưng đất hẹp, không còn vườn để làm.
Tiền bồi thường giúp nhiều nhà xây nhà, mua xe, cho con học; nhưng cũng có nhà tiêu hết nhanh vì không quen quản lý số tiền lớn, rồi phải đi làm thuê. Chính quyền và các tổ chức có mở lớp dạy nghề, giới thiệu việc làm ở các khu công nghiệp, dịch vụ quanh sân bay.
Người lớn tuổi thường khó đổi nghề hơn. Nhiều người nhận trông giữ xe, bán quán nhỏ, làm bảo vệ; một số thuê đất ở nơi khác để tiếp tục làm vườn.
Ai đang có thân nhân ở vùng giải tỏa, khi cần làm giấy tờ đất đai, hộ khẩu cũ, nên giữ lại toàn bộ biên bản kiểm đếm, quyết định bồi thường, giấy giao nền tái định cư. Những giấy này cần cho rất nhiều thủ tục về sau.
Câu hỏi thường gặp
Huyện Long Thành nay thuộc tỉnh nào?
Long Thành cũ nay thuộc tỉnh Đồng Nai mới, hợp nhất từ Đồng Nai và Bình Phước theo Nghị quyết 202/2025/QH15. Từ 1/7/2025, cấp huyện không còn, địa bàn chia thành các xã mới.
Sân bay Long Thành có thuộc Thành phố Hồ Chí Minh không?
Không. Cảng hàng không quốc tế Long Thành nằm trên đất huyện Long Thành cũ, nay thuộc tỉnh Đồng Nai. Sân bay chỉ gần Thành phố Hồ Chí Minh về khoảng cách.
Huyện Nhơn Trạch có phải tách từ Long Thành không?
Đúng. Năm 1994, phần đất phía tây của huyện Long Thành được tách ra để lập lại huyện Nhơn Trạch. Người sinh trước năm đó ở vùng Nhơn Trạch có thể có giấy tờ ghi huyện Long Thành.
Khu tái định cư Lộc An – Bình Sơn là gì?
Đó là khu tái định cư được xây để bố trí chỗ ở cho các hộ dân phải di dời khi làm cảng hàng không quốc tế Long Thành. Khu có nhà ở, trường học, trạm y tế, chợ và hạ tầng đi kèm.
Sông Thị Vải chảy qua đâu?
Sông Thị Vải chảy ở phía nam Long Thành cũ, làm ranh giới với vùng Phú Mỹ của Bà Rịa – Vũng Tàu cũ, rồi đổ ra vịnh Gành Rái. Ven sông có cảng Gò Dầu và nhiều khu công nghiệp.
Mua đất gần sân bay Long Thành cần chú ý gì?
Cần kiểm tra sổ đỏ, quy hoạch sử dụng đất và tình trạng pháp lý tại ủy ban xã, văn phòng đăng ký đất đai. Không tin quảng cáo dự án phân lô, hợp đồng góp vốn không rõ ràng.