Huyện Long Phú là huyện ven sông Hậu ở phía đông tỉnh Sóc Trăng, có hai thị trấn Long Phú và Đại Ngãi, tồn tại đến ngày 30/6/2025. Huyện từng rất rộng, đã nhường đất lập huyện Cù Lao Dung năm 2002 và góp đất lập huyện Trần Đề năm 2009. Từ 1/7/2025, địa bàn thuộc thành phố Cần Thơ, chủ yếu là các xã Long Phú, Đại Ngãi, Tân Thạnh, Trường Khánh và một phần xã Nhơn Mỹ.
Nhắc Long Phú, người Sóc Trăng nghĩ ngay đến Đại Ngãi, phố chợ ven sông có người Hoa sinh sống lâu đời, đến bến phà qua sông Hậu, và gần đây là trung tâm điện lực. Bài này nói về lịch sử huyện, phố chợ Đại Ngãi, đồng ruộng ven sông, công nghiệp, các xã cũ và nay thuộc đâu.
Huyện mẹ của Cù Lao Dung và Trần Đề
Long Phú là tên huyện có từ lâu ở vùng ven sông Hậu của Sóc Trăng. Lúc tỉnh Sóc Trăng tái lập năm 1992, Long Phú là một huyện rộng, gồm cả dãy cù lao giữa sông Hậu và nhiều xã ven biển gần cửa Trần Đề.
Năm 2002, phần cù lao được tách ra thành huyện Cù Lao Dung. Năm 2009, một số xã phía biển của Long Phú cùng một số xã của Mỹ Xuyên được góp lại lập huyện Trần Đề. Sau hai lần nhường đất, Long Phú gọn lại thành một huyện ven sông, chủ yếu là vùng lúa và vùng chợ.
Ngay trước 7/2025, huyện gồm hai thị trấn Long Phú, Đại Ngãi và chín xã Châu Khánh, Hậu Thạnh, Long Đức, Long Phú, Phú Hữu, Song Phụng, Tân Hưng, Tân Thạnh, Trường Khánh. Huyện lỵ ở thị trấn Long Phú.
Hệ quả của các lần tách: một người ở các xã phía biển nay thuộc Trần Đề, sinh trước năm 2009, có thể có giấy khai sinh ghi huyện Long Phú hoặc Mỹ Xuyên, tuỳ xã. Một người ở An Thạnh trên cù lao sinh trước năm 2002 thì giấy ghi huyện Long Phú. Khi tra giấy tờ cũ, năm cấp là chìa khoá để biết đơn vị lúc ấy.
Đại Ngãi: phố chợ ven sông của người Hoa
Đại Ngãi là thị trấn ven sông Hậu, có lịch sử buôn bán lâu đời. Nhiều tài liệu kể người Hoa đến đây lập phố chợ từ rất sớm, buôn lúa gạo, hàng hoá theo đường sông. Đến nay khu chợ Đại Ngãi vẫn còn những dãy nhà phố cũ, hội quán, miếu của người Hoa.
Chợ Đại Ngãi buổi sáng đông người, có cá sông, tôm, rau, trái cây từ cù lao và vườn quanh vùng. Các tiệm tạp hoá, tiệm vàng, tiệm thuốc bắc nằm san sát dọc phố. Người Hoa, người Kinh, người Khmer cùng buôn bán ở đây.
Đại Ngãi cũng là điểm qua sông quan trọng. Quốc lộ 60 đi qua vùng này, nối Sóc Trăng cũ với phía Trà Vinh cũ qua cù lao. Bến phà, bến đò ở Đại Ngãi đông người nhất vào sáng sớm và chiều tối. Dự án cầu Đại Ngãi vượt sông Hậu được nhắc nhiều năm nay; khi xong, đoạn qua sông sẽ không còn phụ thuộc phà.
Từ 7/2025, thị trấn Đại Ngãi cũ cùng xã Long Đức hợp thành xã Đại Ngãi. Tên Đại Ngãi được giữ, nên người ở đây vẫn nói "dân Đại Ngãi" như trước.
Trung tâm điện lực và công nghiệp ven sông
Ở vùng Long Đức cũ, ven sông Hậu, có dự án Trung tâm Điện lực Long Phú, một công trình nhiệt điện lớn của vùng. Dự án được triển khai qua nhiều năm, có lúc chậm tiến độ. Việc thu hồi đất, tái định cư, đường vào công trình làm thay đổi đáng kể cảnh quan quanh đó.
Ven sông còn có các cơ sở chế biến nông thuỷ sản, xay xát lúa gạo, kho bãi. Sông Hậu thuận lợi cho tàu chở hàng, nên những khu đất ven sông được quy hoạch cho công nghiệp, cảng.
Người dân quanh khu công nghiệp có thêm việc làm, nhà trọ, quán ăn, nhưng cũng có những lo ngại về môi trường, bụi, nước thải. Đây là những chuyện người địa phương bàn với nhau và phản ánh qua các kênh của chính quyền.
Người mua đất gần vùng dự án nên tìm hiểu quy hoạch kỹ, vì đất ven công trình lớn thường có hành lang an toàn, có khu tái định cư, có quy định riêng về xây dựng.
Đồng lúa, vườn ven sông và phum sóc Khmer
Phía trong, cách sông Hậu một quãng, Long Phú là vùng lúa. Nước ngọt từ sông Hậu vào kênh rạch phần lớn trong năm, chỉ những năm hạn mặn nặng mới bị ảnh hưởng nhiều. Lúa hai, ba vụ tuỳ nơi, xen là vườn cây ăn trái, rau màu, ao cá.
Long Phú có nhiều phum sóc Khmer ở các xã như Châu Khánh, Tân Hưng, Trường Khánh, Phú Hữu, quanh những ngôi chùa Nam tông. Mỗi dịp Ok Om Bok, các chùa có ghe ngo về đua ở kênh Maspero. Người Khmer, người Kinh, người Hoa sống đan xen, nhiều gia đình đã pha trộn qua vài đời.
Món ăn ở Long Phú mang hương vị chung của Sóc Trăng: bún nước lèo, bánh cống, cá kho, canh chua, và những món có mắm bò hóc. Chợ Long Phú, chợ Đại Ngãi là nơi tìm các món này tươi nhất vào buổi sáng.
Đình, chùa, miếu ở Long Phú là di tích của cả ba cộng đồng. Khi đến, nên ăn mặc kín đáo, cởi giày dép khi vào chánh điện chùa Khmer, và hỏi trước khi chụp ảnh người đang lễ.
Mười một đơn vị cũ của huyện Long Phú và nay thuộc xã nào
Bảng dưới đối chiếu mười một đơn vị cấp xã của huyện Long Phú trước 7/2025 với xã mới của thành phố Cần Thơ, theo bảng đối chiếu sắp xếp năm 2025.
| Đơn vị cũ (đến 30/6/2025) | Nay thuộc (từ 1/7/2025) |
|---|---|
| Thị trấn Long Phú, xã Long Phú | Xã Long Phú |
| Thị trấn Đại Ngãi, xã Long Đức | Xã Đại Ngãi |
| Xã Châu Khánh, xã Tân Hưng, xã Tân Thạnh | Xã Tân Thạnh |
| Xã Hậu Thạnh, xã Phú Hữu, xã Trường Khánh | Xã Trường Khánh |
| Xã Song Phụng | Xã Nhơn Mỹ (cùng xã An Mỹ, Nhơn Mỹ của Kế Sách cũ) |
Vùng điện lực Long Phú ở Long Đức cũ nay thuộc xã Đại Ngãi. Xã Song Phụng cũ là phần duy nhất của Long Phú chuyển sang một xã mới mang tên của huyện khác.
Tên Phú Hữu ở đây là xã cũ của Long Phú, nay thuộc xã Trường Khánh; còn xã Phú Hữu mới của thành phố Cần Thơ nằm ở vùng Châu Thành, Hậu Giang cũ. Hai nơi cách nhau xa.
Đi lại và ghi địa chỉ ở Long Phú cũ
Từ nội ô Sóc Trăng cũ đi Long Phú, Đại Ngãi theo hướng đông bắc, quãng đường không xa; từ Cần Thơ có thể đi qua vùng Kế Sách. Xe khách, xe buýt nội tỉnh cũ có tuyến về Đại Ngãi. Giờ chạy nên hỏi tại bến.
Khi ghi địa chỉ mới, viết tên ấp, xã mới, thành phố Cần Thơ, có thể thêm tên cũ trong ngoặc, ví dụ "xã Tân Thạnh, thành phố Cần Thơ (trước là xã Châu Khánh, huyện Long Phú, tỉnh Sóc Trăng)".
Với giấy tờ đất ở vùng nay thuộc Trần Đề hay Cù Lao Dung, nếu cấp trước các năm 2009 và 2002, hồ sơ gốc có thể ghi Long Phú. Khi làm thủ tục, mang theo bản gốc và ghi rõ xã cũ để cán bộ tra đúng sổ.
Thủ tục hộ tịch, chứng thực, cư trú làm ở uỷ ban hoặc công an xã mới; việc trước đây thuộc huyện nay chuyển lên xã hoặc sở ngành thành phố Cần Thơ, nhiều việc nộp trực tuyến được.
Sông Hậu trước nhà: nghề sông và nỗi lo sạt lở
Dọc bờ sông Hậu ở Long Phú cũ, nhiều gia đình sống bằng nghề sông: đánh bắt cá tôm bằng lưới, đặt lú, chở hàng thuê bằng ghe, làm bến đò nhỏ. Sáng sớm, ghe về bến bán cá cho thương lái, cá tươi được đưa ra chợ Đại Ngãi, chợ Long Phú hoặc chở lên nội ô Sóc Trăng.
Sông Hậu đoạn gần biển chịu ảnh hưởng thuỷ triều mạnh, mỗi ngày hai lần nước lên xuống. Người sống ven sông quen tính giờ con nước để đi ghe, phơi lúa, dọn bến. Mùa gió chướng cuối năm, sóng lớn hơn, ghe nhỏ ít ra giữa sông.
Sạt lở bờ sông là nỗi lo có thật ở nhiều đoạn. Có nơi bờ lở ăn vào vườn, vào nhà, chính quyền phải làm kè hoặc di dời dân. Người mua đất ven sông nên hỏi lịch sử sạt lở của khu vực, xem có nằm trong vùng cảnh báo không, và hỏi về hành lang bảo vệ bờ sông trước khi xây dựng.
Ngược lại, có những bãi bồi mới nổi lên ven sông và quanh các cồn, người dân trồng bần, trồng chuối, làm ruộng tạm. Đất bồi có quy định quản lý riêng, không phải ai thấy bãi là được chiếm.
Long Phú sau sáp nhập: tên cũ còn ở đâu
Từ 7/2025, cái tên Long Phú còn trên bản đồ hành chính qua xã Long Phú mới, gồm thị trấn Long Phú và xã Long Phú cũ, tức vùng trung tâm huyện cũ. Tên Đại Ngãi được giữ làm tên xã. Hai tên Tân Thạnh và Trường Khánh cũng được giữ, mỗi xã mới gồm ba xã cũ.
Những tên mất đi trên giấy tờ là Châu Khánh, Tân Hưng, Hậu Thạnh, Phú Hữu, Long Đức, Song Phụng. Người dân các nơi này vẫn dùng tên cũ để gọi xóm ấp, chợ, trường, chùa. Khi hỏi đường, nói tên cũ thường được chỉ nhanh hơn tên mới.
Trường học, trạm y tế, chợ mang tên xã cũ có thể giữ tên hoặc đổi theo đơn vị mới, tuỳ quyết định của từng nơi. Bến xe, bến phà Đại Ngãi vẫn ở chỗ cũ. Người ở xa về nên hỏi người thân hoặc tra thông tin cư trú để biết địa chỉ chính thức của nhà mình.
Câu hỏi thường gặp
Huyện Long Phú cũ nay thuộc đâu?
Từ 1/7/2025, huyện Long Phú cũ thuộc thành phố Cần Thơ, theo Nghị quyết 202/2025/QH15. Địa bàn cũ nay là các xã Long Phú, Đại Ngãi, Tân Thạnh, Trường Khánh và một phần xã Nhơn Mỹ. Tên huyện không còn trên giấy tờ mới.
Long Phú đã nhường đất lập những huyện nào?
Năm 2002, phần cù lao của Long Phú tách thành huyện Cù Lao Dung. Năm 2009, một số xã phía biển của Long Phú cùng một số xã của Mỹ Xuyên được góp lại lập huyện Trần Đề. Giấy tờ cũ ở hai vùng này có thể ghi huyện Long Phú.
Thị trấn Đại Ngãi nay là xã nào?
Theo bảng đối chiếu sắp xếp năm 2025, thị trấn Đại Ngãi cũ cùng xã Long Đức hợp thành xã Đại Ngãi, thành phố Cần Thơ. Tên Đại Ngãi được giữ làm tên xã mới, khu phố chợ cũ vẫn ở chỗ cũ.
Trung tâm Điện lực Long Phú ở đâu?
Trung tâm Điện lực Long Phú nằm ở vùng xã Long Đức cũ, ven sông Hậu, nay thuộc xã Đại Ngãi, thành phố Cần Thơ. Đây là công trình nhiệt điện lớn được triển khai qua nhiều năm, tiến độ nên theo dõi thông tin chính thức.
Xã Phú Hữu cũ của Long Phú có phải xã Phú Hữu mới không?
Không. Xã Phú Hữu cũ của huyện Long Phú nay thuộc xã Trường Khánh. Xã Phú Hữu mới của thành phố Cần Thơ nằm ở vùng huyện Châu Thành của Hậu Giang cũ, là một nơi khác.
Đại Ngãi có gì đáng xem?
Đại Ngãi có khu phố chợ ven sông với nhà phố cũ, hội quán, miếu của người Hoa, chợ sáng đông đúc, bến qua sông Hậu. Đây là nơi thấy rõ lịch sử buôn bán đường sông của vùng Sóc Trăng cũ.