Huyện Krông Pắc là đơn vị cấp huyện của Đắk Lắk cũ nằm ngay phía đông Buôn Ma Thuột, trên quốc lộ 26, trung tâm là thị trấn Phước An. Đây là vùng nông nghiệp đông dân, nổi tiếng với sầu riêng, cà phê, hồ tiêu, có cả ruộng lúa ở vùng trũng phía nam. Từ 1/7/2025, huyện không còn là cấp hành chính; địa bàn được sắp xếp thành các xã của tỉnh Đắk Lắk mới.
Với người đi từ Nha Trang lên Buôn Ma Thuột, Krông Pắc là chặng cuối trước khi vào thành phố: hai bên đường dày đặc vườn cây, đại lý nông sản, quán xá. Bài này đi qua vị trí, các xã cũ, câu chuyện sầu riêng, cà phê, đời sống dọc quốc lộ và cách đọc địa chỉ Krông Pắc cũ sau năm 2025.
Vị trí và tên gọi Krông Pắc
Krông Pắc nằm ở phía đông thành phố Buôn Ma Thuột. Phía tây giáp thành phố và Cư Kuin, phía đông giáp Ea Kar, phía bắc là vùng Cư M'gar, Krông Búk, Krông Năng, phía nam là Krông Bông. Quốc lộ 26 chạy xuyên huyện theo hướng tây đông.
Tên huyện lấy theo tên sông Krông Pắc, một dòng sông chảy qua phía nam huyện, đổ về sông Krông Ana. Chữ "krông" là sông trong tiếng Ê Đê. Giống các tên Krông khác, khi ghi trên giấy tờ nên ghi đủ tỉnh để khỏi nhầm.
Địa hình Krông Pắc chủ yếu là cao nguyên đất đỏ bazan ở phía bắc, thấp dần xuống vùng trũng ven sông ở phía nam. Đất đỏ là nền của vườn cà phê, sầu riêng, hồ tiêu; vùng trũng có ruộng lúa, ao cá.
Krông Pắc là một trong những huyện đông dân của Đắk Lắk cũ. Dân cư tập trung dọc quốc lộ 26 và các tỉnh lộ, nhà cửa nối dài gần như liền mạch từ ranh giới thành phố tới Phước An, khiến người lạ khó nhận ra đâu là hết thành phố, đâu là bắt đầu huyện.
Thị trấn Phước An và các xã trước 7/2025
Thị trấn Phước An là trung tâm huyện, nằm trên quốc lộ 26. Đây là nơi có các cơ quan, chợ lớn, trường học, trung tâm y tế, bến xe. Chợ Phước An đông từ sáng sớm, bán nông sản, vật tư, hàng tiêu dùng cho cả vùng.
Các xã của Krông Pắc trước 7/2025 gồm nhiều tên Ê Đê như Ea Kly, Ea Kênh, Ea Knuếc, Ea Phê, Ea Yông, Ea Uy, Ea Hiu, Ea Kuăng, Ea Yiêng, cùng các xã tên Việt như Hòa An, Hòa Đông, Hòa Tiến, Tân Tiến, Vụ Bổn và xã Krông Búk. Số xã khá nhiều, phản ánh mật độ dân cư cao.
Xã Krông Búk của huyện Krông Pắc là một xã, khác với huyện Krông Búk ở phía bắc. Đây là chỗ dễ nhầm nhất khi tra địa chỉ: gặp "Krông Búk" trên giấy tờ, cần xem là xã thuộc Krông Pắc hay huyện Krông Búk.
Các xã dọc quốc lộ như Ea Kly, Ea Kênh, Ea Phê, Ea Yông đông đúc, nhiều cửa hàng. Các xã phía nam như Vụ Bổn, Ea Yiêng, Ea Uy nằm về phía vùng trũng, có ruộng lúa, xen các thôn của người từ nhiều miền đến lập nghiệp.
Sầu riêng Krông Pắc
Trong hơn mười năm gần đây, sầu riêng trở thành cây làm nên tên tuổi của Krông Pắc. Xã Ea Knuếc và các xã lân cận được nhắc tới nhiều nhất, nhiều vườn trồng từ trước khi sầu riêng thành phong trào. Tên "sầu riêng Krông Pắc", "sầu riêng Ea Knuếc" được thương lái và người mua dùng như một nhãn quen.
Mùa sầu riêng ở đây thường vào giữa năm, muộn hơn miền Tây Nam Bộ. Dọc quốc lộ 26 và các đường liên xã xuất hiện hàng loạt điểm thu mua, kho đóng gói, xe tải lạnh. Nhiều gia đình đổi đời nhờ vài vụ sầu riêng được giá.
Mặt khác, trồng sầu riêng đòi hỏi vốn lớn, nhiều nước, nhiều phân thuốc. Có năm giá xuống, có năm vườn bị bệnh, quả rụng, nhiều hộ mắc nợ. Một số vườn bị chặt bỏ cà phê quá nhanh để trồng sầu riêng, khi gặp năm hạn thì cả hai đều thiệt.
Người mua sầu riêng tại vườn nên hỏi rõ giống, độ chín, cách tính giá, và tránh mua quả bị cắt non, ép chín. Người đến để mua đất trồng sầu riêng nên tìm hiểu kỹ nguồn nước, kỹ thuật, và hỏi thăm những hộ đã trồng lâu năm trong vùng.
Cà phê, hồ tiêu và lúa vùng trũng
Trước khi sầu riêng phát triển, Krông Pắc là vùng cà phê, hồ tiêu lớn. Hiện nay phần lớn vườn vẫn giữ cà phê làm cây chính, xen sầu riêng, hồ tiêu, bơ. Mùa thu hoạch cà phê cuối năm, Phước An và các xã dọc quốc lộ phủ kín sân phơi.
Phía nam huyện, vùng trũng ven sông Krông Pắc, Krông Ana có ruộng lúa nước, ao cá. Đây là một phần của vùng lúa trải từ Krông A Na, Lắk sang. Những năm mưa lớn, nước sông lên, ruộng thấp bị ngập, người dân phải gặt chạy lũ.
Chăn nuôi heo, gà, bò theo hộ và trang trại khá phát triển ở Krông Pắc, gần thị trường tiêu thụ là thành phố Buôn Ma Thuột. Nhiều cơ sở chế biến thức ăn chăn nuôi, sơ chế nông sản đặt dọc quốc lộ 26.
Nguồn nước là vấn đề lớn với cả cà phê lẫn lúa. Krông Pắc có nhiều hồ thuỷ lợi lớn nhỏ, kênh mương dẫn nước. Mùa khô hạn, việc chia nước giữa vườn cây công nghiệp và ruộng lúa thường cần chính quyền điều phối.
Người Ê Đê và những làng đến từ nhiều miền
Các buôn Ê Đê ở Krông Pắc nằm rải rác ở các xã mang tên Ê Đê, giữ nhà dài, bến nước, cồng chiêng. Một số buôn ở gần quốc lộ đã đô thị hoá nhanh, nhà xây xen nhà dài, đời sống chuyển sang buôn bán, làm dịch vụ.
Người Kinh ở Krông Pắc đến từ nhiều tỉnh miền Bắc, miền Trung qua các đợt di dân, khai hoang. Nhiều xã có các thôn mang tên quê cũ hoặc tên số, các nhà thờ họ, đình làng dựng theo kiểu quê gốc.
Đồng bào Tày, Nùng, Dao từ phía Bắc vào sinh sống ở một số xã phía nam huyện. Họ giữ nhiều phong tục, món ăn của quê cũ, tổ chức chợ phiên, lễ Tết theo truyền thống.
Vì gần thành phố, nhiều người Krông Pắc đi làm, đi học ở Buôn Ma Thuột trong ngày. Lối sống ở các xã dọc quốc lộ vì thế khá giống ven đô, trong khi các xã xa vẫn giữ nhịp nông thôn.
Đi lại trên quốc lộ 26 qua Krông Pắc
Quốc lộ 26 là trục chính của Krông Pắc. Từ trung tâm Buôn Ma Thuột đi về phía đông là vào địa bàn huyện ngay, đi tiếp một đoạn là tới Phước An. Xe khách tuyến Buôn Ma Thuột – Nha Trang, xe buýt nội tỉnh đều qua đây.
Đoạn quốc lộ qua Krông Pắc rất đông xe: xe tải chở nông sản, xe khách, xe máy, xe công nông ra vào từ các ngõ. Mùa sầu riêng và mùa cà phê, mật độ xe càng tăng. Người lái xe cần đi chậm, chú ý ở các điểm thu mua, chợ, trường học.
Sân bay Buôn Ma Thuột nằm ở phía đông thành phố, khá gần ranh giới với Krông Pắc. Người ở Phước An, Ea Kly đi máy bay khá thuận tiện so với nhiều huyện khác.
Từ Phước An có các tỉnh lộ đi về phía nam sang Krông Bông, về phía bắc sang Krông Năng, Krông Búk. Các tuyến này qua nhiều vườn cây, đường hẹp, nên hỏi đường khi đi lần đầu.
Chợ Phước An và nhịp buôn bán nông sản
Chợ Phước An họp từ tờ mờ sáng. Người các xã chở rau, gà, trứng, trái cây đến bán; người buôn từ thành phố xuống lấy hàng. Đến khoảng giữa buổi, chợ thưa dần, chỉ còn các sạp tạp hoá, quần áo, đồ gia dụng mở cả ngày.
Dọc quốc lộ quanh Phước An là dãy đại lý thu mua cà phê, hồ tiêu, sầu riêng, cửa hàng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, máy bơm. Giá thu mua được viết tay trên bảng trước cửa, thay đổi theo ngày. Người làm vườn quen ghé vài đại lý để so trước khi bán.
Mua phân bón, vật tư theo kiểu ghi nợ đến mùa trả là tập quán lâu năm ở đây. Cách làm này giúp nông dân có vốn đầu vụ, nhưng khi mất mùa, mất giá thì nợ dồn sang năm sau. Người mới vào nghề nên tính kỹ, ghi chép rõ ràng từng khoản mua chịu.
Những năm gần đây, nhiều hộ trẻ ở Krông Pắc bán nông sản qua mạng, tự đóng gói cà phê rang, sầu riêng, bơ gửi đi các tỉnh. Hình thức này còn nhỏ nhưng cho thấy cách làm ăn của vùng đang đổi khác.
Krông Pắc cũ sau ngày 1/7/2025
Từ 1/7/2025, huyện Krông Pắc không còn là cấp hành chính. Thị trấn Phước An và các xã cũ được sắp xếp thành một số xã mới lớn hơn, trực thuộc tỉnh Đắk Lắk. Khu trung tâm Phước An vẫn là đầu mối buôn bán của vùng.
Với một huyện có nhiều xã như Krông Pắc, số xã mới sau sắp xếp ít hơn nhiều so với trước. Nhiều thôn, buôn sẽ thuộc xã mới có tên khác với xã cũ. Tên xã mới nên tra trên danh sách chính thức của tỉnh hoặc hỏi ủy ban xã nơi cư trú.
Khi ghi địa chỉ, nên ghi tên xã mới, tỉnh Đắk Lắk, kèm chú thích tên xã cũ và huyện Krông Pắc. Với địa chỉ ở xã Krông Búk cũ của Krông Pắc, càng nên ghi rõ tên huyện cũ để khỏi nhầm với huyện Krông Búk.
Các hợp đồng mua bán vườn, thu mua sầu riêng, cà phê làm trước 7/2025 vẫn có hiệu lực. Khi sang tên đất, cơ quan sẽ cập nhật theo tên xã mới. Người dân có thắc mắc nên hỏi bộ phận một cửa của ủy ban xã.
Câu hỏi thường gặp
Huyện Krông Pắc cũ nay thuộc tỉnh nào?
Từ 1/7/2025, địa bàn huyện Krông Pắc cũ thuộc tỉnh Đắk Lắk mới, gồm Đắk Lắk cũ và Phú Yên cũ, theo Nghị quyết 202/2025/QH15. Thị trấn Phước An và các xã cũ được sắp xếp lại thành xã mới.
Trung tâm huyện Krông Pắc ở đâu?
Trung tâm huyện Krông Pắc trước 7/2025 là thị trấn Phước An, nằm trên quốc lộ 26 ở phía đông Buôn Ma Thuột. Đây là nơi có chợ lớn, cơ quan huyện, trường học và bến xe.
Sầu riêng Krông Pắc nổi tiếng ở xã nào?
Xã Ea Knuếc và các xã lân cận của Krông Pắc cũ được nhắc tới nhiều nhất về sầu riêng. Mùa sầu riêng thường vào giữa năm, dọc quốc lộ 26 có nhiều điểm thu mua và kho đóng gói.
Xã Krông Búk và huyện Krông Búk có phải một không?
Không. Xã Krông Búk là một xã của huyện Krông Pắc cũ, còn huyện Krông Búk là huyện ở phía bắc tỉnh cũ, gần Buôn Hồ. Khi gặp tên này trên giấy tờ, cần xem kỹ là xã hay huyện.
Từ Buôn Ma Thuột đi Phước An mất bao lâu?
Phước An nằm khá gần thành phố trên quốc lộ 26 về phía đông, đi xe máy hoặc ô tô chỉ mất một quãng ngắn. Đường đông xe, nhất là mùa thu hoạch, nên đi chậm và chú ý các điểm chợ, trường học.
Krông Pắc có trồng lúa không?
Có. Phía nam huyện là vùng trũng ven sông Krông Pắc, Krông Ana, có ruộng lúa nước và ao cá. Đây là một phần của vùng lúa trải từ Krông A Na, Lắk sang, bên cạnh vùng cà phê, sầu riêng phía bắc.