Huyện Bình Chánh là huyện ngoại thành phía tây nam của TP Hồ Chí Minh, huyện lỵ đặt ở thị trấn Tân Túc, tồn tại tới ngày 30/6/2025. Từ 1/7/2025, đất Bình Chánh cũ chủ yếu thuộc bảy xã của TP Hồ Chí Minh: Vĩnh Lộc, Tân Vĩnh Lộc, Bình Lợi, Tân Nhựt, Bình Chánh, Hưng Long và Bình Hưng.
Bình Chánh là con đường mà gần như ai từ miền Tây lên thành phố cũng đi qua: quốc lộ 1, cao tốc TP Hồ Chí Minh – Trung Lương, đại lộ Nguyễn Văn Linh đều chạy qua đất huyện. Bên cạnh dòng xe ấy là một vùng đất từng rất nghèo, đất phèn trũng, nhiều kênh rạch, đến nay vẫn còn ruộng lúa, ao cá, vườn rau xen giữa các khu dân cư mới.
Bài này kể về các lần huyện nhường đất cho quận mới, chuyện khai hoang đất phèn, những làng nghề còn lại, và bảy xã mới.
Một huyện lớn liên tục nhường đất cho quận mới
Thời Việt Nam Cộng hòa, Bình Chánh là một quận của tỉnh Gia Định. Sau năm 1976, Bình Chánh thành huyện ngoại thành của TP Hồ Chí Minh, một huyện rất rộng, ôm cả vùng An Lạc, Bình Trị Đông, Bình Hưng Hòa, Tân Tạo sát nách Chợ Lớn.
Năm 2003, Nghị định 130/2003/NĐ-CP tách thị trấn An Lạc và các xã Bình Hưng Hòa, Bình Trị Đông, Tân Tạo cùng một phần đất lân cận để lập quận Bình Tân. Bình Chánh mất phần đông dân nhất, đồng thời phải dời trung tâm huyện. Thị trấn Tân Túc được chọn làm huyện lỵ mới. Từ đó tới tháng 6/2025, Bình Chánh có một thị trấn và mười lăm xã, gồm các tên như Vĩnh Lộc A, Vĩnh Lộc B, Lê Minh Xuân, Phạm Văn Hai, Đa Phước, Quy Đức, Hưng Long, Phong Phú, An Phú Tây, Tân Kiên, Tân Nhựt, Tân Quý Tây, Bình Hưng, Bình Lợi, Bình Chánh.
Suốt hai mươi năm sau đó, nhiều đề án bàn chuyện đưa Bình Chánh lên quận, vì dân số và nhà ở tăng nhanh ở các xã giáp Bình Tân, Quận 8. Đề án ấy chưa thành hiện thực thì cấp huyện được bỏ vào tháng 7/2025.
Đất phèn Lê Minh Xuân, Phạm Văn Hai và những năm khai hoang
Phía tây Bình Chánh, giáp tỉnh Long An cũ, là vùng trũng nhiễm phèn nặng. Trước năm 1975 nơi này nhiều đầm lầy, cỏ lác, tràm, dân cư thưa. Sau năm 1976, thành phố đưa lực lượng thanh niên xung phong và nhiều gia đình về khai hoang, đào kênh xổ phèn, lập nông trường. Tên các xã Lê Minh Xuân, Phạm Văn Hai ra đời từ giai đoạn đó, đặt theo tên những người có công trong kháng chiến.
Những năm khai hoang rất gian khổ: nước phèn chua, muỗi, đường sá lầy lội mùa mưa. Dần dần, nhờ hệ thống kênh mương, đất được cải tạo để trồng lúa, khóm, mía, rau, nuôi cá. Từ những năm 2000, một phần đất được dùng làm khu công nghiệp Lê Minh Xuân, khu dân cư, khu tái định cư.
Ngày nay đi trên các đường Trần Văn Giàu, Thanh Niên, Láng Le Bàu Cò, vẫn thấy ruộng lúa, ao cá, vườn rau xen giữa xưởng sản xuất và nhà mới xây. Một số khu vực còn giữ những rặng tràm và kênh nước đen phèn, gợi nhớ vùng đất ngày xưa.
Nghề, chợ và nơi chốn quen thuộc của Bình Chánh cũ
Làng se nhang Lê Minh Xuân. Nhiều hộ làm nhang từ nhiều chục năm, phơi những bó chân nhang nhuộm đỏ trên sân, hiên nhà, rộ nhất vào các tháng cuối năm âm lịch. Đây là nơi khách chụp ảnh hay ghé, nên hỏi chủ nhà trước khi vào sân.
Thị trấn Tân Túc và chợ Đệm. Trung tâm huyện cũ nằm dọc quốc lộ 1, quanh chợ Tân Túc và khu chợ Đệm gần nút giao cao tốc. Đây là nơi người dân các xã lên làm thủ tục, mua sắm.
Khu Vĩnh Lộc. Phía bắc huyện cũ giáp Bình Tân, Hóc Môn, nơi có khu công nghiệp Vĩnh Lộc và các khu dân cư đông công nhân.
Bình Hưng và khu Trung Sơn. Phía đông giáp Quận 8, là khu đô thị hóa nhanh nhất, nhiều chung cư, nhà phố, gần như liền với nội thành.
Khu xử lý chất thải Đa Phước. Nằm ở phía nam huyện cũ, là nơi tiếp nhận một phần lớn rác sinh hoạt của thành phố. Người dân quanh đó từng nhiều lần phản ánh về mùi.
Bảy xã mới trên đất Bình Chánh cũ
Bảng chỉ ghi hướng chính để dễ hình dung. Một vài mảnh đất ở rìa có thể đi theo phường, xã giáp ranh; muốn chắc hãy tra theo địa chỉ cụ thể.
| Xã mới | Nằm ở hướng | Tên gọi gắn với |
|---|---|---|
| Vĩnh Lộc | Phía bắc, giáp Bình Tân cũ | Vùng Vĩnh Lộc, khu công nghiệp Vĩnh Lộc |
| Tân Vĩnh Lộc | Phía bắc, tây bắc | Vùng Vĩnh Lộc phía tây |
| Bình Lợi | Phía tây | Xã Bình Lợi cũ, vùng đất phèn giáp Long An cũ |
| Tân Nhựt | Phía tây nam | Xã Tân Nhựt cũ |
| Bình Chánh | Phía nam, trục quốc lộ 1 | Tên huyện, tên xã Bình Chánh cũ |
| Hưng Long | Phía nam | Xã Hưng Long cũ |
| Bình Hưng | Phía đông, giáp Quận 8 cũ | Xã Bình Hưng cũ, khu Trung Sơn |
Bảng mang tính tham khảo, không thay cho văn bản chính thức. Một xã cũ lớn có thể được chia cho hai xã mới. Khi làm giấy tờ, nên tra theo tên ấp, tổ dân phố và số nhà trên cổng dịch vụ công hoặc hỏi trực tiếp ủy ban xã.
Đi qua Bình Chánh cũ: những trục đường và nút kẹt
Ba trục lớn nối thành phố với miền Tây đều chạy qua Bình Chánh cũ. Quốc lộ 1 đi từ vòng xoay An Lạc qua Tân Túc, Bình Chánh rồi sang Bến Lức. Cao tốc TP Hồ Chí Minh – Trung Lương bắt đầu từ nút giao gần chợ Đệm. Đại lộ Nguyễn Văn Linh chạy ngang phía đông, nối Quận 7 với quốc lộ 1. Thêm vào đó là các tỉnh lộ dẫn sang Đức Hòa, Long An cũ, nay thuộc tỉnh Tây Ninh.
Vì vậy các ngày lễ, Tết, đoạn quốc lộ 1 và cửa ngõ cao tốc qua Bình Chánh cũ thường kẹt rất lâu, cả chiều đi lẫn chiều về. Người về quê miền Tây nên đi sớm, theo dõi thông báo phân luồng của lực lượng giao thông, và nghĩ tới việc đi xe khách đặt vé trước thay vì tự chạy xe máy đường dài.
Trong huyện cũ, nhiều đường liên xã nhỏ, hai bên là kênh, đi ban đêm thiếu đèn. Người lạ đường nên đi ban ngày, chạy chậm qua cầu nhỏ, và cẩn thận với xe ben, xe tải chở vật liệu trên các tuyến dẫn vào công trình.
Giấy tờ đất ở Bình Chánh cũ: chuyện ấp, xã và quận Bình Tân
Đất Bình Chánh cũ có nhiều giao dịch nhà đất, nhiều đất nông nghiệp chuyển đổi, nên giấy tờ thường phức tạp hơn nội thành. Một mảnh đất có thể đã qua các lớp: xã của quận Bình Chánh tỉnh Gia Định trước 1975, xã của huyện Bình Chánh từ 1976, có nơi sang phường của quận Bình Tân từ năm 2004, và từ tháng 7/2025 là xã hoặc phường mới.
Trước khi mua đất ở vùng này, nên kiểm tra quy hoạch sử dụng đất tại cơ quan có thẩm quyền, xem đất có thuộc diện quy hoạch giao thông, kênh mương, cây xanh hay không, và chỉ giao dịch khi có giấy chứng nhận hợp lệ. Đất vườn, đất ruộng chưa chuyển mục đích sẽ không xây nhà ở được, dù người bán hứa hẹn ra sao.
Với người đang ở và giữ giấy tờ cũ, giấy đã cấp vẫn còn giá trị. Khi có nhu cầu sang tên, tách thửa, thế chấp, hồ sơ sẽ được cập nhật theo tên xã mới.
Ăn gì ở Bình Chánh cũ: món đồng, món sông và quán ven quốc lộ
Bình Chánh cũ ăn uống theo kiểu vùng ven: món đồng ruộng, món kênh rạch, và quán phục vụ xe đường dài. Dọc quốc lộ 1 qua Tân Túc, Bình Chánh có nhiều quán cơm, hủ tiếu, bánh canh mở sớm, phục vụ tài xế xe khách, xe tải về miền Tây. Đi sâu vào các xã phía tây như Lê Minh Xuân, Tân Nhựt, Bình Lợi cũ, có những quán lẩu cá đồng, cá lóc nướng trui, gà vườn, ốc bươu, mở trong vườn có ao, có chòi lá.
Các chợ xã cũ như chợ Tân Túc, chợ Hưng Long bán nhiều sản vật địa phương: rau muống, rau nhút, cá rô, cá lóc, lươn, khóm, mía. Người thành phố cuối tuần hay chạy xuống ăn trưa rồi mua rau cá mang về.
Khi ăn ở quán vườn, nên hỏi giá theo ký với cá, gà, lươn trước khi chọn món, và ghé quán có đông khách địa phương. Đường vào nhiều quán là đường đất nhỏ, mùa mưa trơn, nên chạy chậm và về trước khi trời tối.
Bình Chánh cũ và vùng giáp ranh Long An cũ
Ranh phía tây và tây nam của Bình Chánh cũ giáp các huyện Đức Hòa, Bến Lức, Cần Giuộc của tỉnh Long An cũ, nay đều thuộc tỉnh Tây Ninh. Trên thực tế, ranh này chỉ là con kênh, con đường hay hàng cột mốc; hai bên ranh là cùng một kiểu đồng ruộng, cùng một kiểu khu dân cư mới, nhiều gia đình có họ hàng hai bên.
Điều đó dẫn tới chuyện dễ nhầm khi mua bán đất: một khu dân cư quảng cáo là gần Bình Chánh có thể nằm hẳn bên đất Long An cũ, nay là tỉnh Tây Ninh, với quy định, bảng giá đất và nơi làm thủ tục khác hẳn TP Hồ Chí Minh. Trước khi đặt cọc, hãy xem trên giấy chứng nhận ghi xã nào, tỉnh nào.
Với người đi làm, nhiều công nhân ở trọ bên đất Long An cũ mà làm ở khu công nghiệp Bình Chánh cũ hoặc ngược lại. Việc đăng ký tạm trú, gửi con đi học, khám chữa bệnh bảo hiểm theo nơi ở, nên cần biết rõ chỗ mình ở thuộc tỉnh nào sau tháng 7/2025.
Câu hỏi thường gặp
Huyện Bình Chánh cũ nay thuộc những xã nào?
Từ 1/7/2025, đất Bình Chánh cũ chủ yếu thuộc bảy xã của TP Hồ Chí Minh là Vĩnh Lộc, Tân Vĩnh Lộc, Bình Lợi, Tân Nhựt, Bình Chánh, Hưng Long và Bình Hưng. Ranh cụ thể cần tra theo địa chỉ.
Quận Bình Tân có phải tách từ Bình Chánh không?
Đúng. Năm 2003, Nghị định 130/2003/NĐ-CP tách thị trấn An Lạc và các xã Bình Hưng Hòa, Bình Trị Đông, Tân Tạo của Bình Chánh để lập quận Bình Tân. Sau đó huyện lỵ Bình Chánh dời về Tân Túc.
Huyện lỵ Bình Chánh ở đâu?
Từ năm 2003 tới tháng 6/2025, huyện lỵ Bình Chánh đặt ở thị trấn Tân Túc, dọc quốc lộ 1. Trước đó trung tâm huyện ở khu An Lạc, nay thuộc đất Bình Tân cũ.
Vì sao xã ở Bình Chánh có tên người như Lê Minh Xuân, Phạm Văn Hai?
Đây là các xã lập sau năm 1975 trên vùng đất khai hoang, được đặt theo tên những người có công trong kháng chiến của vùng. Từ tháng 7/2025, hai tên này không còn là tên xã.
Làng nhang Lê Minh Xuân còn hoạt động không?
Một số hộ vẫn làm nhang, nhất là các tháng cuối năm âm lịch khi nhu cầu tăng. Người đến tham quan nên đi ban ngày, hỏi phép chủ nhà trước khi vào sân và chụp ảnh.