Ngay trước ngày 1/7/2025, tỉnh Hậu Giang có tám đơn vị cấp huyện: thành phố Vị Thanh (tỉnh lỵ), thành phố Ngã Bảy, thị xã Long Mỹ và năm huyện Châu Thành, Châu Thành A, Long Mỹ, Phụng Hiệp, Vị Thủy. Từ 1/7/2025, theo Nghị quyết 202/2025/QH15, toàn tỉnh nhập vào thành phố Cần Thơ; cấp huyện bị bỏ, phường xã được sắp xếp lại.
Hậu Giang là tỉnh trẻ nhất đồng bằng sông Cửu Long, chỉ tồn tại hơn hai mươi năm dưới cái tên ấy, nhưng vùng đất thì cũ: kênh xáng đào từ đầu thế kỷ 20, chợ nổi Ngã Bảy, vườn khóm Cầu Đúc, ruộng mía Phụng Hiệp, những trận đánh Tầm Vu thời kháng chiến. Dưới đây là các lớp tên gọi, tám đơn vị cấp huyện, ba vùng đất khác nhau trong tỉnh và cách đọc một địa chỉ Hậu Giang cũ sau ngày sáp nhập.
Hai tỉnh Hậu Giang: đừng lẫn tỉnh lớn 1976–1991 với tỉnh nhỏ 2004–2025
Cái tên Hậu Giang từng được dùng cho hai tỉnh khác nhau. Tỉnh Hậu Giang thứ nhất lập năm 1976, gồm cả vùng Cần Thơ lẫn vùng Sóc Trăng, tỉnh lỵ đặt ở Cần Thơ. Năm 1991, tỉnh lớn ấy được chia thành tỉnh Cần Thơ và tỉnh Sóc Trăng, cái tên Hậu Giang tạm biến mất khỏi bản đồ hành chính.
Tỉnh Hậu Giang thứ hai ra đời ngày 1/1/2004, theo Nghị quyết 22/2003/QH11 của Quốc hội chia tỉnh Cần Thơ làm đôi. Phần đô thị và ven sông Hậu ở phía bắc thành thành phố Cần Thơ trực thuộc trung ương; phần nông thôn sâu phía nam thành tỉnh Hậu Giang mới, tỉnh lỵ đặt ở Vị Thanh. Đây là tỉnh mà bài này nói tới.
Hai tỉnh khác nhau nhiều về diện tích và địa bàn. Người sinh ở Sóc Trăng năm 1985 có giấy khai sinh ghi tỉnh Hậu Giang; người sinh ở Vị Thanh năm 2010 cũng ghi tỉnh Hậu Giang, nhưng hai nơi ấy thuộc hai tỉnh khác nhau suốt giai đoạn 2004–2025. Khi đọc giấy tờ cũ, nhìn năm cấp là biết đang gặp Hậu Giang nào.
Lùi xa hơn, vùng Vị Thanh, Long Mỹ từng thuộc tỉnh Chương Thiện thời 1961–1975, tỉnh lỵ cũng đặt ở Vị Thanh. Sau năm 1976 tên Chương Thiện không còn dùng, vùng đất nhập vào tỉnh Hậu Giang thứ nhất. Người lớn tuổi ở Vị Thanh, Long Mỹ đôi khi vẫn nhắc tên Chương Thiện khi kể chuyện cũ.
Từ tỉnh Cần Thơ cũ: những đơn vị nào thành tỉnh Hậu Giang năm 2004
Trong giai đoạn 1992–2003, tỉnh Cần Thơ gồm thành phố Cần Thơ thuộc tỉnh, thị xã Vị Thanh và các huyện như Châu Thành, Châu Thành A, Phụng Hiệp, Long Mỹ, Vị Thủy, Ô Môn, Thốt Nốt. Khi chia tỉnh năm 2004, Ô Môn, Thốt Nốt và vùng ven thành phố vào thành phố Cần Thơ trực thuộc trung ương; phần còn lại thành tỉnh Hậu Giang.
Huyện Châu Thành của tỉnh Cần Thơ cũ bị chia đôi: thị trấn Cái Răng và một số xã sát thành phố thành quận Cái Răng, phần phía nam quanh Ngã Sáu, Mái Dầm ở lại làm huyện Châu Thành của Hậu Giang. Huyện Châu Thành A cũng nhường một số xã phía bắc cho thành phố Cần Thơ. Vì thế, hai người hàng xóm cùng quê Châu Thành trên giấy tờ cũ có thể một người ở Cần Thơ, một người ở Hậu Giang suốt hai mươi năm.
Những năm đầu, tỉnh Hậu Giang có thị xã Vị Thanh và năm huyện Châu Thành, Châu Thành A, Phụng Hiệp, Long Mỹ, Vị Thủy. Các mốc nâng cấp về sau làm danh sách dài thêm: năm 2005 lập thị xã từ vùng thị trấn Phụng Hiệp, ban đầu mang tên Tân Hiệp rồi đổi thành Ngã Bảy; năm 2010 Vị Thanh lên thành phố; năm 2015 lập thị xã Long Mỹ; năm 2020 Ngã Bảy lên thành phố.
Từ năm 2020 đến hết tháng 6/2025, danh sách tám đơn vị cấp huyện không đổi nữa. Đợt sắp xếp đơn vị hành chính cấp huyện, xã giai đoạn 2023–2025 ở nhiều tỉnh khác có nhập huyện, nhưng ở Hậu Giang không có huyện nào bị nhập trước khi cả cấp huyện bị bỏ.
Tám đơn vị cấp huyện của Hậu Giang trước 1/7/2025
Bảng dưới liệt kê đủ tám đơn vị theo đúng tên ngay trước ngày sáp nhập, kèm trung tâm cũ quen gọi và điểm nhận diện. Tất cả nay đều thuộc thành phố Cần Thơ; tên phường, xã mới của từng nơi có trong bài riêng về đơn vị đó.
| Đơn vị cũ | Trung tâm quen gọi | Điểm nhận diện |
|---|---|---|
| Thành phố Vị Thanh | Khu chợ Vị Thanh bên sông Cái Lớn | Tỉnh lỵ; cuối kênh xáng Xà No; khóm Cầu Đúc |
| Thành phố Ngã Bảy | Vùng chợ nổi, thị trấn Phụng Hiệp cũ | Bảy ngả sông gặp nhau; quốc lộ 1 đi qua |
| Thị xã Long Mỹ | Phường Thuận An, Trà Lồng | Vùng ruộng trũng, vườn quýt, kênh rạch dày |
| Huyện Châu Thành | Thị trấn Ngã Sáu, Mái Dầm | Ven sông Hậu; khu công nghiệp, điện lực Sông Hậu |
| Huyện Châu Thành A | Thị trấn Một Ngàn | Dọc kênh Xà No; Cái Tắc, Rạch Gòi, Tầm Vu |
| Huyện Long Mỹ | Thị trấn Vĩnh Viễn | Vùng sâu phía nam tỉnh cũ, lúa và kênh rạch |
| Huyện Phụng Hiệp | Thị trấn Cây Dương | Huyện nhiều xã nhất; mía, Lung Ngọc Hoàng |
| Huyện Vị Thủy | Thị trấn Nàng Mau | Ruộng lúa giữa Vị Thanh và Phụng Hiệp, quốc lộ 61 |
Thứ tự trong bảng không theo cấp hay quy mô. Hai thành phố và thị xã là đô thị nhỏ, năm huyện còn lại phần lớn là nông thôn, mỗi huyện có một hoặc vài thị trấn. Khi gặp tên thị trấn trên giấy tờ cũ, cột thứ hai giúp đoán ra nó thuộc huyện nào.
Ba vùng đất trong một tỉnh nhỏ: ven sông Hậu, dọc kênh xáng và vùng trũng
Phía đông bắc là dải đất ven sông Hậu của huyện Châu Thành: đất phù sa ngọt, vườn cây ăn trái, gần thành phố Cần Thơ, có khu công nghiệp và cảng sông. Đây là vùng gắn với Cần Thơ nhiều nhất, người dân đi làm ở Cái Răng, Ninh Kiều hằng ngày.
Ở giữa là trục kênh xáng Xà No và quốc lộ 61 chạy từ Cái Tắc qua Một Ngàn, Bảy Ngàn, Rạch Gòi, Nàng Mau tới Vị Thanh. Kênh Xà No được đào đầu thế kỷ 20 để mở vùng lúa phía tây sông Hậu; chợ búa, nhà cửa mọc theo bờ kênh, nên nhiều thị trấn ở đây là những dải phố dài một bên đường, một bên kênh.
Phía nam và đông nam là vùng trũng của Phụng Hiệp, Long Mỹ, giáp Sóc Trăng, Bạc Liêu và Kiên Giang cũ, đất phèn nhiều, mùa mưa nước đứng lâu. Nơi đây có rừng tràm, khu bảo tồn Lung Ngọc Hoàng, ruộng mía, ruộng lúa và nhiều làng nuôi cá. Đường bộ vào sâu chỉ thật sự thông từ những năm 2000; trước đó đi lại chủ yếu bằng ghe xuồng.
Người Kinh là đông nhất, xen với các cộng đồng Khmer ở vùng Long Mỹ, Phụng Hiệp, Châu Thành và người Hoa ở các chợ lớn như Ngã Bảy, Vị Thanh, Cái Tắc. Bữa ăn vì vậy có cả lẩu mắm, cá lóc nướng trui, bún nước lèo, hủ tiếu. Chả cá thát lát và khóm Cầu Đúc là hai thứ người Hậu Giang hay mang đi làm quà.
Từ 1/7/2025: Hậu Giang cũ trong thành phố Cần Thơ mới
Nghị quyết 202/2025/QH15 ngày 12/6/2025 của Quốc hội sắp xếp 63 tỉnh, thành phố thành 34 đơn vị cấp tỉnh. Thành phố Cần Thơ, tỉnh Sóc Trăng và tỉnh Hậu Giang hợp lại, lấy tên thành phố Cần Thơ, trung tâm hành chính đặt ở Cần Thơ. Cùng ngày 1/7/2025, cấp huyện chấm dứt hoạt động trên cả nước.
Với vùng Hậu Giang cũ, việc này giống một cuộc trở về: từ 1976 đến 1991 vùng này cùng tỉnh với Cần Thơ, từ 1992 đến 2003 vẫn cùng tỉnh Cần Thơ, chỉ tách riêng hai mươi mốt năm rưỡi. Người lớn tuổi ở Ngã Bảy, Châu Thành hay nói vui là "về lại nhà cũ".
Theo bảng đối chiếu sắp xếp năm 2025, phần Hậu Giang cũ thành bảy phường và hai mươi mốt xã của thành phố Cần Thơ. Bảy phường là Vị Thanh, Vị Tân, Ngã Bảy, Đại Thành, Long Mỹ, Long Bình, Long Phú 1. Các xã gồm Hỏa Lựu, Châu Thành, Phú Hữu, Đông Phước, Tân Hòa, Thạnh Xuân, Trường Long Tây, Phụng Hiệp, Hiệp Hưng, Hòa An, Phương Bình, Tân Bình, Tân Phước Hưng, Thạnh Hòa, Vị Thủy, Vị Thanh 1, Vĩnh Tường, Vĩnh Thuận Đông, Vĩnh Viễn, Lương Tâm, Xà Phiên.
Có vài chỗ ranh mới vượt qua ranh huyện cũ. Xã Đông Phước mới gồm hai xã của Châu Thành cũ cộng thị trấn Cái Tắc của Châu Thành A cũ; xã Vĩnh Thuận Đông mới gồm xã cùng tên của huyện Long Mỹ cũ cộng hai xã của Vị Thủy cũ. Ranh cấp ấp, khu vực ở chỗ giáp ranh có thể còn được điều chỉnh, nên với một thửa đất cụ thể, căn cứ chắc nhất là địa chỉ đã cập nhật trên ứng dụng định danh điện tử hoặc hỏi công an xã, phường nơi đó.
Đọc một địa chỉ Hậu Giang cũ trên giấy tờ
Giấy tờ của người Hậu Giang thường có ba hoặc bốn lớp tên tỉnh. Giấy cấp từ 1976 đến 1991 ghi tỉnh Hậu Giang thứ nhất; từ 1992 đến 2003 ghi tỉnh Cần Thơ; từ 2004 đến tháng 6/2025 ghi tỉnh Hậu Giang cùng tên huyện, thị xã, thành phố; từ tháng 7/2025 ghi xã, phường mới và thành phố Cần Thơ, không còn tên huyện.
Giấy tờ cấp hợp lệ theo tên cũ vẫn có giá trị, không bắt buộc đổi chỉ vì đơn vị hành chính đổi tên. Khi làm thủ tục mới, bạn ghi địa chỉ theo đơn vị hiện hành; cán bộ tiếp nhận sẽ đối chiếu với giấy tờ gốc. Ghi thêm tên cũ trong ngoặc giúp người đọc hiểu nhanh, nhất là người ở xa.
Cách ghi dễ hiểu là tên mới trước, tên cũ sau, ví dụ: "phường Ngã Bảy, thành phố Cần Thơ (trước là phường Lái Hiếu, thành phố Ngã Bảy, tỉnh Hậu Giang)". Viết như vậy, cả bưu tá lẫn cán bộ trẻ chưa quen tên cũ đều định vị được.
Cẩn thận nhất là những tên trùng. Thành phố Cần Thơ mới có xã Châu Thành (vùng Ngã Sáu, Mái Dầm cũ) nhưng cũng từng có huyện Châu Thành ở Sóc Trăng cũ; có xã Phụng Hiệp mới không trùng toàn bộ huyện Phụng Hiệp cũ; có xã Vị Thủy mới không chứa xã Vị Thủy cũ. Khi khai trực tuyến, chọn thành phố Cần Thơ rồi đọc kỹ danh sách xã, phường thay vì bấm dòng gợi ý đầu tiên.
Câu hỏi thường gặp
Tỉnh Hậu Giang cũ nay thuộc tỉnh, thành nào?
Từ 1/7/2025, toàn bộ tỉnh Hậu Giang cũ thuộc thành phố Cần Thơ, theo Nghị quyết 202/2025/QH15. Cần Thơ, Sóc Trăng và Hậu Giang hợp lại lấy tên thành phố Cần Thơ, trung tâm hành chính đặt ở Cần Thơ; cấp huyện được bỏ.
Trước 7/2025 Hậu Giang có những huyện nào?
Hậu Giang có tám đơn vị cấp huyện: thành phố Vị Thanh, thành phố Ngã Bảy, thị xã Long Mỹ và các huyện Châu Thành, Châu Thành A, Long Mỹ, Phụng Hiệp, Vị Thủy. Danh sách này giữ nguyên từ năm 2020, khi Ngã Bảy lên thành phố, đến ngày 30/6/2025.
Tỉnh Hậu Giang thời 1976–1991 có phải tỉnh Hậu Giang sau này không?
Không. Tỉnh Hậu Giang 1976–1991 là tỉnh lớn gồm cả vùng Cần Thơ và Sóc Trăng, tỉnh lỵ ở Cần Thơ. Tỉnh Hậu Giang 2004–2025 nhỏ hơn nhiều, chỉ gồm phần phía nam tỉnh Cần Thơ cũ, tỉnh lỵ ở Vị Thanh. Hai tỉnh chỉ trùng tên.
Tỉnh Hậu Giang được lập năm nào?
Tỉnh Hậu Giang hiện đại được lập từ ngày 1/1/2004, theo Nghị quyết 22/2003/QH11 chia tỉnh Cần Thơ thành thành phố Cần Thơ trực thuộc trung ương và tỉnh Hậu Giang. Tỉnh tồn tại đến hết ngày 30/6/2025.
Địa chỉ Hậu Giang cũ nên ghi thế nào sau sáp nhập?
Ghi xã hoặc phường mới, thành phố Cần Thơ, không ghi huyện. Nên thêm tên cũ trong ngoặc, ví dụ xã Vị Thủy, thành phố Cần Thơ (trước là thị trấn Nàng Mau, huyện Vị Thủy, tỉnh Hậu Giang). Kiểm lại trên ứng dụng định danh điện tử nếu không chắc.
Giấy tờ ghi tỉnh Hậu Giang có phải đổi không?
Không bắt buộc đổi chỉ vì tỉnh đã nhập vào Cần Thơ. Căn cước, sổ đất, bằng cấp cấp hợp lệ trước đây vẫn dùng được. Khi làm thủ tục mới hoặc cấp đổi theo nhu cầu, thông tin sẽ được cập nhật theo đơn vị hành chính hiện hành.
Chương Thiện là vùng nào của Hậu Giang?
Chương Thiện là tên tỉnh thời 1961–1975, tỉnh lỵ ở Vị Thanh, gồm vùng Vị Thanh, Long Mỹ và một số vùng lân cận. Sau năm 1976 tên này không còn dùng; đất Chương Thiện nhập vào tỉnh Hậu Giang thời 1976–1991.