Thị xã Long Mỹ là đơn vị cấp huyện của tỉnh Hậu Giang từ năm 2015 đến ngày 30/6/2025, được tách ra từ vùng huyện lỵ và các xã phía bắc của huyện Long Mỹ cũ. Từ 1/7/2025, địa bàn thị xã thuộc thành phố Cần Thơ, chia thành ba phường: Long Mỹ, Long Bình và Long Phú 1.
Cái tên Long Mỹ hay làm người ngoài nhầm, vì cùng lúc có cả thị xã Long Mỹ và huyện Long Mỹ, hai đơn vị riêng biệt nằm sát nhau. Bài này nói về thị xã: vì sao có hai Long Mỹ, vùng ruộng trũng và vườn quýt, chín phường xã cũ, ba phường mới và những tên dễ nhầm khi ghi địa chỉ.
Một tên, hai đơn vị: thị xã Long Mỹ và huyện Long Mỹ
Long Mỹ là tên một vùng rất cũ ở phía tây nam sông Hậu. Thời tỉnh Chương Thiện trước năm 1975, Long Mỹ là một quận của tỉnh; sau năm 1976 là huyện của tỉnh Hậu Giang thứ nhất, rồi của tỉnh Cần Thơ, rồi từ năm 2004 của tỉnh Hậu Giang mới. Huyện lỵ đặt ở thị trấn Long Mỹ, khu chợ bên kênh mà người vùng này quen gọi là chợ Long Mỹ.
Huyện Long Mỹ trước kia rộng hơn nhiều. Cuối thập niên 1990, một phần đất phía bắc được tách ra cùng các vùng lân cận để lập huyện Vị Thủy. Năm 2015, huyện Long Mỹ lại được chia đôi: phần có huyện lỵ và các xã quanh đó thành thị xã Long Mỹ, phần phía nam ở lại làm huyện Long Mỹ với trung tâm mới ở Vĩnh Viễn.
Vì việc tách năm 2015, từ đó đến tháng 6/2025 tỉnh Hậu Giang có hai đơn vị mang tên Long Mỹ. Thị xã giữ khu chợ cũ, các cơ quan cũ của huyện; huyện thì phải xây trung tâm hành chính mới ở thị trấn Vĩnh Viễn. Một người sống ở chợ Long Mỹ từ trước năm 2015 vẫn ở nguyên chỗ, nhưng địa chỉ đổi từ "huyện Long Mỹ" sang "thị xã Long Mỹ".
Khi đọc giấy tờ trước năm 2015, gặp "huyện Long Mỹ" thì cần xem tên xã để biết nơi đó nay ở phía thị xã hay phía huyện. Các xã Long Trị, Long Trị A, Long Bình, Long Phú, Tân Phú thuộc phía thị xã; các xã Lương Tâm, Lương Nghĩa, Xà Phiên, Thuận Hòa, Thuận Hưng, Vĩnh Thuận Đông, Vĩnh Viễn A thuộc phía huyện.
Vùng ruộng trũng giữa chằng chịt kênh rạch
Đất Long Mỹ thấp, nhiều nơi phèn, mạng kênh rạch dày đặc. Trước khi có đê bao và cống, mùa mưa nước đứng trên ruộng nhiều tháng, nên người xưa làm một vụ lúa mùa, rồi đánh bắt cá đồng. Những năm sau này, hệ thống thuỷ lợi cho phép làm hai, ba vụ lúa ở nhiều nơi.
Kênh rạch không chỉ để tưới. Trong nhiều thập niên, ghe xuồng là phương tiện chính đi chợ, đi học, chở lúa. Khu chợ Long Mỹ hình thành bên bờ kênh vì thế, và nhiều nhà dân vẫn quay mặt ra kênh, sau lưng mới là đường bộ mới làm sau này.
Đường bộ về Long Mỹ được nâng cấp dần từ những năm 2000, nối với Vị Thanh, Ngã Bảy và Phụng Hiệp. Trước đó, đi từ Cần Thơ về Long Mỹ có khi phải đổi ghe, đổi xe vài lần. Người lớn tuổi vẫn nhớ thời "đi Long Mỹ mất nguyên ngày".
Mùa nước nổi ở đây không dâng cao như vùng đầu nguồn An Giang, Đồng Tháp, nhưng nước mưa và nước triều đứng lâu. Người mua đất làm nhà nên hỏi kỹ về mức ngập, đường vào mùa mưa và có cần tôn nền hay không.
Vườn quýt Long Trị và sản vật quanh chợ
Vùng Long Trị, Long Trị A cũ được biết tới với vườn quýt đường. Quýt trồng trên liếp cao, xen mương nước, giống cách lên liếp trồng khóm ở Vị Thanh. Mùa quýt chín rộ thường vào khoảng cuối năm âm lịch, khi người miền Tây mua quýt chưng Tết, nên đó cũng là lúc vườn đông khách nhất.
Một số nhà vườn mở cửa cho khách vào tham quan, hái quýt, chụp ảnh. Nếu muốn ghé, nên hỏi trước với chủ vườn; quýt là kế sinh nhai của họ, đừng tự hái hay leo lên liếp khi chưa được mời. Mua quýt tại vườn nên hỏi cách để lâu khi chở đi xa.
Ngoài quýt, các xã quanh thị xã trồng lúa, mía, chanh, cây ăn trái khác và nuôi cá trong ao, mương vườn. Chợ Long Mỹ buổi sáng có cá đồng, rau, các loại mắm, bánh dân gian; buổi chiều có nhiều quán ăn bình dân dọc đường chính.
Cách làm ăn phổ biến ở đây là kết hợp: vừa ruộng lúa, vừa vườn, vừa ao cá, thêm một nghề phụ ở chợ. Nhiều gia đình có người đi làm xa ở Cần Thơ, Bình Dương cũ hay Thành phố Hồ Chí Minh, gửi tiền về sửa nhà, đầu tư vườn.
Chín phường, xã cũ của thị xã Long Mỹ và ba phường mới
Bảng dưới đối chiếu chín đơn vị cấp xã của thị xã Long Mỹ trước 7/2025 với ba phường mới của thành phố Cần Thơ, theo bảng đối chiếu sắp xếp năm 2025. Ranh từng khu vực ở chỗ giáp ranh nên kiểm thêm trên ứng dụng định danh điện tử.
| Đơn vị cũ (đến 30/6/2025) | Nay thuộc (từ 1/7/2025) |
|---|---|
| Phường Thuận An | Phường Long Mỹ |
| Xã Long Trị | Phường Long Mỹ |
| Xã Long Trị A | Phường Long Mỹ |
| Phường Trà Lồng | Phường Long Phú 1 |
| Xã Long Phú | Phường Long Phú 1 |
| Xã Tân Phú | Phường Long Phú 1 |
| Phường Bình Thạnh | Phường Long Bình |
| Phường Vĩnh Tường | Phường Long Bình |
| Xã Long Bình | Phường Long Bình |
Vùng quýt Long Trị cũ nay nằm trong phường Long Mỹ. Khu Trà Lồng cũ nay thuộc phường Long Phú 1. Như ở nhiều nơi khác, xã cũ nay thành một phần của phường, nhưng cảnh quan vẫn là ruộng vườn.
Những tên dễ nhầm: Long Phú 1, Vĩnh Tường và hai Long Mỹ
Phường Long Phú 1 có con số trong tên, điều hiếm gặp. Một cách hiểu hợp lý là để phân biệt với vùng Long Phú của Sóc Trăng cũ, nay cũng thuộc thành phố Cần Thơ. Dù lý do chính thức là gì, khi ghi địa chỉ nên viết đủ "phường Long Phú 1", đừng bỏ con số.
Phường Vĩnh Tường cũ của thị xã Long Mỹ nay thuộc phường Long Bình. Trong khi đó, xã Vĩnh Tường mới là một xã khác, nằm ở vùng huyện Vị Thủy cũ, gồm xã Vĩnh Tường và xã Vĩnh Trung cũ của Vị Thủy. Hai nơi trùng tên nhưng không liên quan; nhầm là hồ sơ bị chuyển sai xã.
Tên Long Mỹ nay còn ở phường Long Mỹ mới, tức vùng Thuận An, Long Trị cũ. Huyện Long Mỹ cũ không có đơn vị mới nào mang tên Long Mỹ; vùng đó nay là các xã Vĩnh Viễn, Lương Tâm, Xà Phiên, Vĩnh Thuận Đông. Ai quen nói "về Long Mỹ" cần nói rõ hơn khi hỏi đường hoặc gửi hàng.
Các tên đường, tên chợ, tên trường học chưa chắc đổi theo tên phường. Trường học mang tên Long Mỹ, chợ Trà Lồng, bến đò quen gọi vẫn là cách định vị chính của người địa phương trong nhiều năm tới.
Đi lại, sống và làm giấy tờ ở Long Mỹ cũ
Từ Cần Thơ về Long Mỹ có thể đi theo hướng Ngã Bảy rồi rẽ vào, hoặc theo hướng Vị Thanh rồi xuống. Khoảng cách và thời gian tuỳ tuyến; đường vào các phường xã ven thường nhỏ, một số đoạn chỉ đi được xe máy. Mùa mưa nên hỏi người địa phương trước khi đi đường đất.
Thị xã có trường học, bệnh viện, chợ, ngân hàng; những việc chuyên sâu hơn thì người dân lên Vị Thanh, Ngã Bảy hoặc Cần Thơ. Từ 7/2025, các việc cấp thành phố được làm ở Cần Thơ hoặc trực tuyến, còn việc hằng ngày như hộ tịch, chứng thực, cư trú làm tại phường.
Người quê Long Mỹ ở xa về làm giấy tờ đất nên mang bản gốc. Với những thửa đất có từ trước 2015, giấy tờ có thể ghi huyện Long Mỹ dù đất nay thuộc phường Long Mỹ, Long Bình hay Long Phú 1. Đây không phải sai sót, chỉ là dấu vết của lần tách năm 2015.
Khi ghi địa chỉ mới, viết tên phường mới trước rồi tên cũ trong ngoặc, ví dụ "phường Long Bình, thành phố Cần Thơ (trước là phường Bình Thạnh, thị xã Long Mỹ, tỉnh Hậu Giang)". Cách ghi này giúp cả bưu tá lẫn cán bộ tiếp nhận hồ sơ hiểu nhanh.
Long Mỹ trong ký ức người miền Tây
Với nhiều người lớn tuổi ở Cần Thơ, Sóc Trăng, Bạc Liêu, Long Mỹ gợi ra một vùng xa, sâu, sông rạch chằng chịt. Trong hai cuộc kháng chiến, vùng trũng này là nơi lực lượng kháng chiến dựa vào địa hình kênh rạch để đứng chân; nhiều gia đình còn giữ chuyện kể về những năm tháng đó.
Ngày nay, Long Mỹ không còn là nơi "xa" theo nghĩa cũ. Đường bộ đã vào tới gần hết các xã, điện về từng ấp, trẻ em đi học bằng xe đạp, xe máy thay vì xuồng. Nhưng nhịp sống vẫn chậm, buổi sáng đông nhất ở chợ, buổi trưa vắng, chiều tối người ta ngồi trước nhà nhìn ra kênh.
Người từ thành phố về đây chơi thường thích những thứ đơn giản: đi xuồng trên kênh nhỏ, ăn cá đồng, ghé vườn quýt mùa Tết. Không có khu du lịch lớn; nếu muốn trải nghiệm, nên đi cùng người quen ở địa phương hoặc hỏi các nhà vườn có đón khách.
Câu hỏi thường gặp
Thị xã Long Mỹ cũ nay thuộc đâu?
Từ 1/7/2025, thị xã Long Mỹ cũ thuộc thành phố Cần Thơ, theo Nghị quyết 202/2025/QH15. Địa bàn cũ nay là ba phường: Long Mỹ, Long Bình và Long Phú 1. Tên thị xã Long Mỹ không còn trên giấy tờ mới.
Thị xã Long Mỹ và huyện Long Mỹ khác nhau thế nào?
Năm 2015, huyện Long Mỹ cũ được chia đôi: phần có chợ và huyện lỵ cũ thành thị xã Long Mỹ, phần phía nam ở lại làm huyện Long Mỹ với trung tâm ở Vĩnh Viễn. Hai đơn vị riêng biệt, cùng tồn tại đến tháng 6/2025.
Thị xã Long Mỹ được lập năm nào?
Thị xã Long Mỹ được lập năm 2015, tách từ huyện Long Mỹ của tỉnh Hậu Giang. Thị xã gồm bốn phường Thuận An, Trà Lồng, Bình Thạnh, Vĩnh Tường và năm xã Long Bình, Long Phú, Long Trị, Long Trị A, Tân Phú.
Vùng quýt Long Trị nay thuộc phường nào?
Xã Long Trị và Long Trị A cũ cùng phường Thuận An cũ nay hợp thành phường Long Mỹ, thành phố Cần Thơ. Vườn quýt vẫn ở chỗ cũ, người địa phương vẫn quen gọi vùng này là Long Trị.
Phường Long Phú 1 gồm những nơi nào?
Theo bảng đối chiếu sắp xếp năm 2025, phường Long Phú 1 gồm phường Trà Lồng, xã Long Phú và xã Tân Phú cũ của thị xã Long Mỹ. Khi ghi địa chỉ nên viết đủ con số 1 trong tên phường.
Phường Vĩnh Tường cũ của Long Mỹ có phải xã Vĩnh Tường mới không?
Không. Phường Vĩnh Tường cũ của thị xã Long Mỹ nay thuộc phường Long Bình. Xã Vĩnh Tường mới là một xã khác ở vùng huyện Vị Thủy cũ, gồm xã Vĩnh Tường và xã Vĩnh Trung cũ của Vị Thủy.