Huyện Châu Thành của tỉnh Hậu Giang là huyện ven sông Hậu ở góc đông bắc tỉnh, tồn tại từ năm 2004 đến ngày 30/6/2025, huyện lỵ ở thị trấn Ngã Sáu. Huyện là phần còn lại của huyện Châu Thành thuộc tỉnh Cần Thơ cũ sau khi Cái Răng về thành phố Cần Thơ. Từ 1/7/2025, địa bàn huyện cũ thuộc thành phố Cần Thơ, chủ yếu nằm trong ba xã Châu Thành, Phú Hữu và Đông Phước.
Châu Thành là tên huyện phổ biến nhất miền Tây, nên người ngoài hay nhầm. Châu Thành của Hậu Giang khác các Châu Thành ở An Giang, Bến Tre, Đồng Tháp hay Sóc Trăng: đây là vùng đất sát Cái Răng, có hai thị trấn Ngã Sáu, Mái Dầm, một dải ven sông Hậu đang thành khu công nghiệp lớn. Bài này đi qua lịch sử, vùng đất, công nghiệp và cách ghi địa chỉ hôm nay.
Phần còn lại của một huyện bị chia đôi năm 2004
Trước năm 2004, huyện Châu Thành của tỉnh Cần Thơ ôm cả vùng phía nam sông Cần Thơ, từ thị trấn Cái Răng xuống tới Ngã Sáu, Mái Dầm và dải ven sông Hậu. Đây là huyện ven đô của thành phố Cần Thơ thuộc tỉnh, dân cư đông, vườn cây ăn trái nhiều.
Khi tách tỉnh năm 2004, thị trấn Cái Răng và một số xã sát thành phố được đưa vào quận Cái Răng mới của thành phố Cần Thơ trực thuộc trung ương. Phần phía nam còn lại giữ tên huyện Châu Thành, thuộc tỉnh Hậu Giang, huyện lỵ đặt ở thị trấn Ngã Sáu.
Từ đó đến tháng 6/2025, huyện có hai thị trấn Ngã Sáu, Mái Dầm và sáu xã Đông Thạnh, Đông Phú, Phú Hữu, Phú Tân, Đông Phước, Đông Phước A. Danh sách tám đơn vị này ổn định suốt hơn hai mươi năm, không có lần tách nhập nào đáng kể.
Hệ quả là có những gia đình mà anh em ở cách nhau vài cây số nhưng một người là dân quận Cái Răng, một người là dân huyện Châu Thành, Hậu Giang. Từ 1/7/2025, hai người ấy lại cùng thuộc thành phố Cần Thơ, chỉ khác phường, xã.
Ngã Sáu và Mái Dầm: hai thị trấn bên sông
Ngã Sáu là nơi sáu ngả sông, rạch gặp nhau, cách đặt tên giống Ngã Bảy ở phía nam. Chợ Ngã Sáu hình thành bên ngã sông từ thời ghe xuồng là phương tiện chính, sau này là trung tâm hành chính huyện. Thị trấn nhỏ, đi bộ quanh chợ không mất nhiều thời gian.
Mái Dầm nằm phía sông Hậu, gần các tuyến đường nối Cái Răng xuống phía nam. Đây là thị trấn có chợ, có bến, gắn với vườn cây ăn trái và nghề sông nước. Nhiều người ở Mái Dầm đi làm ở các khu công nghiệp gần đó hoặc lên Cái Răng, Ninh Kiều hằng ngày.
Cả hai thị trấn mang dấu vết của thời ghe xuồng: nhà dân cũ quay mặt ra rạch, chợ có bến cho ghe đậu, các cây cầu bắc qua rạch để nối hai bờ. Những năm gần đây đường bộ, cầu bê tông mới làm cho việc đi lại bằng xe máy, ô tô thuận tiện hơn.
Người đến lần đầu nên lưu ý: tên "Ngã Sáu" và "Ngã Bảy" dễ lẫn, nhưng là hai nơi khác nhau. Ngã Sáu thuộc huyện Châu Thành cũ, gần Cần Thơ; Ngã Bảy là thành phố cũ ở phía nam, trên quốc lộ 1 xuống Sóc Trăng.
Bờ sông Hậu: từ vườn trái cây đến khu công nghiệp
Dải đất ven sông Hậu của huyện, nhất là vùng Phú Hữu, Đông Phú, nằm ở vị trí thuận lợi cho công nghiệp: sát sông lớn, tàu có thể ra vào, gần Cần Thơ. Từ khoảng những năm 2010, nơi đây hình thành khu công nghiệp Sông Hậu và Trung tâm Điện lực Sông Hậu, cùng các nhà máy, cảng chuyên dùng.
Công nghiệp mang lại việc làm cho người dân quanh vùng, làm đường sá tốt hơn, có thêm nhà trọ, quán ăn, cửa hàng. Đồng thời cũng đặt ra chuyện thu hồi đất, thay đổi cảnh quan và lo ngại về môi trường, những điều người dân nơi đây vẫn bàn với nhau.
Phía trong, cách bờ sông một quãng, vẫn còn vườn cây ăn trái: bưởi, cam, xoài, sầu riêng, chôm chôm tuỳ nơi, cùng ruộng lúa và ao cá. Nhiều nhà vườn chuyển dần sang cây có giá trị cao hơn, hoặc cho thuê đất làm nhà trọ cho công nhân.
Người tìm việc ở khu công nghiệp nên hỏi kỹ về nhà trọ, đường đi mùa mưa và chế độ của doanh nghiệp. Người mua đất gần khu công nghiệp nên tìm hiểu quy hoạch, vì vùng ven sông có thể đã được quy hoạch cho mục đích khác.
Vườn, chợ và bữa ăn ven sông
Phía trong bờ sông Hậu, nhiều ấp của Châu Thành cũ vẫn giữ dáng miệt vườn: nhà mái ngói hoặc mái tôn nằm giữa vườn cây, mương nước bao quanh, cầu nhỏ dẫn vào ngõ. Vườn trồng xen nhiều loại cây, mỗi mùa có trái khác nhau, chủ vườn bán cho thương lái hoặc mang ra chợ.
Chợ Ngã Sáu và chợ Mái Dầm buổi sáng là nơi thấy rõ sản vật địa phương: trái cây theo mùa, cá sông, tôm càng, rau đồng, bánh dân gian. Người đi chợ phần đông là dân trong vùng; khách lạ ghé vào thường được người bán chỉ cách chọn trái, cách nấu cá.
Bữa ăn ven sông có cá kho tộ, canh chua, lẩu mắm, tôm càng nướng, cá lóc nướng trui. Mùa nước nổi có cá linh, bông điên điển từ vùng trên đổ về, nhưng ít hơn các tỉnh đầu nguồn. Nhiều nhà vẫn tự làm mắm, ủ dưa cải, phơi khô cá theo cách của ông bà.
Nếu muốn ghé vườn, nên đi cùng người quen hoặc hỏi trước chủ vườn. Vườn là đất nhà người ta, không phải khu du lịch; vào khi chưa được mời, tự hái trái là điều người miền Tây rất phiền lòng dù ít khi nói ra.
Người ở Cái Răng, Ninh Kiều hay chạy xuống Châu Thành cũ cuối tuần để ăn uống, câu cá, thăm họ hàng. Khoảng cách gần làm vùng này thành nơi nghỉ ngơi quen thuộc của dân thành phố, nhất là những gia đình có gốc gác ở đây trước năm 2004.
Tám đơn vị cũ của huyện Châu Thành và nay thuộc xã nào
Bảng dưới đối chiếu tám đơn vị cấp xã của huyện Châu Thành trước 7/2025 với các xã mới của thành phố Cần Thơ, theo bảng đối chiếu sắp xếp năm 2025. Ranh từng khu vực ở chỗ giáp ranh nên kiểm thêm trên ứng dụng định danh điện tử.
| Đơn vị cũ (đến 30/6/2025) | Nay thuộc (từ 1/7/2025) |
|---|---|
| Thị trấn Ngã Sáu | Xã Châu Thành |
| Thị trấn Mái Dầm | Xã Châu Thành |
| Xã Đông Phú | Xã Châu Thành |
| Xã Phú Hữu | Xã Phú Hữu |
| Xã Phú Tân | Xã Phú Hữu |
| Xã Đông Phước | Xã Phú Hữu |
| Xã Đông Phước A | Xã Đông Phước |
| Xã Đông Thạnh | Xã Đông Phước |
Xã Đông Phước mới còn nhận thêm thị trấn Cái Tắc của huyện Châu Thành A cũ, nên không trùng hoàn toàn với ranh huyện Châu Thành cũ. Đây là một trong vài chỗ ranh mới vượt qua ranh huyện cũ ở vùng Hậu Giang.
Những tên dễ nhầm sau 7/2025
Tên Châu Thành nay là tên một xã của thành phố Cần Thơ, gồm Ngã Sáu, Mái Dầm và Đông Phú cũ. Xã Châu Thành mới không chứa toàn bộ huyện cũ; người ở Phú Hữu, Phú Tân, Đông Phước A cũ không thuộc xã Châu Thành.
Chỗ dễ nhầm nhất là tên Đông Phước. Xã Đông Phước cũ nay thuộc xã Phú Hữu mới, trong khi xã Đông Phước mới lại gồm Đông Phước A, Đông Thạnh cũ và thị trấn Cái Tắc. Một người ở xã Đông Phước cũ mà ghi "xã Đông Phước" trên giấy tờ mới là ghi sai.
Ngoài ra, ở thành phố Cần Thơ mới còn có vùng Châu Thành của Sóc Trăng cũ, quanh khu vực Thuận Hòa, Phú Tâm. Khi người khác nói "quê Châu Thành", nên hỏi thêm là Châu Thành Hậu Giang hay Châu Thành Sóc Trăng, vì hai vùng nay cùng một thành phố nhưng cách nhau khá xa.
Cách ghi an toàn là tên xã mới, thành phố Cần Thơ, rồi tên cũ trong ngoặc, ví dụ "xã Phú Hữu, thành phố Cần Thơ (trước là xã Đông Phước, huyện Châu Thành, tỉnh Hậu Giang)". Khi khai trực tuyến, đọc kỹ danh sách xã gợi ý thay vì bấm dòng đầu tiên.
Sống và đi lại ở Châu Thành cũ
Châu Thành cũ là nơi gần Cần Thơ nhất trong các huyện của Hậu Giang, nên nhiều người chọn sống ở đây và đi làm ở Cái Răng, Ninh Kiều. Giá thuê nhà, giá đất thường mềm hơn khu nội thành, đổi lại đường đi có đoạn đông xe tải, nhất là gần khu công nghiệp.
Từ Ngã Sáu, Mái Dầm lên Cái Răng có nhiều tuyến đường bộ, thời gian tuỳ giờ và tuỳ đoạn đang thi công. Giờ cao điểm sáng chiều, đoạn gần khu công nghiệp và cầu có thể kẹt; người đi làm nên chủ động xuất phát sớm.
Đời sống thường ngày xoay quanh chợ Ngã Sáu, chợ Mái Dầm và các chợ xã. Trường học, trạm y tế có ở các xã; bệnh viện lớn và trường đại học thì lên Cần Thơ. Từ 7/2025, việc hành chính hằng ngày làm ở xã, việc cấp thành phố làm ở Cần Thơ hoặc trực tuyến.
Người mua đất ở vùng ven sông nên tìm hiểu quy hoạch khu công nghiệp, hành lang bảo vệ bờ sông và nguy cơ sạt lở. Sông Hậu có những đoạn bờ bị xói, nhà dựng sát mép nước là điều cần cân nhắc kỹ.
Câu hỏi thường gặp
Huyện Châu Thành, Hậu Giang cũ nay thuộc đâu?
Từ 1/7/2025, huyện Châu Thành của tỉnh Hậu Giang cũ thuộc thành phố Cần Thơ, theo Nghị quyết 202/2025/QH15. Địa bàn cũ nay nằm trong ba xã Châu Thành, Phú Hữu và Đông Phước; xã Đông Phước còn gồm cả thị trấn Cái Tắc cũ.
Thị trấn Ngã Sáu nay thuộc xã nào?
Thị trấn Ngã Sáu cũ cùng thị trấn Mái Dầm và xã Đông Phú cũ nay hợp thành xã Châu Thành, thành phố Cần Thơ. Ngã Sáu từng là huyện lỵ huyện Châu Thành của Hậu Giang.
Châu Thành Hậu Giang có liên quan gì tới quận Cái Răng?
Trước năm 2004, cả hai thuộc huyện Châu Thành của tỉnh Cần Thơ. Khi tách tỉnh năm 2004, thị trấn Cái Răng và một số xã sát thành phố thành quận Cái Răng, phần còn lại thành huyện Châu Thành của Hậu Giang.
Xã Đông Phước cũ nay có phải xã Đông Phước mới không?
Không. Xã Đông Phước cũ nay thuộc xã Phú Hữu mới. Xã Đông Phước mới gồm xã Đông Phước A, xã Đông Thạnh cũ của Châu Thành và thị trấn Cái Tắc cũ của Châu Thành A.
Khu công nghiệp Sông Hậu nằm ở đâu?
Khu công nghiệp Sông Hậu và Trung tâm Điện lực Sông Hậu nằm ở dải ven sông Hậu của huyện Châu Thành cũ, vùng Phú Hữu, Đông Phú. Từ 7/2025, vùng này thuộc các xã Phú Hữu và Châu Thành của thành phố Cần Thơ.
Châu Thành Hậu Giang và Châu Thành Sóc Trăng có cùng một nơi không?
Không. Đó là hai huyện cũ khác nhau, cách nhau khá xa. Từ 7/2025 cả hai vùng cùng thuộc thành phố Cần Thơ nhưng thuộc những xã khác nhau, nên khi ghi địa chỉ cần nêu rõ xã mới.