Ngay trước ngày 1/7/2025, thành phố Hải Phòng có 15 đơn vị cấp huyện: thành phố Thủy Nguyên, tám quận Hồng Bàng, Ngô Quyền, Lê Chân, Hải An, Kiến An, Đồ Sơn, Dương Kinh, An Dương, và sáu huyện An Lão, Kiến Thụy, Tiên Lãng, Vĩnh Bảo, Cát Hải, Bạch Long Vĩ. Từ 1/7/2025, theo Nghị quyết 202/2025/QH15 của Quốc hội, Hải Phòng hợp nhất với tỉnh Hải Dương, giữ tên thành phố Hải Phòng, và cấp quận, huyện bị bỏ trên cả nước.
Như vậy mọi quận, huyện cũ của Hải Phòng nay đều nằm trong thành phố Hải Phòng mới, không có nơi nào chuyển sang tỉnh khác. Cái thay đổi là tầng ở giữa: địa chỉ không còn ghi quận, huyện, mà đi thẳng từ xã, phường hoặc đặc khu lên thành phố. Hai huyện đảo Cát Hải và Bạch Long Vĩ trở thành hai đặc khu. Bài này đi lần lượt từ lịch sử tên gọi, các đợt chia tách, tới bảng tra 15 đơn vị cũ, để bạn đọc giấy tờ cũ hay giải thích quê quán cho đúng.
Hải Phòng thành phố từ khi nào và vì sao gọi là thành phố Cảng
Vùng đất quanh cửa sông Cấm, sông Lạch Tray và sông Bạch Đằng có người ở từ rất sớm, nhưng một đô thị mang tên Hải Phòng chỉ hình thành rõ nét vào nửa sau thế kỷ 19, khi người Pháp chọn bờ sông Cấm làm nơi đặt cảng biển phục vụ Bắc Kỳ. Năm 1888, một sắc lệnh của chính quyền Pháp lập thành phố Hải Phòng. Từ đó, đô thị lớn lên quanh cảng, kho, nhà máy và đường sắt nối lên Hà Nội.
Tên gọi "thành phố Cảng" đến từ chính chức năng ấy: phần lớn hàng hóa đi biển của miền Bắc qua đây suốt hơn một thế kỷ. Người Hải Phòng còn quen gọi quê mình là "thành phố hoa phượng đỏ", vì phượng được trồng dày trên các phố cũ và nở rộ vào đầu hè. Ngày 13/5/1955, quân Pháp rút khỏi Hải Phòng qua khu vực Bến Bính; ngày này được thành phố lấy làm ngày giải phóng và còn được nhắc mỗi năm.
Một mốc quan trọng khác là năm 1962, khi tỉnh Kiến An sáp nhập vào Hải Phòng. Tỉnh Kiến An khi ấy quản phần lớn vùng nông thôn phía nam và phía tây nội thành, nên sau lần nhập này Hải Phòng có thêm nhiều huyện đồng bằng như An Lão, Kiến Thụy, Tiên Lãng, Vĩnh Bảo. Thủy Nguyên ở bờ bắc sông Cấm cũng là một phần của vùng đất ngoại thành gắn với Hải Phòng từ giai đoạn này.
Các đợt chia tách, đổi tên quận huyện từ năm 2000 đến 2025
Danh sách 15 đơn vị ngay trước 7/2025 là kết quả của nhiều lần điều chỉnh. Những mốc dưới đây giúp bạn hiểu vì sao giấy tờ cũ của cùng một người có thể ghi tên đơn vị khác nhau:
- Năm 2002: huyện An Hải được chia lại; một phần thành quận Hải An mới, phần còn lại tái lập huyện An Dương. Giấy tờ trước năm đó ở vùng này thường ghi "huyện An Hải".
- Thời Kiến An còn là thị xã: Kiến An từng là tỉnh lỵ tỉnh Kiến An, sau thành thị xã thuộc Hải Phòng rồi lên quận vào thập niên 1990.
- Năm 2007: thị xã Đồ Sơn lên quận Đồ Sơn; cùng lúc quận Dương Kinh được lập từ một số xã phía bắc huyện Kiến Thụy.
- Năm 1992: huyện đảo Bạch Long Vĩ được thành lập, là đơn vị cấp huyện nằm xa bờ nhất của thành phố.
- Ngày 1/1/2025: huyện Thủy Nguyên lên thành phố Thủy Nguyên thuộc thành phố Hải Phòng; huyện An Dương lên quận An Dương, đồng thời một phần phía bắc An Dương cũ được nhập vào quận Hồng Bàng.
- Ngày 1/7/2025: Hải Phòng hợp nhất với Hải Dương, bỏ cấp huyện; xã, phường được sắp xếp lại, hai huyện đảo thành đặc khu.
Vì các mốc này, một người sinh ở Tràng Cát những năm 1990 có thể thấy giấy khai sinh ghi huyện An Hải, sổ hộ khẩu sau này ghi quận Hải An, còn căn cước sau 2025 ghi phường mới của thành phố Hải Phòng. Cả ba đều chỉ cùng một vùng đất.
Bảng tra 15 đơn vị cấp huyện của Hải Phòng cũ
Bảng xếp theo ba nhóm: nội thành lâu đời, các quận lập sau, và vùng ngoại thành cùng hải đảo. Cột cuối là đơn vị cấp tỉnh hiện nay; tên xã, phường mới tra theo bảng sắp xếp chính thức của thành phố:
| Đơn vị cũ | Loại | Đặc điểm nhận diện | Nay thuộc |
|---|---|---|---|
| Hồng Bàng | Quận | trung tâm hành chính cũ, Nhà hát lớn, cảng ven sông Cấm | TP Hải Phòng |
| Ngô Quyền | Quận | Lạch Tray, Cầu Đất, khu phố buôn bán, cảng | TP Hải Phòng |
| Lê Chân | Quận | đền Nghè, đình Hàng Kênh, chợ dân sinh dày | TP Hải Phòng |
| Kiến An | Quận | tỉnh lỵ cũ tỉnh Kiến An, đồi núi thấp | TP Hải Phòng |
| Hải An | Quận | sân bay Cát Bi, bán đảo Đình Vũ | TP Hải Phòng |
| Đồ Sơn | Quận | bán đảo, bãi biển, lễ hội chọi trâu | TP Hải Phòng |
| Dương Kinh | Quận | tên đất kinh đô phụ thời Mạc | TP Hải Phòng |
| An Dương | Quận (từ 1/1/2025) | khu công nghiệp, sông Rế | TP Hải Phòng |
| Thủy Nguyên | Thành phố (từ 1/1/2025) | bờ bắc sông Cấm, sông Bạch Đằng | TP Hải Phòng |
| An Lão | Huyện | núi Voi, đồng bằng ven sông Văn Úc | TP Hải Phòng |
| Kiến Thụy | Huyện | quê nhà Mạc, thị trấn Núi Đối | TP Hải Phòng |
| Tiên Lãng | Huyện | giữa sông Văn Úc và sông Thái Bình | TP Hải Phòng |
| Vĩnh Bảo | Huyện | quê Trạng Trình, cực nam thành phố | TP Hải Phòng |
| Cát Hải | Huyện đảo | đảo Cát Bà, đảo Cát Hải | Đặc khu Cát Hải |
| Bạch Long Vĩ | Huyện đảo | đảo xa giữa vịnh Bắc Bộ | Đặc khu Bạch Long Vĩ |
Điểm dễ nhầm nhất là hai huyện đảo: chúng không thành "xã" hay "phường" như các huyện đất liền mà thành đặc khu, một đơn vị cấp xã có quy chế riêng, giữ nguyên tên huyện cũ.
Hải Phòng mới sau 1/7/2025: Hải Phòng cũ cộng Hải Dương cũ
Nghị quyết 202/2025/QH15 ngày 12/6/2025 sắp xếp 63 tỉnh, thành thành 34 đơn vị cấp tỉnh. Trong đó, thành phố Hải Phòng và tỉnh Hải Dương hợp thành thành phố Hải Phòng mới, tiếp tục là thành phố trực thuộc trung ương. Phần Hải Dương cũ mang vào thành phố mới gồm thành phố Hải Dương, thành phố Chí Linh, thị xã Kinh Môn và chín huyện Bình Giang, Cẩm Giàng, Gia Lộc, Kim Thành, Nam Sách, Ninh Giang, Thanh Hà, Thanh Miện, Tứ Kỳ.
Theo số liệu công bố khi sắp xếp, Hải Phòng mới có 114 đơn vị cấp xã, gồm 45 phường, 67 xã và 2 đặc khu. Phần lớn phường nằm ở vùng nội thành Hải Phòng cũ và vùng đô thị Hải Dương, Chí Linh, Kinh Môn cũ; phần lớn xã nằm ở các huyện đồng bằng của cả hai bên. Vì thế khi nghe "Hải Phòng" bây giờ, bạn cần hỏi thêm là vùng cảng biển cũ hay vùng đồng bằng vải thiều, bánh đậu xanh của Hải Dương cũ.
Với người quê Hải Phòng cũ, điều đáng nhớ là quê mình không đổi tỉnh. Tên thành phố giữ nguyên, chỉ thêm một vùng rộng ở phía tây. Còn người quê Hải Dương thì ngược lại: tên tỉnh cũ không còn trong địa chỉ hành chính, dù tên Hải Dương vẫn sống trong tên một phường mới và trong cách người ta gọi quê.
Ghi địa chỉ, quê quán sau khi bỏ cấp quận huyện
Địa chỉ mới bỏ tầng quận, huyện. Một địa chỉ ở nội thành nay viết theo dạng số nhà, đường, phường mới, thành phố Hải Phòng. Ở vùng nông thôn là thôn, xã mới, thành phố Hải Phòng. Ở đảo là đặc khu Cát Hải hoặc đặc khu Bạch Long Vĩ, thành phố Hải Phòng.
Quê quán trên giấy tờ cũ không sai. Giấy khai sinh, bằng tốt nghiệp, sổ đỏ ghi "huyện Tiên Lãng, thành phố Hải Phòng" vẫn là giấy tờ hợp lệ, phản ánh địa giới tại thời điểm cấp. Thông thường bạn không phải đi đổi giấy chỉ vì tên đơn vị hành chính thay đổi; khi cần cập nhật, hỏi cơ quan đã cấp giấy đó.
Một xã cũ có thể chia sang hai đơn vị mới. Đợt sắp xếp 2025 không luôn gộp nguyên vẹn; có phường cũ ở nội thành bị chia cho hai, ba phường mới. Nếu địa chỉ nhà nằm ở giáp ranh, nên tra theo tên đường, tổ dân phố, hoặc hỏi trực tiếp ủy ban phường, xã nơi ở.
Tên quận cũ vẫn dùng trong đời sống. Người Hải Phòng vẫn nói "ở Lê Chân", "về Tiên Lãng", "ra Cát Bà". Các tên ấy không mất, chỉ không còn là cấp hành chính. Khi viết văn bản chính thức thì dùng tên mới, khi kể chuyện thì kèm tên cũ cho dễ hiểu.
Vùng đất, sông nước và đời sống của Hải Phòng cũ
Hải Phòng cũ trải từ vùng đồi thấp ở Thủy Nguyên, Kiến An, An Lão xuống tới đồng bằng trũng ven biển ở Tiên Lãng, Vĩnh Bảo, Kiến Thụy, rồi ra tới đảo Cát Bà với núi đá vôi và vịnh Lan Hạ. Mạng sông dày: Bạch Đằng, Cấm, Lạch Tray, Văn Úc, Thái Bình đều đổ ra biển trên địa phận thành phố. Chính sông nước làm nên cảng, và cũng làm nên vùng nước lợ nuôi tôm cua, cánh đồng lúa và làng chài.
Kinh tế cũ của thành phố dựa trên ba chân: cảng và dịch vụ hàng hải, công nghiệp ở các khu như Đình Vũ, Tràng Duệ, Nomura, VSIP, và nông nghiệp, thủy sản ở các huyện. Du lịch tập trung ở Đồ Sơn và Cát Bà. Ẩm thực Hải Phòng nổi tiếng với bánh đa cua, nem cua bể, bánh mì que, các món hải sản; vùng huyện có thuốc lào Tiên Lãng, Vĩnh Bảo, nước mắm Cát Hải.
Văn hóa thành phố mang màu sắc của dân cảng: thẳng tính, nói to, ăn khỏe, làm nhanh. Đi kèm là lớp di tích sâu hơn nhiều người nghĩ: đền thờ nữ tướng Lê Chân, đình Hàng Kênh thờ Ngô Quyền, dấu tích các trận Bạch Đằng, vùng đất nhà Mạc ở Kiến Thụy, đền thờ Nguyễn Bỉnh Khiêm ở Vĩnh Bảo. Mỗi bài huyện trong danh mục này đi sâu vào một vùng như vậy.
Câu hỏi thường gặp
Hải Phòng trước 1/7/2025 có bao nhiêu quận, huyện?
Có 15 đơn vị cấp huyện: thành phố Thủy Nguyên, tám quận Hồng Bàng, Ngô Quyền, Lê Chân, Hải An, Kiến An, Đồ Sơn, Dương Kinh, An Dương, và sáu huyện An Lão, Kiến Thụy, Tiên Lãng, Vĩnh Bảo, Cát Hải, Bạch Long Vĩ. Con số này tính theo địa giới từ 1/1/2025, sau khi Thủy Nguyên và An Dương đổi cấp.
Hải Phòng sáp nhập với tỉnh nào?
Từ 1/7/2025, theo Nghị quyết 202/2025/QH15, thành phố Hải Phòng hợp nhất với tỉnh Hải Dương. Đơn vị mới lấy tên thành phố Hải Phòng, vẫn trực thuộc trung ương. Toàn bộ quận, huyện của Hải Dương cũ như Chí Linh, Kinh Môn, Thanh Hà, Ninh Giang nay đều thuộc thành phố Hải Phòng.
Huyện An Hải bây giờ là đâu?
Huyện An Hải không còn từ năm 2002. Khi đó vùng đất này được chia lại thành quận Hải An và huyện An Dương tái lập; An Dương lên quận từ 1/1/2025, một phần nhập vào quận Hồng Bàng. Sau 1/7/2025 cả vùng là các phường của thành phố Hải Phòng mới.
Cát Bà thuộc đơn vị hành chính nào sau sáp nhập?
Đảo Cát Bà từng thuộc huyện Cát Hải. Từ 1/7/2025 huyện Cát Hải thành đặc khu Cát Hải của thành phố Hải Phòng, nên địa chỉ trên đảo ghi đặc khu Cát Hải, thành phố Hải Phòng. Tên Cát Bà vẫn được dùng để gọi hòn đảo và khu du lịch.
Giấy tờ ghi quận, huyện cũ của Hải Phòng có phải làm lại không?
Nhìn chung không phải làm lại chỉ vì đổi đơn vị hành chính. Giấy tờ đúng tại thời điểm cấp vẫn có giá trị. Khi làm thủ tục mới, cơ quan tiếp nhận sẽ ghi theo địa danh mới; nếu có vướng mắc, bạn hỏi trực tiếp cơ quan đã cấp giấy hoặc ủy ban xã, phường nơi cư trú.
Trước năm 2025 Hải Phòng có mấy quận, mấy huyện?
Trước ngày 1/1/2025, Hải Phòng cũng có 15 đơn vị nhưng cơ cấu khác: 7 quận và 8 huyện, trong đó Thủy Nguyên và An Dương còn là huyện. Tài liệu cũ hơn nữa lại phản ánh các mốc như huyện An Hải hay thị xã Đồ Sơn, nên khi đọc số liệu hãy xem tài liệu ghi theo thời điểm nào.