Hải An là quận phía đông của Hải Phòng cũ, được lập năm 2002 chủ yếu từ một phần huyện An Hải, nơi có sân bay quốc tế Cát Bi, bán đảo Đình Vũ và hệ thống cảng biển mới của thành phố. Từ 1/7/2025, cấp quận bị bỏ, vùng đất Hải An cũ thuộc các phường của thành phố Hải Phòng mới.
Nếu Hồng Bàng, Ngô Quyền là "cảng cũ" bên sông Cấm thì Hải An là "cảng mới" hướng ra biển. Ở đây cùng lúc có sân bay, cảng nước sâu, khu công nghiệp, đầu cao tốc và các khu đô thị mới. Nhưng lùi lại hơn hai mươi năm, phần lớn Hải An còn là làng ven đầm, ruộng muối, bãi bồi. Bài viết kể lại sự thay đổi ấy và giải thích địa chỉ sau sáp nhập.
Từ huyện An Hải đến quận Hải An
Trước năm 2002, vùng đất Hải An thuộc huyện An Hải, một huyện ngoại thành lớn bao quanh phía tây và phía đông nội thành. Năm 2002, theo nghị định của Chính phủ, huyện An Hải được chia lại: phần phía tây tái lập huyện An Dương, phần phía đông, cùng một số điều chỉnh nhỏ về ranh giới, lập thành quận Hải An. Đây là một trong những bước mở rộng nội thành lớn của Hải Phòng đầu thế kỷ 21.
Quận Hải An mới gồm các phường như Cát Bi, Đằng Hải, Đằng Lâm, Đông Hải 1, Đông Hải 2, Nam Hải, Thành Tô, Tràng Cát. Những cái tên ấy phần lớn là tên làng, tên xã cũ, gắn với đời sống ven sông, ven biển của cư dân vùng cửa Lạch Tray và cửa Cấm. Ngay cả sau khi đã là phường, nhiều khu vực vẫn còn đồng ruộng và đầm nuôi.
Từ đó đến 2025, Hải An là một trong những quận thay đổi nhanh nhất thành phố. Dân số tăng mạnh nhờ người đến làm việc ở cảng, khu công nghiệp; đất nông nghiệp thu hẹp nhường chỗ cho đường, kho bãi và khu đô thị.
Sân bay Cát Bi: từ sân bay quân sự đến cửa ngõ hàng không
Lịch sử. Sân bay Cát Bi có từ thời Pháp, ban đầu phục vụ mục đích quân sự. Sau năm 1954, sân bay tiếp tục được sử dụng cho cả quân sự và dân dụng, với những chuyến bay nội địa nối Hải Phòng với các thành phố lớn.
Nâng cấp. Trong thập niên 2010, đường băng và nhà ga Cát Bi được nâng cấp lớn, sân bay trở thành cảng hàng không quốc tế, đón các chuyến bay quốc tế và nhiều đường bay nội địa hơn. Từ trung tâm thành phố ra sân bay chỉ một quãng ngắn.
Đi lại. Hành khách có thể đi taxi, xe công nghệ, xe buýt hoặc xe đưa đón; từ các vùng Hải Dương cũ, Thái Bình cũ cũng có nhiều người chọn bay từ Cát Bi thay vì lên Nội Bài. Lịch bay và hãng khai thác thay đổi theo mùa, nên tra lịch trước khi đi.
Ảnh hưởng tới khu dân cư. Sân bay nằm giữa vùng đô thị nên các khu nhà quanh đó có giới hạn chiều cao và chịu tiếng ồn. Người mua nhà gần sân bay nên tìm hiểu kỹ quy định về độ cao công trình và hướng bay.
Bán đảo Đình Vũ, cảng biển và cầu vượt biển
Đình Vũ là bán đảo thấp nằm giữa cửa sông Cấm, sông Bạch Đằng và biển, trước kia chủ yếu là bãi bồi, đầm lầy và rừng ngập mặn. Từ đầu những năm 2000, Đình Vũ được san lấp, xây dựng thành khu công nghiệp, kho bãi và cụm cảng. Cảng ở đây đón tàu lớn hơn cảng cũ trong sông Cấm, vì luồng vào gần biển hơn.
Đình Vũ cùng đảo Cát Hải tạo thành khu kinh tế Đình Vũ – Cát Hải. Năm 2017, cầu vượt biển Tân Vũ – Lạch Huyện thông xe, nối Đình Vũ với đảo Cát Hải, nơi có cảng cửa ngõ quốc tế Lạch Huyện. Cây cầu dài nhiều ki-lô-mét trên mặt biển này cũng mở đường bộ cho người ra đảo Cát Bà, thay cho việc phải đi phà ở đoạn đầu.
Đầu kia của chuỗi hạ tầng là cao tốc Hà Nội – Hải Phòng, thông xe năm 2015, có điểm cuối ở khu vực Đình Vũ. Nhờ thế hàng hóa từ Hà Nội và các tỉnh đồng bằng chạy thẳng tới cảng. Hệ quả dễ thấy là đường trong khu vực Hải An luôn đông xe container, nhất là các trục dẫn vào cảng.
Hải An xưa và nay qua vài hình ảnh
Bảng so sánh dưới đây không dựa vào số liệu, chỉ để người lâu năm không về hình dung sự đổi khác của vùng đất:
| Hình ảnh | Trước năm 2002 | Gần năm 2025 |
|---|---|---|
| Đình Vũ | bãi bồi, đầm, rừng ngập mặn | khu công nghiệp, cảng, kho bãi |
| Cát Bi | sân bay nhỏ, chủ yếu chuyến nội địa | cảng hàng không quốc tế, nhà ga mới |
| Làng ven đầm | nuôi tôm cá, làm ruộng | khu đô thị, nhà phố, nhà trọ công nhân |
| Đường sá | đường làng, đường đê | đại lộ, đầu cao tốc, cầu vượt biển |
| Nghề chính | nông nghiệp, thủy sản | cảng, logistics, công nghiệp, dịch vụ |
Không phải mọi thứ đều mất đi: trong các ngõ sâu của Đằng Hải, Nam Hải, Tràng Cát cũ vẫn có đình làng, chùa, ao cá và những gia đình sống nghề đầm. Nhưng tỷ trọng đã đảo ngược hoàn toàn so với hai mươi năm trước.
Đời sống người dân giữa cảng và sân bay
Hải An là nơi tập trung đông người làm nghề liên quan cảng: lái xe container, nhân viên kho, giao nhận, hải quan, đại lý vận tải. Nhiều người từ Thái Bình, Nam Định, Hải Dương cũ đến thuê trọ, có người lập nghiệp lâu dài. Khu dân cư mới mọc lên cạnh làng cũ, tạo nên một cộng đồng pha trộn.
Mặt trái của hạ tầng là bụi, tiếng ồn và tai nạn giao thông. Đường dẫn vào cảng có lưu lượng xe tải nặng rất lớn; người đi xe máy cần giữ khoảng cách, tránh vượt ẩu, chú ý điểm mù của xe container. Các gia đình có con nhỏ thường chọn nhà ở trong khu dân cư, xa trục đường hàng hóa.
Đời sống tâm lý của vùng cũng đổi: người già quen nhịp làng, nay sống giữa tiếng còi xe tải và tiếng máy bay hạ cánh; người trẻ thì có việc làm ngay gần nhà, không phải đi xa. Nhiều gia đình có đất được đền bù đã chuyển sang buôn bán, cho thuê nhà, mở dịch vụ ăn uống phục vụ công nhân và lái xe.
Hải An cũng có những khu đô thị mới, trung tâm thương mại, trường học và cơ sở y tế phục vụ dân cư tăng nhanh. Vùng giáp sông Lạch Tray có công viên, đường dạo ven sông, nơi người dân ra hóng mát buổi chiều. Nhìn chung, đây là vùng dành cho người làm việc và sinh sống, hơn là một điểm du lịch.
Hải An cũ nay thuộc đâu
Từ 1/7/2025, quận Hải An không còn; các phường cũ được sắp xếp lại thành phường mới của thành phố Hải Phòng, đơn vị hợp nhất từ Hải Phòng và Hải Dương cũ. Bán đảo Đình Vũ và vùng sân bay vẫn nằm trong đất liền thành phố, không thuộc đặc khu Cát Hải dù hai nơi nối với nhau bằng cầu vượt biển.
Khi ghi địa chỉ, bạn viết số nhà, đường, phường mới, thành phố Hải Phòng. Doanh nghiệp đóng tại Đình Vũ, Cát Bi cần cập nhật địa chỉ trên đăng ký doanh nghiệp, hóa đơn, hợp đồng theo hướng dẫn của cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan thuế; thông thường việc cập nhật địa danh hành chính không làm mất hiệu lực các giấy tờ đã cấp.
Với các thủ tục liên quan đến đất đai ở vùng đã giải phóng mặt bằng làm cảng, khu công nghiệp, hồ sơ có thể kéo dài qua nhiều năm và nhiều đơn vị hành chính. Người dân nên giữ lại toàn bộ quyết định thu hồi, phương án bồi thường, biên bản bàn giao; khi cần, mang theo bản gốc lên bộ phận một cửa để được giải quyết.
Tên Hải An, cũng như Đình Vũ, Cát Bi, vẫn được dùng rộng rãi trong đời sống và giao dịch. Nếu bạn cần tra chính xác một địa chỉ cũ thuộc phường mới nào, hãy dựa vào tên phường cũ, tên đường, rồi tra danh sách sắp xếp chính thức hoặc hỏi ủy ban phường.
Rừng ngập mặn, bãi bồi và những gì còn lại của vùng cửa sông
Trước khi thành khu công nghiệp, vùng ven biển Hải An là thế giới của rừng ngập mặn, bãi bồi và đầm nuôi. Sú, vẹt, bần mọc dày ở ven các lạch triều, là nơi cá tôm sinh sản và chim nước kiếm ăn. Người dân các làng cũ sống nhờ đánh bắt ven bờ, nuôi tôm quảng canh, cào ngao, bắt cua trên bãi.
Quá trình san lấp xây cảng và khu công nghiệp đã thu hẹp mạnh diện tích này. Một số dải rừng ngập mặn còn được giữ ở ven sông, ven đê, vừa chắn sóng, vừa giữ đất. Những năm gần đây, các chương trình trồng lại rừng ngập mặn ven biển Hải Phòng được nhắc đến nhiều như một cách giảm tác động của bão và nước biển dâng.
Với người thích thiên nhiên, những dải rừng còn lại ở vùng cửa sông là điểm có thể ngắm chim, xem nhịp thủy triều lên xuống. Tuy vậy đây không phải khu du lịch có tổ chức; nên đi cùng người địa phương, không tự ý xuống bãi khi nước lên, và không bẻ cây, bắt con non.
Câu hỏi thường gặp
Quận Hải An thành lập năm nào?
Quận Hải An được thành lập năm 2002 theo nghị định của Chính phủ, chủ yếu từ một phần huyện An Hải. Cùng lúc, phần còn lại của An Hải tái lập huyện An Dương. Quận Hải An tồn tại đến 30/6/2025, trước khi cấp quận bị bỏ.
Sân bay Cát Bi thuộc quận nào?
Sân bay quốc tế Cát Bi nằm trên địa bàn quận Hải An cũ của Hải Phòng. Từ 1/7/2025, khi bỏ cấp quận, sân bay thuộc một phường mới của thành phố Hải Phòng. Tên sân bay vẫn là Cát Bi, không thay đổi theo đơn vị hành chính.
Đình Vũ có thuộc đặc khu Cát Hải không?
Không. Bán đảo Đình Vũ thuộc vùng đất liền của Hải An cũ, nay là phường của thành phố Hải Phòng. Đặc khu Cát Hải gồm đảo Cát Bà, đảo Cát Hải và các đảo lân cận. Hai nơi cùng thuộc khu kinh tế Đình Vũ – Cát Hải và nối với nhau bằng cầu Tân Vũ – Lạch Huyện.
Cao tốc Hà Nội – Hải Phòng kết thúc ở đâu?
Cao tốc Hà Nội – Hải Phòng có điểm cuối ở khu vực Đình Vũ thuộc Hải An cũ, gần cụm cảng. Từ đây có đường nối sang cầu Tân Vũ – Lạch Huyện ra đảo Cát Hải và các trục vào nội thành. Cao tốc thông xe toàn tuyến năm 2015.
Ở Hải An cũ có gì để tham quan?
Hải An không phải vùng du lịch, nhưng bạn có thể đi dạo ven sông Lạch Tray, xem cảnh cảng và cầu vượt biển từ xa, ghé đình chùa trong các làng cũ. Nếu chỉ có ít thời gian, nên ưu tiên khu phố cũ ở Hồng Bàng, Lê Chân hoặc ra Cát Bà, Đồ Sơn.
Người sinh ở Hải An trước năm 2002 ghi quê quán thế nào?
Giấy khai sinh trước năm 2002 thường ghi xã thuộc huyện An Hải, thành phố Hải Phòng. Đó là thông tin đúng tại thời điểm cấp. Khi làm giấy tờ mới, cơ quan có thẩm quyền sẽ hướng dẫn cách ghi quê quán theo quy định hiện hành, thường giữ theo giấy khai sinh.