Ngô Quyền là quận nội thành phía đông của Hải Phòng cũ, mang tên vị vua đánh thắng quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng năm 938; trên đất quận có phố Cầu Đất, đường Lạch Tray, ga Hải Phòng, sân vận động Lạch Tray và một phần khu cảng ven sông Cấm. Từ 1/7/2025, cấp quận bị bỏ; vùng Ngô Quyền cũ nay là các phường của thành phố Hải Phòng mới, trong đó có phường Ngô Quyền và phường Gia Viên.
Nếu Hồng Bàng là trung tâm hành chính cũ thì Ngô Quyền là nơi giao thương sôi động, nơi các trục phố chính chạy từ trung tâm ra phía đông, phía cảng. Đây cũng là "sân nhà" của bóng đá Hải Phòng, môn thể thao người thành phố cuồng nhiệt hàng đầu cả nước. Bài viết giới thiệu tên gọi, địa danh, đời sống và địa chỉ sau sáp nhập.
Tên gọi Ngô Quyền và ý nghĩa với vùng đất cảng
Ngô Quyền là người lãnh đạo trận Bạch Đằng năm 938, đánh tan đạo quân Nam Hán, mở ra thời kỳ độc lập lâu dài sau hơn một nghìn năm Bắc thuộc. Trận đánh diễn ra ở vùng cửa sông Bạch Đằng, rất gần Hải Phòng ngày nay. Vì vậy người Hải Phòng có sự gắn bó đặc biệt với ông: đình Hàng Kênh thờ ông làm thành hoàng, và một quận nội thành mang tên ông.
Quận Ngô Quyền hình thành trên vùng đất phía đông khu phố cũ, từ những làng ven sông như Gia Viên, Đông Khê, Lạc Viên, Cầu Đất. Thời Pháp, khu vực này đã có ga tàu, đường phố, kho bãi và khu dân cư buôn bán. Sau năm 1954, quận được tổ chức là một trong ba quận nội thành chính cùng Hồng Bàng và Lê Chân.
Một số tên phường cũ của Ngô Quyền gợi lại nghề nghiệp xưa: Máy Chai, Máy Tơ gắn với các nhà máy làm chai, làm tơ thời Pháp; Cầu Tre, Cầu Đất gắn với những cây cầu nhỏ bắc qua kênh rạch khi vùng này còn nhiều mặt nước. Những cái tên ấy là lớp ký ức công nghiệp của thành phố cảng.
Những địa danh quen thuộc của Ngô Quyền
Người Hải Phòng nghe tên những nơi này là biết ngay ở Ngô Quyền cũ:
- Phố Cầu Đất: trục phố buôn bán sầm uất nối khu trung tâm với ga Hải Phòng và đường Lạch Tray, nhiều cửa hàng, ngân hàng, nhà hàng.
- Ga Hải Phòng: nhà ga cuối của tuyến đường sắt Hà Nội – Hải Phòng, kiến trúc có từ thời Pháp, vẫn đón tàu khách hằng ngày.
- Đường Lạch Tray: trục đường dài từ trung tâm hướng về phía nam, qua sân vận động, trường đại học, nhiều quán ăn.
- Sân vận động Lạch Tray: sân nhà của câu lạc bộ bóng đá Hải Phòng, nổi tiếng với không khí cổ vũ cuồng nhiệt.
- Đường Văn Cao: đại lộ phía đông, nhiều nhà hàng, khu dân cư mới, giáp ranh vùng Hải An cũ.
- Khu cảng ven sông Cấm: phía bắc quận, gắn với các bến cảng lâu đời và trụ sở doanh nghiệp cảng.
Đi từ ga Hải Phòng dọc Cầu Đất về phía trung tâm, rồi rẽ sang Lạch Tray là cách dễ nhất để thấy nhịp phố buôn bán của Ngô Quyền cũ trong một buổi.
Bóng đá Lạch Tray và tính cách người Hải Phòng
Nói đến Ngô Quyền mà không nói đến sân Lạch Tray là thiếu. Mỗi trận đấu sân nhà, cả khu phố quanh sân chuyển màu đỏ, tiếng trống, tiếng hát vang từ chiều. Khán giả Hải Phòng được coi là một trong những cộng đồng cổ động viên nhiệt tình nhất Việt Nam, đi theo đội bóng nhiều thế hệ.
Sự cuồng nhiệt ấy phản ánh tính cách quen được nhắc của người Hải Phòng: thẳng thắn, sôi nổi, trọng nghĩa khí. Tuy vậy, những năm có sự cố mất an toàn trên khán đài cũng khiến thành phố phải tăng cường quản lý, nhắc nhở cổ động viên cổ vũ văn minh. Nếu bạn lần đầu đi xem, nên mua vé ở kênh chính thức, đến sớm và theo hướng dẫn của ban tổ chức.
Bóng đá phong trào cũng rất mạnh ở Ngô Quyền cũ: sân cỏ nhân tạo mọc lên trong các khu dân cư, giải đấu giữa các phường, các cơ quan được tổ chức thường xuyên. Nhiều cầu thủ trưởng thành từ những sân bóng nhỏ ấy rồi được tuyển vào lò đào tạo trẻ của thành phố.
Ngày không có trận, khu quanh sân là nơi tập thể dục, đá bóng phong trào của người dân, quán ăn đêm cũng đông. Với nhiều thanh niên Ngô Quyền, ký ức tuổi trẻ gắn liền với những buổi chiều chạy quanh sân và những trận cầu đông nghẹt.
Ăn uống, mua sắm và nhịp sống của Ngô Quyền cũ
Quán ăn đường phố. Các tuyến Lạch Tray, Văn Cao, Cầu Đất và ngõ nhỏ quanh đó có nhiều quán bánh đa cua, bún cá cay, bánh mì que, nem cua bể, lẩu cua đồng. Quán đông nhất vào buổi sáng và tối, giá cả mỗi nơi khác nhau, nên hỏi trước khi gọi món lạ.
Mua sắm. Ngô Quyền có các trung tâm thương mại, siêu thị, cửa hàng thời trang dọc trục chính, cùng những chợ dân sinh trong các phường. Khu vực gần ga có nhiều cửa hàng phục vụ khách đi tàu.
Cà phê. Cà phê vỉa hè, cà phê sân vườn mọc nhiều trên đường Văn Cao và quanh khu dân cư mới. Người Hải Phòng có thói quen ngồi cà phê sáng trước khi đi làm.
Giao thông. Các trục chính thường đông vào giờ cao điểm, đặc biệt quanh ga và nút giao với Lạch Tray. Đi taxi, xe công nghệ, xe buýt đều thuận tiện; gửi xe ở khu trung tâm nên chọn bãi có người trông.
Vùng cảng phía bắc và những thay đổi
Phía bắc Ngô Quyền giáp sông Cấm, nơi có một phần cảng Hải Phòng lâu đời, các bến chuyên dùng và kho bãi. Trong thế kỷ 20, đây là nơi tập trung đông công nhân cảng, thủy thủ và người làm dịch vụ hàng hải. Nhiều khu tập thể cũ trong quận được xây để phục vụ lực lượng lao động này.
Khi hoạt động cảng dần dịch ra Đình Vũ và Lạch Huyện, vùng cảng cũ ở Ngô Quyền đứng trước bài toán chuyển đổi: giữ lại một phần cho khai thác, một phần dành cho đô thị, dịch vụ, không gian công cộng ven sông. Cầu Hoàng Văn Thụ bắc từ phía bắc khu nội thành sang vùng Thủy Nguyên cũ đã làm tăng giá trị của dải đất ven sông này.
Lớp người làm nghề biển ở Ngô Quyền cũng đổi: thế hệ trước là công nhân bốc xếp, thủy thủ tàu quốc doanh; thế hệ sau làm giao nhận, đại lý tàu biển, khai báo hải quan trong các văn phòng dọc phố. Nghề đổi nhưng cái gốc gắn với cảng vẫn còn.
Với người dân, thay đổi dễ thấy nhất là xe tải vào cảng cũ giảm dần, còn đường ven sông, khu nhà ở mới, nhà hàng nhìn ra sông Cấm tăng lên. Nhưng những dãy tập thể cũ, những xưởng sửa chữa nhỏ vẫn còn, tạo nên bộ mặt nửa cũ nửa mới rất riêng.
Ngô Quyền cũ nay thuộc đâu
Từ 1/7/2025, quận Ngô Quyền không còn là đơn vị hành chính. Các phường cũ được sắp xếp lại thành phường mới của thành phố Hải Phòng, đơn vị hợp nhất từ Hải Phòng và Hải Dương cũ. Theo bảng sắp xếp, các tên Ngô Quyền và Gia Viên được dùng cho phường mới trên vùng đất này; một số phường cũ bị chia cho hai hoặc ba phường mới, ví dụ phường Gia Viên cũ nay thuộc một phần các phường Hồng Bàng, Gia Viên và Ngô Quyền.
Vì vậy, với địa chỉ ở vùng giáp ranh, bạn không nên đoán theo tên phường cũ mà cần tra theo tên phố, số nhà trong danh sách chính thức hoặc hỏi ủy ban phường. Khi ghi địa chỉ, viết số nhà, phố, phường mới, thành phố Hải Phòng, không còn chữ "quận Ngô Quyền".
Trường hợp hay gặp là người ở một phố nhưng hộ khẩu cũ ghi phường cũ đã bị chia. Lúc làm căn cước hoặc giấy tờ mới, cơ quan công an sẽ đối chiếu theo dữ liệu dân cư và ghi theo phường mới tương ứng với nơi bạn ở; bạn chỉ cần mang giấy tờ đang có.
Giấy tờ cũ vẫn có giá trị theo thời điểm cấp. Các doanh nghiệp trên địa bàn, nhất là doanh nghiệp vận tải, logistics, cần cập nhật địa chỉ trên giấy đăng ký, hóa đơn và hợp đồng theo hướng dẫn khi làm thủ tục thay đổi.
Khu tập thể cũ, phố mới và chuyện nhà ở
Ngô Quyền cũ có nhiều khu tập thể xây từ thập niên 1960–1980 cho công nhân cảng, cán bộ, giáo viên. Những dãy nhà năm tầng, cầu thang chung, ban công cơi nới là hình ảnh quen thuộc ở các phường cũ. Nhiều khu đã xuống cấp, thành phố có kế hoạch cải tạo, xây lại chung cư cũ, việc này kéo dài và cần sự đồng thuận của cư dân.
Song song là các khu đô thị mới dọc đường Văn Cao, Lê Hồng Phong và vùng giáp Hải An, với nhà liền kề, biệt thự, chung cư hiện đại. Nhiều gia đình trẻ chuyển từ tập thể cũ sang khu mới, trong khi người lớn tuổi vẫn ở lại vì quen hàng xóm, quen chợ.
Khi mua hoặc thuê nhà ở Ngô Quyền cũ, nên xem kỹ tình trạng pháp lý, nhất là với căn hộ tập thể cơi nới và nhà trong khu quy hoạch cải tạo. Hỏi ban quản lý, tổ dân phố về kế hoạch sửa chữa, phá dỡ là cách tránh những bất ngờ không mong muốn.
Câu hỏi thường gặp
Quận Ngô Quyền đặt theo tên ai?
Quận đặt theo tên Ngô Quyền, người lãnh đạo trận Bạch Đằng năm 938 đánh tan quân Nam Hán, mở ra thời kỳ độc lập cho đất nước. Trận đánh diễn ra ở vùng cửa sông Bạch Đằng gần Hải Phòng, nên thành phố có nhiều di tích gắn với ông như đình Hàng Kênh.
Ga Hải Phòng thuộc quận nào?
Ga Hải Phòng, nhà ga cuối của tuyến đường sắt Hà Nội – Hải Phòng, nằm trên địa bàn quận Ngô Quyền cũ, gần phố Cầu Đất. Sau 7/2025, ga thuộc một phường mới của thành phố Hải Phòng. Tàu khách vẫn chạy hằng ngày, lịch tàu nên tra trên kênh chính thức của ngành đường sắt.
Sân vận động Lạch Tray ở đâu?
Sân vận động Lạch Tray nằm trên đường Lạch Tray, thuộc quận Ngô Quyền cũ, là sân nhà của câu lạc bộ bóng đá Hải Phòng. Sân nổi tiếng với không khí cổ vũ cuồng nhiệt. Muốn đi xem, nên mua vé ở kênh chính thức và đến sớm để tránh tắc đường quanh sân.
Phường Gia Viên cũ nay thuộc phường nào?
Theo bảng sắp xếp năm 2025, phường Gia Viên cũ của quận Ngô Quyền được chia vào một phần các phường mới Hồng Bàng, Gia Viên và Ngô Quyền của thành phố Hải Phòng. Với địa chỉ cụ thể, cần tra theo tên phố, số nhà hoặc hỏi ủy ban phường.
Tên Máy Chai, Máy Tơ có nghĩa gì?
Đây là tên phường cũ của quận Ngô Quyền, gắn với các nhà máy thời Pháp: nhà máy làm chai thủy tinh và nhà máy tơ sợi. Khi đô thị phát triển, tên nhà máy được dân gian dùng gọi khu vực, rồi thành tên đơn vị hành chính.
Ngô Quyền và Hồng Bàng khác nhau thế nào?
Cả hai là quận nội thành cũ, nằm cạnh nhau dọc sông Cấm. Hồng Bàng giữ khu trung tâm hành chính, Nhà hát lớn, phố Pháp phía tây; Ngô Quyền ở phía đông, có ga tàu, Cầu Đất, Lạch Tray, Văn Cao, khu phố buôn bán và dân cư mới hơn.