Huyện Lộc Ninh nằm ở phía tây bắc tỉnh Bình Phước cũ, giáp Campuchia, trung tâm là thị trấn Lộc Ninh trên quốc lộ 13. Huyện có từ thời tỉnh Sông Bé; năm 2003, phần phía đông bắc được tách ra lập huyện Bù Đốp. Từ 1/7/2025, cấp huyện không còn, địa bàn Lộc Ninh cũ thuộc các xã mới của tỉnh Đồng Nai.
Lộc Ninh là cửa ngõ đường bộ chính từ Đông Nam Bộ sang Campuchia, cũng là nơi lưu nhiều dấu tích lịch sử của giai đoạn 1972 – 1975. Bài viết đi qua tên gọi, vị trí, cửa khẩu Hoa Lư, căn cứ Tà Thiết, kinh tế cao su và chuyện địa chỉ Lộc Ninh sau sáp nhập.
Lộc Ninh qua các thời kỳ
Thời Pháp thuộc, Lộc Ninh là vùng đồn điền cao su lớn thuộc tỉnh Thủ Dầu Một. Người Pháp xây nhà máy, biệt thự, đường sá phục vụ khai thác mủ, đưa phu từ miền Bắc vào làm. Một số công trình kiến trúc thời ấy còn lại đến nay trong vùng đồn điền.
Năm 1956, khi lập tỉnh Bình Long, Lộc Ninh trở thành một quận của tỉnh này, nằm ở phía bắc An Lộc, giáp Campuchia. Đây là vùng biên giới, có đồn bốt, sân bay dã chiến phục vụ quân sự.
Sau năm 1975, Lộc Ninh là một huyện của tỉnh Sông Bé, rồi tỉnh Bình Phước từ 1997. Huyện rộng, trải từ quốc lộ 13 sang tận vùng Bù Đốp ngày nay. Năm 2003, phần phía đông bắc tách ra lập huyện Bù Đốp; từ đó Lộc Ninh giữ ranh giới tương đối ổn định cho đến 7/2025.
Người sinh ở vùng Bù Đốp trước 2003 có giấy tờ ghi huyện Lộc Ninh. Người sinh ở Lộc Ninh trước 1975 có thể có giấy tờ ghi quận Lộc Ninh, tỉnh Bình Long.
Năm 1972 và vai trò của Lộc Ninh
Tháng 4/1972, trong chiến dịch mà sử sách phía Việt Nam gọi là chiến dịch Nguyễn Huệ, Lộc Ninh được giải phóng, trở thành một trong những vùng giải phóng sớm ở miền Đông Nam Bộ. Từ đây, chiến sự lan xuống An Lộc với trận đánh dài nhiều tháng.
Sau năm 1972, Lộc Ninh trở thành nơi đặt một số cơ quan của Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam, nơi tiếp đón các đoàn khách quốc tế, nhà báo nước ngoài. Thị trấn nhỏ biên giới bỗng có vai trò chính trị lớn.
Đầu năm 1973, sau Hiệp định Paris, sân bay Lộc Ninh là một trong những địa điểm trao trả tù binh giữa các bên. Di tích sân bay và khu trao trả tù binh Lộc Ninh nay được bảo tồn, có nhà trưng bày, bia ghi dấu sự kiện.
Người đến thăm các di tích nên dành thời gian đọc thuyết minh, xem hiện vật, và hỏi chuyện người cao tuổi trong vùng để hiểu thêm. Những nơi này là chốn tưởng niệm, cần giữ thái độ trang nghiêm.
Căn cứ Bộ chỉ huy Miền Tà Thiết
Trong rừng Lộc Ninh có khu di tích căn cứ Bộ chỉ huy Miền Tà Thiết, nơi đặt cơ quan chỉ huy quân sự của lực lượng giải phóng miền Nam trong giai đoạn cuối chiến tranh. Căn cứ được xây dựng giữa rừng, có hầm, nhà làm việc, nhà ở, hệ thống giao thông hào.
Khu di tích nay được phục dựng một phần, có nhà trưng bày, các công trình mô phỏng nơi làm việc, sinh hoạt của cán bộ chỉ huy thời đó. Rừng xung quanh được giữ lại, tạo không gian yên tĩnh, mát mẻ.
Đường vào căn cứ đi qua vùng cao su và rừng, đã được làm tốt hơn trước, nhưng vẫn nên hỏi đường kỹ trước khi đi. Nhiều đoàn học sinh, cựu chiến binh đến đây vào những dịp kỷ niệm lớn.
Khi tham quan, nên đi theo lối được chỉ dẫn, không tự ý vào các khu rừng chưa mở cho khách. Mang nước uống, thuốc chống muỗi, giày dễ đi.
Với học sinh, sinh viên, chuyến đi Tà Thiết thường kết hợp với sân bay Lộc Ninh và di tích ở Bình Long, thành một tuyến tìm hiểu lịch sử miền Đông giai đoạn 1972 – 1975. Thầy cô nên chuẩn bị trước câu hỏi để các em đọc thuyết minh kỹ hơn, không chỉ chụp ảnh.
Cửa khẩu quốc tế Hoa Lư: cửa ngõ sang Campuchia
Cửa khẩu quốc tế Hoa Lư nằm ở điểm cuối quốc lộ 13 trên biên giới Việt Nam – Campuchia, thuộc huyện Lộc Ninh cũ. Đây là cửa khẩu đường bộ quan trọng nhất của Bình Phước cũ, nay là của vùng phía bắc tỉnh Đồng Nai mới.
Qua Hoa Lư, hàng hoá, nông sản như hạt điều, cao su, cùng người đi lại giữa hai nước được làm thủ tục xuất nhập cảnh. Quanh cửa khẩu có khu kinh tế cửa khẩu, chợ, kho bãi, dịch vụ vận tải.
Người muốn qua Campuchia cần mang hộ chiếu hoặc giấy tờ đi lại hợp lệ theo quy định hiện hành, hỏi trước đồn biên phòng hoặc cơ quan xuất nhập cảnh về giấy tờ, phí và thời gian mở cửa. Không nên nhờ người lạ dẫn qua đường mòn, rất nguy hiểm và vi phạm pháp luật.
Đi xe trên quốc lộ 13 đoạn gần cửa khẩu cần chú ý xe tải, xe container ra vào. Buổi chiều tối, đoạn đường này khá vắng, nên tránh đi khuya.
Cao su, điều và đời sống thị trấn
Kinh tế Lộc Ninh chủ yếu dựa vào cao su, điều, tiêu và cây ăn trái. Công ty cao su Lộc Ninh, có nguồn gốc từ các đồn điền cũ, quản lý những vùng cao su lớn. Người dân trồng thêm điều, sầu riêng, bơ, chăn nuôi heo, bò.
Thị trấn Lộc Ninh là nơi tập trung chợ, cửa hàng, trường học, bệnh viện, phục vụ người dân cả vùng biên. Ngày phiên chợ, người các xã, sóc đổ về mua bán nông sản, thực phẩm, đồ dùng.
Lộc Ninh còn có hồ chứa nước, suối, những vùng đồi cao su thẳng tắp mà nhiều người chụp ảnh. Mùa thay lá cao su, khoảng đầu mùa khô, những hàng cây trút lá vàng, đỏ là khung cảnh rất đặc trưng.
Lao động trẻ ở Lộc Ninh đi làm ở các khu công nghiệp Chơn Thành, Hớn Quản, Bình Dương cũ, hoặc làm dịch vụ quanh cửa khẩu. Một số người làm nghề vận tải, buôn bán qua biên giới theo quy định.
Cộng đồng Xtiêng, Khmer và người Kinh
Lộc Ninh có nhiều sóc của người Xtiêng và người Khmer, sống gần biên giới, giữ tiếng nói, lễ hội, cách làm rẫy riêng. Một số sóc Khmer có chùa, là nơi tổ chức các lễ hội lớn trong năm.
Người Kinh ở Lộc Ninh phần nhiều là con cháu phu cao su thời Pháp, cán bộ, bộ đội ở lại sau chiến tranh, và người đi kinh tế mới. Họ đến từ khắp các vùng Bắc, Trung, Nam.
Người Tày, Nùng, Hoa cũng sinh sống rải rác. Sự đa dạng này thể hiện trong chợ phiên, trong các món ăn, trong lễ hội và cả trong những đám cưới pha trộn phong tục nhiều vùng.
Ở các xã biên giới, quan hệ họ hàng, buôn bán nhỏ với bà con bên kia biên giới vẫn diễn ra theo tập quán và quy định quản lý biên giới của hai nước.
Trường học ở Lộc Ninh có học sinh nhiều dân tộc; một số em Xtiêng, Khmer khi vào lớp một còn chưa thạo tiếng Việt, thầy cô phải kiên nhẫn dạy thêm. Các hoạt động văn nghệ của trường thường có tiết mục múa, hát của từng dân tộc.
Lộc Ninh cũ sau ngày sáp nhập
Từ 1/7/2025, huyện Lộc Ninh không còn. Thị trấn Lộc Ninh và các xã cũ được sắp xếp thành các xã mới thuộc tỉnh Đồng Nai. Tên cụ thể của từng xã mới nên tra theo nghị quyết sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh, hoặc hỏi công an xã.
Vì là vùng biên giới, các quy định khu vực biên giới tiếp tục áp dụng. Người dân và khách vẫn phải đăng ký, khai báo theo hướng dẫn của đồn biên phòng và công an xã.
Cửa khẩu Hoa Lư từ 7/2025 là cửa khẩu của tỉnh Đồng Nai, giúp tỉnh mới có cửa ngõ đường bộ sang Campuchia. Đây là thay đổi đáng kể về vai trò của vùng Lộc Ninh trong tỉnh mới.
Người có giấy tờ cũ ghi Lộc Ninh, Bình Phước vẫn giữ nguyên giá trị. Khi khai địa chỉ mới, ghi ấp, xã mới, tỉnh Đồng Nai, có thể ghi thêm "Lộc Ninh cũ" để dễ tìm.
Một ngày ở Lộc Ninh: gợi ý lộ trình
Buổi sáng có thể bắt đầu ở căn cứ Tà Thiết khi trời còn mát, đi bộ qua các khu phục dựng giữa rừng, xem nhà trưng bày. Sau đó về thị trấn Lộc Ninh ăn trưa, ghé khu di tích sân bay và nơi trao trả tù binh năm 1973.
Buổi chiều, nếu có giấy tờ phù hợp và nhu cầu, có thể lên khu vực cửa khẩu Hoa Lư để xem cảnh mua bán, xe hàng qua lại. Trên đường đi là những đồi cao su, vườn điều trải dài hai bên quốc lộ 13.
Ai thích kiến trúc cũ có thể tìm những dấu tích thời đồn điền như nhà máy, biệt thự kiểu Pháp nằm khuất trong vùng cao su; nên hỏi người địa phương, xin phép nếu đó là khu vực của doanh nghiệp.
Về ăn uống, thị trấn có các quán cơm, phở, hủ tiếu, bánh canh, và vài quán đặc sản heo rừng nuôi, gà thả vườn, măng rừng. Hạt điều rang, mật ong là quà dễ mang về.
Lộc Ninh cách Thành phố Hồ Chí Minh khá xa, đi về trong ngày sẽ mệt. Nếu muốn đi thong thả, nên ngủ lại một đêm ở thị trấn hoặc ở Bình Long gần đó.
Câu hỏi thường gặp
Huyện Lộc Ninh nay thuộc tỉnh nào?
Từ ngày 1/7/2025, huyện Lộc Ninh cũ thuộc tỉnh Đồng Nai, sau khi tỉnh Bình Phước hợp nhất vào Đồng Nai theo Nghị quyết 202/2025/QH15. Địa bàn huyện được chia thành các xã mới trực thuộc tỉnh.
Cửa khẩu Hoa Lư ở đâu?
Cửa khẩu quốc tế Hoa Lư nằm ở cuối quốc lộ 13 trên biên giới Việt Nam – Campuchia, thuộc huyện Lộc Ninh cũ, nay thuộc tỉnh Đồng Nai. Đây là cửa khẩu đường bộ chính của vùng này.
Căn cứ Tà Thiết là gì?
Tà Thiết là khu di tích căn cứ Bộ chỉ huy Miền, nơi đặt cơ quan chỉ huy quân sự của lực lượng giải phóng miền Nam giai đoạn cuối chiến tranh. Khu di tích nằm trong rừng Lộc Ninh, có nhà trưng bày và công trình phục dựng.
Sân bay Lộc Ninh gắn với sự kiện gì?
Đầu năm 1973, sau Hiệp định Paris, sân bay Lộc Ninh là một trong những địa điểm trao trả tù binh giữa các bên. Di tích nay được bảo tồn, có bia ghi dấu và nhà trưng bày hiện vật.
Giấy tờ ghi huyện Lộc Ninh nhưng nhà ở Bù Đốp có sai không?
Không sai nếu giấy tờ được cấp trước năm 2003, khi vùng Bù Đốp còn thuộc huyện Lộc Ninh. Giấy tờ đó vẫn còn giá trị. Khi làm thủ tục mới, cơ quan sẽ ghi theo đơn vị hành chính hiện hành.
Muốn qua Campuchia ở Hoa Lư cần giấy tờ gì?
Thông thường cần hộ chiếu hoặc giấy tờ đi lại hợp lệ theo quy định hiện hành. Nên hỏi trước đồn biên phòng hoặc cơ quan xuất nhập cảnh về giấy tờ, phí và giờ mở cửa, không đi theo người lạ qua đường mòn.