Tỉnh Tiền Giang cũ trước 7/2025: 11 huyện thị, hai miền Mỹ Tho – Gò Công

Tỉnh Tiền Giang ngay trước ngày 1/7/2025 có 11 đơn vị cấp huyện: thành phố Mỹ Tho, thành phố Gò Công, thị xã Cai Lậy và tám huyện Cái Bè, Cai Lậy, Châu Thành, Chợ Gạo, Gò Công Đông, Gò Công Tây, Tân Phú Đông, Tân Phước. Theo Nghị quyết 202/2025/QH15 ngày 12/6/2025, Tiền Giang hợp với Đồng Tháp thành tỉnh mới mang tên Đồng Tháp, trung tâm hành chính đặt ở khu vực Mỹ Tho; cấp huyện không còn.

Bài này là cửa vào danh mục Tiền Giang cũ. Nội dung đi theo thứ tự người đọc hay cần: đất này nằm ở đâu giữa các nhánh sông, vì sao trong một tỉnh lại có hai miền tính cách khác nhau là Mỹ Tho và Gò Công, các huyện được tách, lập, nâng cấp vào những năm nào, và khi giấy tờ còn ghi tên huyện cũ thì tra địa chỉ mới ra sao. Mỗi đơn vị cấp huyện có một bài riêng để bạn đọc sâu hơn.

Một dải đất dài nằm bờ bắc sông Tiền

Tiền Giang cũ là một dải đất kéo dài theo hướng tây – đông, gần như song song với sông Tiền. Bờ nam của tỉnh là chính dòng sông này, bên kia là Vĩnh Long và Bến Tre. Phía bắc giáp Long An, phía tây giáp Đồng Tháp cũ, còn đầu phía đông mở ra Biển Đông qua các cửa sông. Nhờ hình dáng ấy, đi từ Thành phố Hồ Chí Minh xuống miền Tây theo quốc lộ 1 hay đường cao tốc, gần như ai cũng phải băng qua đất Tiền Giang, nên người ta quen gọi tỉnh là cửa ngõ của miền Tây.

Đất trong tỉnh không đồng đều. Dọc sông Tiền là dải phù sa ngọt, vườn cây ăn trái nối nhau từ Cái Bè, Cai Lậy xuống Châu Thành, Mỹ Tho. Lùi lên phía bắc là phần đất trũng thuộc vùng Đồng Tháp Mười, nhiều phèn, xưa là đồng cỏ năng và rừng tràm, nay phần lớn thuộc huyện Tân Phước. Về phía đông là đồng bằng ven biển Gò Công, đất giồng cát xen ruộng lúa, càng ra biển càng mặn, và cuối cùng là các cù lao cửa sông của Tân Phú Đông.

Ba vùng đất ấy cho ba lối sống: miệt vườn ven sông, ruộng phèn khai hoang và làng biển. Khi đọc bài từng huyện, bạn sẽ thấy cùng một tỉnh nhưng chuyện trái cây, chuyện mặn và chuyện cá tôm lần lượt thay nhau làm chủ đề chính.

Mười một đơn vị cấp huyện của Tiền Giang cũ

Bảng dưới liệt kê đủ mười một đơn vị tồn tại ngay trước ngày 1/7/2025, kèm vùng đất và vài nét nhận diện quen thuộc với người địa phương. Cột cuối chỉ ghi điều chắc chắn: tất cả nay thuộc tỉnh Đồng Tháp mới; tên xã, phường cụ thể nên tra theo từng địa chỉ cũ.

Huyện Cai Lậy và thị xã Cai Lậy là hai đơn vị khác nhau cùng tồn tại từ cuối năm 2013 tới 2025. Khi tra giấy tờ có chữ Cai Lậy, cần xem kỹ là "huyện" hay "thị xã", và mốc thời gian của giấy tờ đó.

Mỹ Tho và Gò Công: hai tỉnh cũ ghép lại năm 1976

Đất Tiền Giang được khai phá sớm bậc nhất Nam Bộ. Cuối thế kỷ 17, nhóm người Hoa do Dương Ngạn Địch dẫn đầu đến lập nghiệp ở vùng Mỹ Tho, dựng nên phố chợ ven rạch Bảo Định. Dưới triều Nguyễn, vùng này là dinh, rồi trấn, rồi tỉnh Định Tường, tỉnh lỵ đặt ở Mỹ Tho. Phần phía đông là đất Gò Công, có lúc là một huyện của Định Tường, có lúc tách thành tỉnh riêng dưới thời Pháp và thời chính quyền Sài Gòn.

Ngay sau năm 1975, trên địa bàn Tiền Giang sau này có ba đơn vị: tỉnh Mỹ Tho (vùng Định Tường cũ), tỉnh Gò Công và thành phố Mỹ Tho. Đầu năm 1976, khi cả nước sắp xếp lại các tỉnh, ba đơn vị này được hợp nhất thành tỉnh Tiền Giang, lấy tên theo dòng sông Tiền. Từ đó tới năm 2025, tỉnh không bị gộp với tỉnh nào khác, khác với Vĩnh Long, Trà Vinh từng chung tỉnh Cửu Long.

Vì có gốc từ hai tỉnh, người Tiền Giang tới nay vẫn tự nhận mình là "người Mỹ Tho" hay "người Gò Công". Giọng nói, món ăn, cách làm ăn có khác nhau đôi chút: Mỹ Tho gắn với miệt vườn và phố chợ ven sông, còn Gò Công gắn với ruộng giồng, nghề biển và một lớp dấu tích của nhà Nguyễn. Biết điều này, bạn sẽ hiểu vì sao danh mục chia bài theo hai miền như vậy.

Các lần tách, lập, nâng cấp từ 1976 tới 2025

Danh sách mười một đơn vị năm 2025 là kết quả của nhiều lần điều chỉnh. Những mốc dưới đây là các mốc chính người tra giấy tờ cũ hay gặp:

• Năm 1979: huyện Gò Công được chia thành hai huyện Gò Công Đông và Gò Công Tây. Giấy tờ trước đó chỉ ghi "huyện Gò Công".
• Năm 1994: lập huyện Tân Phước trên phần đất phèn phía bắc, tách từ các huyện ven Đồng Tháp Mười, chủ yếu là Châu Thành và Cai Lậy.
• Năm 2008: lập huyện Tân Phú Đông, gồm các xã cù lao ở vùng cửa sông, tách từ Gò Công Tây và Gò Công Đông.
• Cuối năm 2013: lập thị xã Cai Lậy từ thị trấn Cai Lậy và một số xã của huyện Cai Lậy; phần còn lại vẫn là huyện Cai Lậy.
• Năm 2024: thị xã Gò Công được nâng lên thành phố Gò Công, tỉnh có hai thành phố trực thuộc.

Trong đợt sắp xếp đơn vị hành chính giai đoạn 2019–2025, Tiền Giang không nhập huyện nào với nhau; thay đổi chủ yếu ở cấp xã, phường và việc nâng cấp Gò Công. Mỹ Tho được công nhận đô thị loại I vào giữa thập niên 2010, nhưng vẫn là thành phố thuộc tỉnh như trước.

Sông nước, trái cây và những cái tên quen tai

Nếu chỉ chọn vài thứ để nhận ra Tiền Giang cũ, người địa phương thường kể: trái cây miệt vườn, hủ tiếu Mỹ Tho, chợ nổi Cái Bè, và dòng sông Tiền rộng ngợp mắt. Vùng ven sông có xoài cát Hòa Lộc ở Cái Bè, vú sữa Lò Rèn ở Vĩnh Kim thuộc Châu Thành, sầu riêng ở cù lao Ngũ Hiệp thuộc huyện Cai Lậy, thanh long ở Chợ Gạo. Phía Gò Công có sơ ri, nghêu, mắm tôm chà; phía Tân Phước có khóm trồng trên đất phèn.

Lịch sử để lại nhiều dấu mốc. Năm 1785, trận Rạch Gầm – Xoài Mút trên khúc sông Tiền thuộc Châu Thành ngày nay là chiến thắng lớn của quân Tây Sơn. Thế kỷ 19 có cuộc khởi nghĩa Trương Định ở Gò Công và phong trào của Thủ khoa Huân quê Chợ Gạo. Năm 1963, trận Ấp Bắc ở huyện Cai Lậy được nhắc nhiều trong sử chiến tranh. Mỗi dấu mốc gắn với một huyện cũ cụ thể, nên bài từng huyện sẽ kể kỹ.

Giao thông của tỉnh thay đổi nhiều trong hai thập niên gần đây: đường cao tốc từ Thành phố Hồ Chí Minh về Trung Lương, rồi đoạn Trung Lương – Mỹ Thuận, cầu Rạch Miễu nối sang Bến Tre, cầu Mỹ Thuận sang Vĩnh Long. Kênh Chợ Gạo vẫn là tuyến đường thủy tấp nập nối miền Tây với Thành phố Hồ Chí Minh.

Nay thuộc đâu: Tiền Giang trong tỉnh Đồng Tháp mới

Từ 1/7/2025, tỉnh Tiền Giang không còn là đơn vị hành chính riêng. Toàn bộ đất mười một huyện thị cũ thuộc tỉnh Đồng Tháp mới, gồm hai tỉnh cũ Tiền Giang và Đồng Tháp. Điểm đáng chú ý là tên tỉnh lấy theo Đồng Tháp, nhưng trung tâm hành chính lại đặt ở khu vực Mỹ Tho. Người Tiền Giang vì vậy đổi tên tỉnh trên địa chỉ mà vẫn ở gần trụ sở cơ quan cấp tỉnh.

Chính quyền địa phương chỉ còn hai cấp là tỉnh và xã, phường. Các xã, phường, thị trấn cũ được sắp xếp thành số đơn vị ít hơn, mỗi đơn vị mới gồm vài đơn vị cũ liền kề. Khu trung tâm Mỹ Tho có phường mang tên Mỹ Tho; nhiều xã mới lấy tên một xã cũ hoặc tên địa danh quen thuộc của vùng. Phương án cụ thể nên tra theo đúng tên xã, phường cũ ghi trên giấy tờ, qua cổng thông tin của tỉnh Đồng Tháp hoặc tại trung tâm phục vụ hành chính công cấp xã.

Giấy tờ còn hạn ghi tỉnh Tiền Giang vẫn dùng được. Khi làm thủ tục mới, địa chỉ được cập nhật theo cơ sở dữ liệu dân cư. Trong giai đoạn chuyển tiếp, khi khai hồ sơ nên ghi cả địa chỉ cũ lẫn địa chỉ mới, đừng tự sửa tay tên huyện, tên tỉnh trên giấy tờ cũ.

Đọc danh mục Tiền Giang cũ thế nào cho đỡ rối

Danh mục có mười hai bài: bài tổng quan này và mười một bài cho mười một đơn vị cấp huyện. Vài gợi ý để tìm đúng bài:

• Giấy tờ ghi "huyện Gò Công": là giấy tờ trước năm 1979; đọc cả Gò Công Đông, Gò Công Tây, và Tân Phú Đông nếu là xã cù lao.
• Giấy tờ ghi "thị xã Gò Công": là thành phố Gò Công từ năm 2024; bài về thành phố nói rõ các mốc.
• Giấy tờ ghi "Cai Lậy": xem kỹ là huyện hay thị xã; trước cuối năm 2013 chỉ có huyện Cai Lậy với thị trấn Cai Lậy làm huyện lỵ.
• Muốn tìm vùng trái cây: đọc Cái Bè, huyện Cai Lậy, Châu Thành, rồi Chợ Gạo.
• Muốn tìm vùng biển: đọc Gò Công Đông và Tân Phú Đông.

Huyện Châu Thành của Tiền Giang trùng tên với nhiều huyện Châu Thành ở miền Tây như Bến Tre, Long An, Đồng Tháp, An Giang, Hậu Giang, Sóc Trăng, Trà Vinh, Kiên Giang. Khi tra cứu đất đai, khai sinh, luôn kèm tên tỉnh cũ để khỏi nhầm.

Câu hỏi thường gặp

Tiền Giang trước 1/7/2025 có bao nhiêu huyện?

Có 11 đơn vị cấp huyện gồm thành phố Mỹ Tho, thành phố Gò Công, thị xã Cai Lậy và tám huyện Cái Bè, Cai Lậy, Châu Thành, Chợ Gạo, Gò Công Đông, Gò Công Tây, Tân Phú Đông, Tân Phước.

Tiền Giang nay thuộc tỉnh nào?

Từ 1/7/2025, theo Nghị quyết 202/2025/QH15, Tiền Giang hợp với Đồng Tháp thành tỉnh Đồng Tháp mới. Trung tâm hành chính đặt ở khu vực Mỹ Tho, cấp huyện bị bỏ, xã phường cũ được sắp xếp lại.

Tỉnh Tiền Giang được lập năm nào?

Tỉnh Tiền Giang lập đầu năm 1976 trên cơ sở hợp nhất tỉnh Mỹ Tho (vùng Định Tường cũ), tỉnh Gò Công và thành phố Mỹ Tho. Tên tỉnh lấy theo sông Tiền chảy dọc bờ nam.

Định Tường là tỉnh nào?

Định Tường là tên tỉnh thời Nguyễn và thời chính quyền Sài Gòn của vùng Mỹ Tho, tỉnh lỵ đặt ở Mỹ Tho. Năm 1976, Định Tường cùng Gò Công hợp thành tỉnh Tiền Giang, nay đất ấy thuộc Đồng Tháp mới.

Thị xã Cai Lậy và huyện Cai Lậy khác nhau thế nào?

Từ cuối năm 2013, thị trấn Cai Lậy và một số xã tách ra lập thị xã Cai Lậy; các xã còn lại vẫn là huyện Cai Lậy. Hai đơn vị cùng tồn tại tới 2025 rồi đều không còn khi bỏ cấp huyện.

Giấy tờ ghi tỉnh Tiền Giang có phải đổi ngay không?

Không cần đổi ngay. Giấy tờ còn hạn vẫn có giá trị; khi làm thủ tục mới, địa chỉ sẽ cập nhật theo cơ sở dữ liệu dân cư. Cần xác nhận địa chỉ mới thì hỏi trung tâm phục vụ hành chính công cấp xã.