Thành phố Mỹ Tho là tỉnh lỵ của tỉnh Tiền Giang ngay trước 1/7/2025, một trong 11 đơn vị cấp huyện của tỉnh. Từ 1/7/2025, Tiền Giang hợp với Đồng Tháp thành tỉnh Đồng Tháp mới và trung tâm hành chính tỉnh mới đặt tại khu vực Mỹ Tho; cấp huyện bỏ, khu trung tâm có phường mang tên Mỹ Tho.
Mỹ Tho là một trong những đô thị lâu đời nhất Nam Bộ. Bài này đi qua các lớp lịch sử của thành phố: phố chợ người Hoa, tỉnh lỵ Định Tường, tuyến đường sắt đầu tiên của Nam Kỳ, rồi thành phố bên sông Tiền ngày nay. Phần cuối nói về vai trò của Mỹ Tho trong tỉnh Đồng Tháp mới và cách tra địa chỉ.
Phố chợ người Hoa bên rạch Bảo Định
Năm 1679, một nhóm người Hoa không theo nhà Thanh, do Dương Ngạn Địch và Hoàng Tiến dẫn đầu, được chúa Nguyễn cho vào khai phá vùng Mỹ Tho. Họ lập phố chợ dọc rạch Bảo Định, gần chỗ rạch đổ ra sông Tiền, buôn bán lúa gạo, hàng hóa với ghe thuyền khắp vùng. Phố chợ ấy về sau được sách xưa gọi là Mỹ Tho đại phố, ngang hàng với các phố chợ lớn ở Gia Định, Cù lao Phố thời đó.
Rạch Bảo Định không chỉ là con đường thủy mà còn là trục để người Việt, người Hoa tiến dần lên phía bắc, phía tây khai khẩn ruộng vườn. Thời Nguyễn, chính quyền cho đào, nạo vét rạch nhiều lần để thông với sông Vàm Cỏ, giúp ghe từ Gia Định xuống Mỹ Tho thuận lợi. Ngày nay dòng rạch chạy qua trung tâm thành phố, hai bên là nhà phố, chợ và bờ kè.
Dấu vết cộng đồng người Hoa còn ở các hội quán, miếu và trong ẩm thực. Món hủ tiếu Mỹ Tho được nhiều người cho là có gốc từ lối nấu của người Hoa, rồi biến đổi theo nguyên liệu địa phương: sợi hủ tiếu làm từ gạo, nước dùng ngọt thanh từ xương, thêm tôm, thịt, tim gan. Tên gọi "hủ tiếu Mỹ Tho" nay đã đi khắp nước.
Tỉnh lỵ Định Tường và đô thị thời Pháp
Dưới triều Nguyễn, Mỹ Tho là lỵ sở của trấn rồi tỉnh Định Tường, một trong Nam Kỳ lục tỉnh. Thành Định Tường từng được xây ở đây, nhưng tới nay gần như không còn dấu vết trên mặt đất, chỉ còn trong sách và trong tên gọi. Người Pháp chọn Mỹ Tho làm trung tâm hành chính của tỉnh, quy hoạch đường phố vuông vức, xây dinh tham biện, nhà thờ, trường học, chợ.
Năm 1885, tuyến đường sắt Sài Gòn – Mỹ Tho đi vào hoạt động, là tuyến đường sắt đầu tiên ở Việt Nam. Hành khách và hàng hóa từ Sài Gòn xuống Mỹ Tho rồi xuống tàu thủy đi tiếp vào các tỉnh miền Tây. Tuyến này ngừng khai thác vào khoảng cuối thập niên 1950; nay chỉ còn ký ức và một vài dấu vết ở khu vực nhà ga cũ.
Thời chính quyền Sài Gòn, Mỹ Tho tiếp tục là tỉnh lỵ của tỉnh Định Tường. Năm 1976, thành phố Mỹ Tho cùng hai tỉnh Mỹ Tho, Gò Công hợp thành tỉnh Tiền Giang và Mỹ Tho tiếp tục giữ vai trò tỉnh lỵ. Thành phố được công nhận đô thị loại I vào giữa thập niên 2010.
Bên sông Tiền: cồn Thới Sơn và những bến đò
Mỹ Tho nằm ở bờ bắc sông Tiền, đúng chỗ dòng sông chia làm nhiều nhánh trước khi ra biển. Giữa sông là các cồn, lớn nhất là cồn Thới Sơn, thuộc địa giới thành phố cũ. Trên cồn là vườn nhãn, vườn bưởi, những con rạch nhỏ hai bên rợp dừa nước, từ lâu là điểm đến của khách từ Thành phố Hồ Chí Minh xuống đi xuồng, nghe đờn ca tài tử và ăn trái cây tại vườn.
Cầu Rạch Miễu bắc qua sông Tiền, đi ngang cồn Thới Sơn, nối Mỹ Tho với Châu Thành của Bến Tre. Trước khi có cầu, người qua lại phải chờ phà Rạch Miễu, một cảnh quen thuộc trong ký ức nhiều thế hệ. Nay cầu đã giúp Mỹ Tho thành điểm trung chuyển của cả tuyến đi Bến Tre, Trà Vinh.
Dọc bờ sông ở trung tâm là đường đi dạo, công viên, bến tàu du lịch. Buổi chiều người dân ra hóng gió, ngắm ghe chở cát, chở trái cây chạy dọc sông. Đây là góc dễ thấy nhất để hiểu vì sao Mỹ Tho được gọi là đô thị của sông nước.
Chùa Vĩnh Tràng và những công trình cũ
Trong các công trình kiến trúc cũ của Mỹ Tho, chùa Vĩnh Tràng là nơi khách hay tìm đến nhất. Chùa được dựng từ thế kỷ 19, trải qua nhiều lần trùng tu, mặt tiền kết hợp kiến trúc Á – Âu, nhiều chi tiết khảm sành sứ, chạm gỗ công phu. Khách đến chủ yếu xem như một di tích kiến trúc – nghệ thuật, đi chậm trong sân vườn rộng và các dãy hành lang.
Ngoài ra, khu trung tâm còn những công trình thời Pháp như nhà thờ, các trường học cũ, dãy nhà phố quanh chợ Mỹ Tho. Nhiều căn đã được sửa sang, nhưng nếu để ý mặt tiền, mái ngói, bạn vẫn thấy dấu vết một đô thị hơn trăm năm tuổi. Đình, miếu của cư dân Việt và Hoa nằm xen trong các khu phố.
Người thích tìm hiểu lịch sử có thể ghé bảo tàng tỉnh ở Mỹ Tho, nơi trưng bày hiện vật khảo cổ của vùng, trong đó có hiện vật thời văn hóa Óc Eo tìm thấy trên đất Tiền Giang. Trước khi đi nên kiểm tra giờ mở cửa vì có thể thay đổi sau khi sắp xếp bộ máy.
Một gợi ý cho người thích chụp ảnh kiến trúc: đi vào buổi sáng sớm, khi nắng còn xiên và đường phố chưa đông. Nhiều mặt tiền nhà phố cũ quanh chợ và dọc rạch Bảo Định đẹp nhất vào giờ này. Hãy tôn trọng sinh hoạt của người dân, hỏi trước khi chụp cận cảnh nhà ở hay người buôn bán.
Mỹ Tho thường ngày: chợ, ăn sáng và đi lại
Chợ Mỹ Tho nằm sát rạch Bảo Định, hàng hóa đổ về từ khắp các huyện: trái cây Cái Bè, Cai Lậy, rau màu Gò Công, cá tôm từ biển. Ăn sáng ở Mỹ Tho thì hủ tiếu là lựa chọn quen nhất, có cả hủ tiếu nước và hủ tiếu khô; ngoài ra còn bánh canh, bánh mì, cháo cá. Món ngon nằm trong hẻm nhiều hơn ngoài mặt đường lớn.
Mỹ Tho cách Thành phố Hồ Chí Minh không xa, đi theo cao tốc về nút giao Trung Lương rồi rẽ vào thành phố. Xe khách chạy thường xuyên, nhiều người đi về trong ngày. Trong nội thành, đi xe máy, xe ôm công nghệ hay xe đạp đều thuận tiện; muốn ra cồn thì đi tàu từ bến du lịch hoặc qua cầu Rạch Miễu rồi rẽ xuống.
Người lần đầu đến nên dành một buổi sáng cho chợ và bờ sông, một buổi chiều cho cồn Thới Sơn hoặc chùa Vĩnh Tràng. Mùa mưa nước ròng, nước lớn thay đổi nhanh, đi xuồng trên rạch nhỏ nên nghe theo người lái.
Kinh tế Mỹ Tho: từ cảng cá tới khu công nghiệp
Là tỉnh lỵ lâu năm, Mỹ Tho tập trung phần lớn cơ quan, trường học, bệnh viện lớn của Tiền Giang cũ. Ven sông có cảng cá, nơi tàu ghe từ vùng biển phía đông đưa hải sản vào, rồi từ đây phân phối đi các chợ. Xưởng đóng ghe, sửa ghe, nhà máy chế biến thủy sản, xay xát lúa gạo nằm rải rác dọc sông và rạch.
Trong vài thập niên gần đây, các khu công nghiệp của tỉnh phần lớn đặt ở huyện lân cận như Châu Thành, Tân Phước, nhưng người lao động thì ở trọ, đi về từ Mỹ Tho rất đông. Dịch vụ ăn uống, nhà trọ, cửa hàng tiện lợi vì vậy phát triển theo. Du lịch sông nước với cồn Thới Sơn, các tuyến tàu sang Bến Tre cũng là nguồn thu đáng kể của thành phố.
Mỹ Tho cũng là nơi có các trường cao đẳng, đại học của tỉnh, thu hút học sinh từ các huyện. Nhiều gia đình ở Chợ Gạo, Châu Thành, Gò Công cho con lên Mỹ Tho học, ở trọ hoặc đi về trong ngày. Khi trung tâm hành chính tỉnh mới đặt tại đây, nhu cầu nhà ở, văn phòng, dịch vụ hành chính được dự báo còn tăng thêm, nhất là với người từ phía Đồng Tháp cũ sang làm việc.
Nay thuộc đâu: trung tâm hành chính tỉnh Đồng Tháp mới
Từ 1/7/2025, thành phố Mỹ Tho không còn là đơn vị hành chính cấp huyện. Toàn bộ địa bàn thuộc tỉnh Đồng Tháp mới. Điểm khác nhiều tỉnh lỵ cũ là Mỹ Tho không mất vai trò mà còn giữ vị trí trung tâm hành chính của tỉnh mới, nơi đặt các cơ quan cấp tỉnh. Người Mỹ Tho đổi tên tỉnh trên địa chỉ nhưng vẫn sống ở trung tâm.
Các phường, xã cũ của thành phố được nhập lại thành ít phường hơn. Khu trung tâm có phường mang tên Mỹ Tho; các phường khác mang tên mới hoặc tên một phường, xã cũ. Muốn biết chắc địa chỉ của mình nay thuộc phường nào, hãy tra theo tên phường cũ (ví dụ "phường 1, thành phố Mỹ Tho") trong phương án sắp xếp của tỉnh Đồng Tháp.
Giấy tờ ghi thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang vẫn có giá trị nếu còn hạn. Khi khai hồ sơ mới, nên ghi cả địa chỉ cũ lẫn mới. Người làm doanh nghiệp, hộ kinh doanh nên kiểm tra lại địa chỉ trên giấy phép để cập nhật khi có thủ tục.
Câu hỏi thường gặp
Mỹ Tho nay thuộc tỉnh nào?
Từ 1/7/2025, Mỹ Tho thuộc tỉnh Đồng Tháp mới, hình thành từ Tiền Giang và Đồng Tháp theo Nghị quyết 202/2025/QH15. Trung tâm hành chính của tỉnh mới đặt tại khu vực Mỹ Tho.
Mỹ Tho có phải là tỉnh lỵ Định Tường không?
Đúng. Dưới triều Nguyễn và thời chính quyền Sài Gòn, Mỹ Tho là tỉnh lỵ của tỉnh Định Tường. Năm 1976, vùng đất ấy cùng Gò Công và thành phố Mỹ Tho hợp thành tỉnh Tiền Giang.
Mỹ Tho đại phố là gì?
Là phố chợ do nhóm người Hoa của Dương Ngạn Địch lập dọc rạch Bảo Định từ cuối thế kỷ 17. Phố chợ này là nền móng của đô thị Mỹ Tho, từng là một trung tâm buôn bán lớn của Nam Bộ xưa.
Tuyến đường sắt Sài Gòn – Mỹ Tho còn không?
Không còn. Tuyến đi vào hoạt động năm 1885, là tuyến đường sắt đầu tiên ở Việt Nam, rồi ngừng khai thác vào khoảng cuối thập niên 1950. Nay chỉ còn ký ức và vài dấu vết ở khu nhà ga cũ.
Cồn Thới Sơn thuộc đâu?
Cồn Thới Sơn nằm giữa sông Tiền, trước 7/2025 thuộc thành phố Mỹ Tho. Cầu Rạch Miễu đi ngang cồn, nối Mỹ Tho với Bến Tre. Từ 1/7/2025 cồn thuộc tỉnh Đồng Tháp mới.
Hủ tiếu Mỹ Tho khác gì hủ tiếu nơi khác?
Sợi hủ tiếu Mỹ Tho làm từ gạo, nhỏ và dai, nước dùng ngọt thanh từ xương, thường có tôm, thịt, tim gan. Có thể ăn nước hoặc khô. Mỗi quán có cách nêm riêng nên vị không hoàn toàn giống nhau.